Tarih, geçmişteki insan topluluklarının oluşturduğu kültür ve uygarlıkları, sebep-sonuç ilişkileri içerisinde inceleyen ve belgelere dayanan bir bilimdir.
Tarih öğrenmenin hem bireyler hem de toplumlar açısından birçok önemli kazanımı vardır.

The post 9.Sınıf Tarih 1.Ünite Tarih Öğrenmenin Faydaları (MAARİF MODEL) first appeared on Evdeki Hocam.

9.Sınıf Tarih 1.Ünite Tarih Öğrenmenin Faydaları (MAARİF MODEL) yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

The post 10.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 4.Ünite Ders Notları first appeared on Evdeki Hocam.

10.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 4.Ünite Ders Notları yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

                                    TANZİMAT I. DÖNEM ŞİİRİ (1860-1876)

• Bu dönem sanatçılarına göre edebiyat, halkı eğitmede bir araçtır.
• “Sanat toplum içindir.” anlayışı benimsenmiştir.
• Edebiyatta hak, adalet, millet, halk, vatan, özgürlük, eşitlik gibi kavramlar ilk kez kullanılmıştır.
• Dilde sadeleşme fikri savunulmuş fakat bunda tam başarılı olunamamıştır.
• Divan şiiri nazım şekilleri kullanılmış (gazel, kaside, murabba, terkib-i bend) ama şiirin içeriği (özü) değişmiştir.
• Genelde aruz ölçüsü kullanılmış, hece ölçüsü de denenmiştir.
• Şinasi, klasisizmden; Namık Kemal, romantizmden etkilenmiştir.
• Bu dönemin önemli şairleri şunlardır: İbrahim Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa

                              TANZİMAT II. DÖNEM ŞİİRİ (1876-1896) 

• “Sanat sanat içindir.” anlayışı benimsenmiştir.
• Eserlerde dil ağırlaşmış, sanatlı söyleyişe önem verilmiştir.
• Şiirde felsefi düşünceler, ölüm, tabiat, karamsarlık, aşk, özlem gibi konular işlenmiştir.
• “Güzel olan her şey”in şiire konu olabileceği kabul edilmiş, şiirin konusu genişletilmiştir.
• Bireysel duygulanmalar ağırlık kazanmıştır.
• Divan şiiri nazım biçimleri terk edilmeye başlanmış, eski biçimlerin yanı sıra karma nazım biçimleri kullanılmış ve Batılı nazım biçimleri denenmiştir.
• Aruz ölçüsü kullanımı devam etmiş, bazı eserlerde heceye de başvurulmuştur.
• Bu dönemin şiiri Servetifünun’a örnek olmuştur.
• Muallim Naci, bu dönemde yaşadığı hâlde divan edebiyatını savunmuştur.
• Abdülhak Hamit Tarhan, Recaizade Mahmut Ekrem romantik anlayışla şiir yazmışlardır.
• Bu dönemin önemli şairleri şunlardır:
• Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamit Tarhan, Muallim Naci…

TANZİMAT DÖNEMİ ŞAİRLERİ ( I. ve II. Dönem)

• Her iki dönem şairleri biçim yönünden Divan şiiri geleneğine bağlı kalmışlardır.
• Her iki dönem şairleri romantizmin etkisinde kalmışlardır. Bu dönem şiirinin Batı düşüncesiyle klasisizm ve romantizm edebi akımlarıyla ilişkisi vardır.
• 1.dönem şairleri toplum için sanat anlayışını; 2.dönem şairleri ise sanat için sanat anlayışını benimsemişlerdir.
• 1.dönem şairleri vatan, millet, adalet gibi konuları ele alırken; 2. dönem şairleri aşk, doğa, ölüm gibi konuları ele almışlardır. Dolayısıyla konu ve temada yenilik yapmayı başarmışlardır.
• 1.dönem şairleri dilde sadeleşmeyi amaçlamış ancak bunda başarılı olamamışlardır. 2. dönem şairleri ise ağır olan bu dili daha da ağırlaştırmışlardır. Şiirde sanatlı söyleyiş her iki dönem şairleri için de amaç olmaktan çıkmıştır.
• İki dönemin şairleri de şiirde parça güzelliğini bırakıp bütün güzelliğine ve konu birliğine önem vermiştir.
• Aruz ölçüsü kullanılmaya devam ederken az da olsa hece ölçüsü kullanılmıştır.
• Gazel, kaside, terkib-i bent gibi eski nazım şekilleri kullanılmaya devam etmiştir.
• Özellikle ikinci dönem sanatçıları yeni nazım şekilleriyle şiir yazmada başarılı olmuşlardır (Abdülhak Hamit Tahran, Recaizade Mahmut Ekrem başarılıdır).
• Tanzimat şairleri bireysel duygu düşünce ve anlatıma önem vermiş, böylece Türk edebiyatına Batı’daki bireyci anlayışı getirmişlerdir.

                                         TANZİMAT DÖNEMİ ŞAİRLERİ:
ŞİNASİ

• Tanzimat edebiyatı İbrahim Şinasi ile başlar. 
• Batı etkisindeki Türk edebiyatının kurucusu, ilk bilinçli temsilcisi ve yeniliklerin öncüsüdür.
• Bir kısım fikirleri edebiyatımıza ilk kez getiren, çıkardığı gazetelerde bu fikirleri yayarak yeni edebiyatın temellerini atan ŞİNASİ’dir. 
• Batı edebiyatı yolunda ilk nazım ve nesir türlerinde eserler veren odur. 
• Klasisizm akımından etkilenmiştir. 
• Türk şiirini söz oyunlarından kurtararak şiire konuşma dilini getirmiştir. 
• Şiirde divan edebiyatı nazım biçimlerini kullansa da nazım biçimlerinde bazı değişiklikler yapmıştır. 
• Genellikle “didaktik” şiirler yazmıştır. 
• Şiirlerini aruz ölçüsüyle yazmıştır. 
• Şiirde konu birliğine ve bütün güzelliğine önem vermiştir. 
• Şiirin konusunu genişletmiştir. Akıl, medeniyet, hak, adalet, kanun gibi kavramları şiirde kullanan ilk şairdir. 
• Akılcı ve mantıkçıdır.
• Gazete ve edebiyatı halkı eğitmede bir araç olarak görmüştür. 
• Agâh Efendi ile birlikte 1860′ta ilk özel gazete olan Tercüman-ı Ahval’i çıkarmıştır. Türk basınının ilk başyazarı sayılır. 
• Türk edebiyatında ilk makale örneği olan Mukaddime-i Tercüman-ı Ahval’i bu gazetenin ön sözü olarak yayımlamıştır. Bu makalede gazete çıkarmanın gerekliliğini anlatmıştır

NOT: Şinasi, roman ve öykü alanında eser yazmamıştır.

   ESERLERİ:

• Tercüme-i Manzume (Çeviri Şiirler)
• Şair Evlenmesi (Bir perdelik komedi, 1860. Türk edebiyatında yazılan ilk tiyatro eseridir, fakat oynanmamıştır.) 
• Müntehebat-ı Eş’ar (Şiirler) 
• Durub-ı Emsal-i Osmaniye (Atasözleri) 
• Müntehebat-ı Tasvir-i Efkar (Seçme makaleler, 2 cilt) 
• Tercümân-ı Ahvâl Mukaddimesi (Tanzimat edebiyatındaki ilk makale)

NAMIK KEMAL (1840-1888)

• 21 Aralık 1840’da Tekirdağ’da doğmuş, 2 Aralık 1888’de vefat etmiştir. 
• Tanzimat döneminin “en gür sesli vatan şairi” olarak tanımıştır. 
• Hürriyet kavramını şiirde ilk kez kullanan şairdir. 
• Divan edebiyatı nazım biçimlerini kullanmıştır. Gazel, kaside, murabba gibi eski nazım biçimleriyle yeni kavram ve konuları işlemiştir. 
• “Kanun, vatan, hürriyet, adalet, hak, hukuk” gibi konuları işlemiştir. 
• Şiirlerinde aruz ölçüsünü kullanmıştır. 
• Tiyatrolarında geçen bazı şiirlerinde hece ölçüsünü kullanmıştır. 
• Şiiri, düşüncelerini aktarmak için bir araç olarak kullanmıştır. 
• Şiirde sosyal konulara ağırlık vermiştir. 
• Toplum için sanat ilkesine bağlı kalmıştır. 
• Şinasi’yle tanışıncaya kadar tümüyle divan şiiri çizgisinde yazmıştır. Şinasi’yle tanıştıktan sonra divan şiirinden uzaklaşarak Batı şiiri çizgisine yaklaşmıştır. 
• Şiirinde üç farklı dönem vardır: 
• a. İlk dönem şiirleri, biçim bakımından eski, konu (öz) bakımından yenidir. (Gazelleri) 
• b. Daha sonraki şiirleri, biçim bakımından eski, konu (öz) bakımından yenidir. (Hürriyet Kasidesi) 
• c. Son dönem şiirleri biçim ve konu (öz) bakımından da yenidir. (Vaveyla) 
• Divan şiirini, abartılı bir biçimde eleştirmiştir, kocakarı masallarına benzetmiştir. 
• Romantizm akımının etkisinde kalmıştır. 
• Romanları teknik açıdan kusurludur. Araya girip bilgi vermiştir. 
• Düz yazılarında (nesirlerinde) sanatkârane (edebi) bir üslup kullanmıştır. 
• Yazıda konuşma dilinin kullanılmasından yana olmuş ve özellikle tiyatrolarını sade bir dille yazmıştır. 
• Tiyatroyu halk eğitiminde bir araç olarak görmüştür. 
• Tiyatro yapıtlarının konularını günlük hayattan veya tarihten almıştır. 
• Ona göre “Tiyatro bir eğlencedir ve eğlencelerin en faydalısıdır.” 
• Tiyatrolarının tümü dramdır. 
• “Vatan yahut Silistre” isimli oyunu sahnelendikten sonra Mağusa’ya sürülmüştür. 
• Türk edebiyatındaki yerini, düz yazı alanında; özellikle roman, tiyatro, makale, biyografi, eleştiri, tarih türünde yazdığı yapıtlar belirlemiştir. 
• Gazetecilik yönü de vardır, Ziya Paşa ile birlikte Hürriyet gazetesini çıkarmıştır. 
• Sosyal ve siyasi konularda hicivler de yazmıştır. 
• Encümen-i Şuara topluluğunda yer almıştır. Osmanlıcılık düşüncesini benimsemiştir. 
• “Lisan-ı Osmani’nin Edebiyatı Hakkında Bazı Mülahazat-ı Şamildir” makalesinde dil ile ilgili görüşlerini ortaya koymuştur. 
• “Renan Müdafaanamesi”ni Fransız tarihçi Ernest Renan’ın “İslamiyet, ilerlemeye engeldir.” düşüncesini çürütmek için yazmıştır. 

ESERLERİ Roman

• İntibah
• Cezmi

Tiyatro

• Vatan Yahut Silistre
• Celalettin Harzemşah
• Zavallı Çocuk
• Akif Bey
• Gülnihal
• Karabela

Eleştiri

• Tahrib-i Harabat
• Takip
• İrfan Paşa’ya Mektup
• Renan Müdafaanamesi

Anı

• Magosa Hatıraları
• Biyografi
• Fatih Sultan Mehmet
• Selahaddin-i Eyyubi
• Yavuz Sultan Selim

Çıkardığı Gazeteler

• Tasvir-i Efkâr
• Hürriyet
• İbret

Tarih

• İslam Tarihi
• Osmanlı Tarihi
• Evrak-ı Perişan
• Devr-i İstila
• Barika-i Zafer
• Kanije Muhasarası

ZİYA PAŞA (1825-1880) 

• Şinasi ve Namık Kemal’le birlikte Tanzimat’la başlayan yeni Türk edebiyatının ilk aşamasını oluşturan üç sanatçıdan biridir. 
• Ziya Paşa meşrutiyetçi ve toplumcu bir şairdir. 
• Çeşitli devlet kademelerinde çalışmış, politika ve sanatla uğraşmıştır. 
• Düşünceleriyle yenilikçi, yapıtları ve yaşantısıyla eskiye bağlı bir sanatçı olan Ziya Paşa’daki tezat ve ikilik hem yaşantısına hem de yapıtlarına yansımıştır.
• Hürriyet gazetesinde çıkan “Şiir ve İnşa” makalesinde Halk edebiyatını ve dilini savunur, gerçek şiirimizin halk şiiri olduğunu belirtmiştir. Bir süre sonra hazırladığı “Harabat” adlı antolojide Divan şiirini yücelterek Halk şiirini kötülemiş ve halk ozanlarının şiirlerini “eşek anırması” olarak nitelemiştir. 
• Ziya Paşanın yaşadığı bu çelişkiye Namık Kemal tepki göstermiş ve onu eleştirmek için Tahrib-i Harabad adlı eleştirileri yazmıştır. 
• Hem biçim hem de hayalleri ve duyuş tarzı bakımından divan şiirine bağlıdır. 
• Divan şiiri nazım biçimlerini kullanan sanatçının lirik sayılabilecek gazelleri vardır. 
• Sade bir dili savunmuş, beğenmiş; ancak Arapça, Farsça tamlamalarla yüklü bir dil kullanmıştır. 
• Hece ölçüsüyle yazdığı birkaç türküsü dışında bütün şiirlerini aruz ölçüsüyle yazmıştır. 
• Tanzimat Edebiyatının bütün özelliklerini taşır. Tanzimat Edebiyatını oluşturan dört önemli etki (divan şiiri, mahallileşme etkisi, Batı etkisi, âşık tarzı) onun şiirlerinde ve düz yazılarında görülür. 
• Türk edebiyatında terci-i bent ve terkib-i bent türlerinin en önemli şairlerindendir. 
• En ünlü şiiri Terkib-i Bent DÖNEMİNİN SOSYAL BİR ELEŞTİRİSİDİR.(Ziya Paşa bu şiirini Bağdatlı Ruhi’ye nazire yazmıştır) 

• ESERLERİ VE TÜRLERİ
• Hiciv: Zafername 
• Düzyazı: Rüya 
• Mektup: Veraset Mektupları 
• Şiir: Eş’ar-ı Ziya 
• Makale: Şiir ve İnşa 
• Anı: Defter-i Amal 
• Tercümeleri: Viardot’tan Endülüs Tarihî‘ni, Cheruel ile Lavallee’den Engizisyon Tarihî‘ni, J.J. Rousseau’dan Emil‘i, Moliere’den Tartuffe‘ü tercüme etmiştir.

ABDÜLHAK HAMİT TARHAN (1852-1937)

• Edebiyatımızın en bireysel şairlerindendir.
• Batılılaşma hareketinin asıl öncüsü olarak kabul gördüğü için kendisine “ŞAİR-İ AZAM”(büyük şair) lakabı verilmiştir.
• İkinci dönem Tanzimat edebiyatının en verimli, üretken, kudretli yazarlarından olan Abdülhak Hamit, modern edebiyatımızın kurucularındandır. Doğu ile Batı arasında bir köprü olabilecek kadar kuvvetli bir kültüre sahiptir.
• Şiirdeki Batılılaşma hareketinin asıl büyük öncüsüdür.  Şiir biçiminde ve içeriğinde önemli değişiklikler yapmıştır. Onda ölçü, uyak, dil kaygısı görülmez; bundan dolayı eserleri dil bakımından kusurludur. Dili çok ağır üslubu dağınıktır.
• Abdülhak hamit Tarhan, şiirde tezatlara, şaşırtmacalara çok yer vermiş; lirik-felsefi bir anlayışla yazmıştır. Günlük hayat, ölüm, metafizik düşünceler, tabiat, aşk, vatan sevgisi gibi konuları işlemiştir.
• Tanzimat şiirine geniş ufuklar açan, divan şiiri geleneğini tamamıyla yıkan Abdülhak Hamit; Tanzimat şiirine yüksek bir anlatım yeteneği kazandırmıştır.
• Veremden ölen eşi Fatma Hanım onun edebiyatını büyük ölçüde etkilemiştir. Böylelikle ölüm teması onun şiirlerinin en temel teması olmuştur. Ünlü Makber şiirini eşinin ölümü üzerine yazmıştır.
• Tiyatrolarında ağır bir dil kullanmıştır. Ayrıca tiyatroları sahne tekniğine de uygun değildir. Abdülhak Hamit tiyatrolarını sahnelenmek için değil okunmak için yazmıştır. nazım-nesir karışık tiyatrolarında tarihi olaylar ve hayallerini anlatmıştır.
• Sanat için sanat anlayışını benimseyen sanatçı, romantizm akımın etkisindedir.
• Abdülhak hamit Tarhan, edebiyatımızın ilk pastoral şiir örnekleri olan şiirlerini Sahra adlı eserde toplamıştır.

ESERLERİ:
ŞİİR:
Sahra (1879)
Ölü (1886)
Hacle (1886)
Bir Sefilenin Hasbihali (1886)
Bâlâ’dan Bir Ses (1911)
Validem (1913)
İlham-ı Vatan (1918)
Tayflar Geçidi (1919)
Ruhlar (1922)
Garâm (1923)

OYUN:
İçli Kız (1874)
Sabr ü Sebat (1875)
Duhter-i Hindu (1875)
Nazife yahut Feda-yı Hamiyet (1876, 1919)
Tarık yahut Endülüs Fethi (1879, 1970)
Eşber (1880, 1945)
Zeynep (1908)
Macera-yı Aşk (1910)
İlhan (1913)
Tarhan (1916)
Finten (1918, 1964)
İbn Musa (1919, 1928)
Yadigar-ı Harb (1919)
Hakan (1935)

RECÂİZÂDE MAHMUT EKREM (1847-1914)

• Tanzimat ikinci dönem sanatçılarından Recaizade Mahmut Ekrem; şiir, roman, tiyatro, hikaye ve eleştiri türünde eserler vermiş, dönemin genç kuşaklarına örnek olmuş bir sanatçıdır.
• Döneminde “üstad” olarak tanınır.
• Bu dönemde eski edebiyat taraftarlarıyla, özellikle Muallim Naci ile, kalem mücadelesi yapan öncü sanatçılardandır. Yeni edebiyatı savunanların hocası olmuştur.
• Servetifünun dergisinin başına Tevfik Fikret’i getirerek Edebiyatıcedide hareketinin hazırlayıcısı olmuştur.
• Tevfik Fikret’in akıl hocasıdır.
• Şiirleri sanat bakımından pek güçlü olmayan sanatçı, sanat için sanat ilkesiyle yazmış, kulak için kafiye görüşünü ilk kez ortaya atarak bu konuda büyük bir tartışma başlatmış; göz için kafiye anlayışında olan Muallim Naci ile büyük bir tartışmaya girmiştir.
• Hece ölçüsüyle yazdığı şiirleri de olmakla birlikte, aruza bağlı kalmıştır.
• Güzel olan her şeyin şiir olabileceği fikrinin savunucusudur.
• Batı edebiyatı nazım şekillerini başarıyla kullanmıştır.
• Şiirlerinde hüzün ve acı vardır. Piraye, Emced, Nijad adlı çocuklarının ölümünü görmüş olması ona içli ve acı dolu şiirler yazdırmıştır. Hüzünlü duygular, ölümü hatırlatan tabiat manzaraları, solgun güller, romantik güzellikler şiirlerinde işlediği konulardandır.
• Bütün yapıtlarında sanat için sanat anlayışını benimsemiştir.
• Düzyazı alanındaki en önemli eseri, edebiyatımızın Batılı anlamdaki ilk realist romanı sayılan Araba Sevdası’dır. Bu eserde, yanlış ve bilinçsizce Batıyı takip etmeye çalışan Bihruz Beyin ne hallere düştüğü anlatılır. Realist çizgilerle ve ince bir mizahla bilinçsiz şekilde Batılı olmaya çalışan insanlar bu eserde göz önüne serilir.
• Şiirlerinde romantizmin, tiyatrolarında klasisizmin etkileri,roman ve öykülerinde realizmin etkisi görülür.
• Eserleri
• Şiir: Nağme-i Seher, Yadigâr-ı Şebâb, Zemzeme I-II-III, Tefekkür, Pejmürde, Nijad Ekrem, Nefrin.
• Roman: Araba Sevdası.
• Öykü: Saime, Muhsin Bey Yahut Şairliğin Hazin Bir Neticesi, Şemsa.
• Oyun: Afife Anjelik (İlk romantik dram), Atala Yahut Amerikan Vahşileri, Vuslat Yahut Süreksiz Sevinç, Çok Bilen Çok Yanılır.
• Ders Kitabı: Talim-i Edebiyat,
• Eleştiri: Takdir-i Elhan, Zemzeme III Mukaddimesi.
• Biyografi: Kudemadan Birkaç Şair Takrizat.

                             SERVETİFÜNUN ŞİİRİ GENEL ÖZELLİKLERİ

• Türk edebiyatını kesin olarak modernleştiren Servetifünun  Dönemi’nin büyük bir hızla sonuç aldığı ilk edebi tür şiirdir.
• Topluluğun genelinin şair olması ve Tevfik Fikret’in güçlü bir şair olması şiir konusunda hızlı bir netice almayı sağlamıştır.
• Konular bireyseldir.
• Oldukça ağır, süslü, sanatlı ve sanatkârâne bir dil ve üslup kullanılmıştır.
• Parnasizm ve sembolizm etkileri görülür.
• Aruz ölçüsü kullanılmıştır.
• “Kafiye göz için değil kulak içindir.” görüşünü benimsemişlerdir. 
• Fransız şiiri örnek alınmıştır.
• ‘Sanat için sanat” anlayışını benimsemişlerdir.
• Serbest müstezat, terza-rima, triyole, sone gibi nazım şekillerini kullanmışlardır.
• Beyitlerle bentler bir arada kullanılmıştır.
• Parça güzelliği yerine bütün güzelliği ön plana çıkmıştır.
• Anlatılan bir düşünce, bir ifade sonraki birimlere taşınabilmiştir (anjambman)
• Serveti fünun şiiri melankoliktir, duygusaldır, karamsardır. (Dönemin siyası baskısı etkisi)

SERVETİFÜNUN ŞAİRLERİ:

• TEVFİK FİKRET (1867-1915)
• Asıl ismi Mehmed Tevfik olan şair ve öğretmen Tevfik Fikret, 24 Aralık 1867’de İstanbul’un Kadırga semtinde doğdu.
• Servetifünun edebiyatının en önemli şairidir.
• Önceleri sanat için sanat, sonraları toplum için sanat anlayışını savunmuş ve buna uygun eserler vermiştir.
• Servetifünun topluluğunun dağılmasından sonra yazdığı şiirlerde toplumsal konulara yönelir. Bu şiirlerinin ana teması “hürriyet” ve “medeniyet”tir.1901’den sonraysa yöneldiği toplumsalcı nitelikteki şiirlerini topladı.
• Toplumsal ve siyasal ortamı Han-ı Yağma, 95’e Doğru, Balıkçılar, Haluk’un Bayramı, Tarih-i Kadim, Promete, Sis gibi şiirleriyle eleştirmiştir. 
• SİS  şiirinde İstanbul’a nefretini dile getirmiştir.
• Ferda (Yarın) şiirinde gençlerin vatana karşı sorunluluk ve görev temasını işlemiştir. 
• Karamsarlığı ve iç dünyasındaki çalkantıları şiirlerinde öne çıkmıştır. 
• Serbest müstezatı şiirlerinde başarıyla kullanmıştır. 
• Aruzla Türkçeyi, şiirle düz yazıyı başarıyla kaynaştırmayı bilmiştir 
• Beyit ve mısra bütünlüğünü kırmış, anlamı birkaç dizeye yaymıştır. (anjambman özelliği)
• Nazmı nesre başarıyla yaklaştırmış, manzum hikayeler yazmıştır. 
• Şiirlerinde noktalama işaretlerine, biçimsel mükemmelliğe, tasvire önem vermiştir. 
• “Yağmur” şiirinde olduğu gibi şiirin içeriğine uygun aruz kalıplarını seçmiş ve kullanmıştır. 
• Şiirlerinde parnasizmden etkilenmiştir.

ESERLERİ

• Rübab-ı Şikeste (1900-1984) 
• Haluk’un Defteri (1911-1984) 
• Rübabın Cevabı (1911-1945) 
• Şermin (1914-1983) 
• Tarih-i Kadim (1905) 
• Son Şiirler (1952. Yay. Haz. Cevdet Kudret)

CENAP ŞAHABETTİN (1870-1935)

• Gerçek mesleği doktorluk olan sanatçı, Servetifünun edebiyatının Tevfik Fikret’ten sonra gelen en önemli şairidir. 
• Tıp eğitimi için gönderildiği Paris’te, tıptan çok şiire alaka duymuş ve Fransız sembolistlerini tanımıştır. 
• “Sanat için sanat” anlayışına uygun eserler vermiştir. 
• Eserlerinde sosyal konulara hiç değinmemiştir. Bireysel temalara yönelmiş, şiirlerinde genellikle aşk ve doğa konularını işlemiştir. 
• Cenap Şahabettin, farklı ve ince hayallerini dile getirmek için Arapça ve Farsça’dan yeni sözcükler kullanmış bu da onun şiir dilini iyice ağırlaştırmıştır. Şiirlerinde çok zengin bir lirizm ve geniş hayal gücü göze çarpar. 
• Elhan-ı Şita (Kış Ezgileri) şiirinde karın yağışını okuyucuya hissetirmiştir. 
• Halk arasında birçok dizesi atasözü gibi kullanılmaktadır.
• Hem şiir hem de düzyazı türlerinde eserleri vardır.

Eserleri: Tâmat, Hac Yolunda, Avrupa Mektupları, Suriye Mek­tupları, Tiryaki Sözleri, Yalan, Körebe, Nesr-i Harp, Evrak-ı Eyyam, Nesr-i Sulh

FECRİATİ ŞİİRİNİN ÖZELLİKLERİ

• “Sanat, şahsi ve muhteremdir (saygıdeğerdir).” diyerek gayelerinin sanata ve edebiyata hizmet et­mek olduğunu açıkladılar, Servetifünuncuları yeteri kadar Batı edebiyatı yanlısı olmamakla suçladılar. Batı’daki edebiyat topluluklarından fay­dalanmak, en büyük gayeleri arasındadır.
• Özellikle Fransız edebiyatını örnek al­dılar. Yurdun sanata ve bilime ihtiyacı olduğunu düşünerek, edebiyatın önemini ve ciddiyetini hal­ka anlatmak gerektiği fikrini savundular.
• Yapıtlarında aşk ve tabiat konusunu işlediler.
• Duygulu ve romantik bir aşkı dile getirdiler.
• Gerçekten uzak tabiat betimlemeleri yaptılar.
• Fransız sembolistlerinden etkilendiler.
• Dil ve üslup yönünden Servetifünuncularla aynı doğrultudadırlar. Dilleri ağır, sanatlı ve süslüdür. Arapça, Farsça sözcük ve tamlamalarla doludur.

Fecriati  topluluğu Servet-i Fünun topluluğunun devamı olmuştur. Köklü bir yenilik, ori­jinallik sağlayamadıkları için ve sanat anlayışlarında birlik ve bütünlük olmadığından 1912’de dağılmış­lardır. Dağılan sanatçıların bir kısmı Milli Edebiyat akımına dâhil olurken bir kısmı da bağımsız olarak sanat yaşamına devam etmiştir.

AHMET HAŞİM (1884-1933)

*Fecr-i Âti topluluğunun en güçlü şairidir. 
*Şiirlerinde musiki  vardır. 
*Empresyonizm ve sembolizmin etkisiyle şiirler yazar. 
*Ona göre şiir, anlamın ve ahengin uyumundan doğar. 
*Ahenk kavramına büyük önem verir. 
*Sanatçıya göre gerçek şiir, nesre çevrilmesi mümkün olmayan bir şiirdir. 
*Tüm şiirlerini aruz ölçüsüyle yazan şair, Arapça ve Farsça sözcüklere de bolca yer verir. 
*Haşim, anlamca kapalı olan şiirleri sever. 
*Serbest müstezata ilgi duyar. Haşim’e göre şiirlerde “açıklık” ve “fikir” gereksizdir. Şiir, anlamını okuyucudan almalıdır. Okuyucu kendi gücü oranında yorum yapmalıdır. 
*”Piyâle” Haşim’in olgunluk dönemi şiirlerini kapsamaktadır. 
*Bu dönemde hayat ve kadın karşısında kendisini yalnızlık içinde bulan sanatçının ruh yansımaları vardır. 
*Ahmet Haşim, hece ölçüsünü musiki açısından yeterli görmez, serbest müstezatı Servet-i Fünûnculardan daha rahat kullanır. 
Ahmet Haşim hece ölçüsünü hiç kullanmamıştır. Hatta bu ölçüyü “Köylü Vezni” olarak nitelemiştir. 
*Şiirlerinde tasvire yer veren sanatçı sıfatları da çok kullanır. 
*Sembolizmin ahenk ve anlam kapalılığı ilkesinden; empresyonizmin izlenimlerinden yararlanır. 
*Sanatçı, toplumsal sorunlara ilgisizdir. Şiirlerinin konusunu hüzün, yalnızlık, ölüm, aşk gibi bireysel konular oluşturur. 
*Haşim’e göre şiir, musiki ile söz arasında; fakat sözden çok musikiye yakın bir dildir. Şiirlerin, açık ve anlaşılır olmasına karşıdır. Haşim; sarı, kırmızı, siyah renkleri kullanır. 
*Şiirlerinde duygusallığa anlam kargaşalığına önem veren sanatçı nesirlerinde açık, yalın, anlaşılır bir üslupla karşımıza çıkar. Sanatçının fıkraları, edebi tenkitleri, gezi yazıları vardır. Ayrıca nesirlerinde sosyal konulara da ağırlık verir. 
ESERLERİ 
ŞİİRLER: 
Göl Saatleri (1921)
Piyale (1926)
FIKRA VE SOHBET: 
Bize Göre (1926)
Gurabahane-i Laklakan (1928)

GEZİ: 
Frankfurt Seyahatnamesi (1933)

                  MİLLİ EDEBİYAT DÖNEMİ ŞİİRİNİN ÖZELLİKLERİ:

• 1911’de yayın hayatına başlayan Genç Kalemler dergisinde toplanan şairler; kullandıkları dil, biçim,

ölçü ve işledikleri temalarla Millî Edebiyat’ın oluşumunu sağlamıştır. Türkçülük akımının savunucusu Mehmet Emin Yurdakul, Millî Edebiyat akımının öncü ismidir. Servetifünun şiirinin zirvede olduğu dönemde onun toplum için, yalın bir dille ve hece ölçüsüyle yazıp yayımladığı Türkçe Şiirler, Millî Edebiyat şiirinin habercisi niteliğindedir.

• Toplum için sanat anlayışına uygun “sade dil ve hece ölçüsüyle” milliyetçi şiirler yazılmıştır.
• Şiirde millî kaynaklara yönelme gerçekleşmiştir.
• Konu seçiminde yerlilik esas alınmıştır.
• Şiirlerin konuları genelde halkın yaşamından ve ülkenin içinde bulunduğu koşullardan seçilmiştir.
• Şiirlerde ortak temalar halkın yaşamı, millî tarih ve milliyetçilik duygusu, kahramanlıktır.
• Birinci Dünya ve Kurtuluş savaşı sırasında genç şairler kendi duygu ve hayallerini işlemekten de kendilerini alamamışlardır.
• Duygudan ziyade fikir ön plandadır.
• Şiir, fikrin taşıyıcısı olarak görülmüştür.
• Eserler genelde didaktiktir.
• Kitabî bir dilden gündelik yaşamda konuşulan dille geçilmiş, halk şiiri söyleyiş biçimlerinden yararlanılmıştır.
• Şiir dili olarak İstanbul Türkçesi esas alınmış ve şiirler sade bir Türkçeyle yazılmıştır.
• İmgelere çok başvurulmamış, kullanılan imgelerin ise kolay anlaşılır olmasına dikkat edilmiştir.
• Somut benzetmeler kullanılmıştır.
• Millî Edebiyat dönemi şiirinde Halk edebiyatı nazım biçimlerine yönelinmiş; dörtlüklerle şiirler yazılmış; mani, koşma gibi nazım biçimleri kullanılmıştır.
• Serbest müstezat geliştirilmiştir.
• Batıdan alınan sone ve terza-rima gibi nazım şekilleri de kullanılmıştır.
• Tam ve zengin uyağın yanında yarım uyak da kullanılmıştır.
• Aruzun yerine hece ölçüsü kullanılmıştır.
• Bu dönemin en önemli şiir topluluğu olan Beş Hececiler şiirde önemli bir çıkış yapmıştır

               MİLLİ EDEBİYAT DÖNEMİ ŞİİRİNİN SINIFLANDIRMASI:

A-SADE DİL VE HECE ÖLÇÜSÜYLE YAZILMIŞ ŞİİRLER

B-SAF (ÖZ) ŞİİR ANLAYIŞINA ÖZGÜ ŞİİRLER

C-HALKIN YAŞAMA TARZINI VE DEĞERLERİNİ YANSITAN ŞİİRLER (MANZUMELER)

A-SADE DİL VE HECE ÖLÇÜSÜYLE YAZILMIŞ ŞİİRLER:

• Milli Edebiyatçılar, o döneme kadar yazılmış olan şiirleri Arap, Fars veya Batı taklidi olarak görmüşler ve Halk edebiyatına dönerek heceyle şiir yazmışlardır.
• Halk edebiyatı geleneğinden faydalanmış; ancak hece ölçüsü kullanılarak modern biçimlere ve söyleyişlere de yer vermişlerdir.
• “Genç Kalemler” dergisinde “Yeni Lisancılar” olarak bilinen şairler, sade bir dille ve hece ölçüsüyle şiirler kaleme almıştır.
• Bu şiir anlayışının şairleri, halka seslenip onların duygu ve hayallerini ifade etmeyi amaçlamış ve aynı zamanda onlara kendi fikirlerini açıklamışlardır.
• Şairler, Tanzimat birinci dönem sanatçıları gibi şiire öğretici bir amaç yüklemişlerdir.
• Tanzimat sanatçılarından farkları, Türkçülük düşüncesiyle hareket etmeleridir.
• Didaktik anlayış, şiirde, sanatsal amaçların önündedir.
• Şiirlerin önemli bir kısmında kuru bir didaktizm karşımıza çıkar.
• Şairler, imgelere ve kapalı anlatıma çok başvurmamış; kullandıkları imgelerin yalın olmasına dikkat etmişlerdir.
• Söz sanatlarının ve imgelerin kaynakları genellikle halk şiirine dayanır.
• Sanatçılar, konuşma dilinin imkânlarından faydalanmışlardır.
• Bu anlayışla oluşan şiirlerin temasını İslamiyet’ten önceki Türk tarihi, İslam tarihi, Türk coğrafyası ve Anadolu oluşturmuştur.
• Şiirlerde devrin gerçekliği olan milliyetçilik tartışmaları, savaşlar, halkın içinde bulunduğu durum bir tema olarak işlenmekle birlikte aşk, ayrılık gibi evrensel temalar da işlenmiştir.
• Yurt sevgisi, kahramanlık gibi konuların yanında bireysel konular da dile getirilir.
• Çoğunlukla halk edebiyatı nazım biçimlerinden koşma, mani gibi şekiller tercih edilmiştir.
• Heceyle yeni kalıplar denemişlerdir.
• Şiirde ölçü, kafiye ve redif gibi ahenk unsurlarına önem verilmiştir.
• Duraklar da ahengi sağlamda bir unsur olarak karşımıza çıkar.
• Nazım birimi olarak genelde dörtlük kullanılmıştır. Üçlük, beşlik gibi değişik kümelerden oluşan birimler de denenmiştir.
• Bu şiir anlayışının en önemli temsilcileri Ziya Gökalp, Ali Canip Yöntem ve Mehmet Emin Yurdakul’dur.
• Beş Hececiler olarak adlandırılan Yusuf Ziya Ortaç, Enis Behiç Koryürek, Faruk Nafiz Çamlıbel, Orhan Seyfi Orhon, Halit Fahri Ozansoy da bu anlayışa uygun şiirler yazmıştır.

B- SAF (ÖZ) ŞİİR ANLAYIŞINA ÖZGÜ ŞİİRLER:

• Millî Edebiyat döneminin etkili olduğu yıllarda bazı şairler, hece vezniyle, yalın bir dille, devrin gerçeklerini, halkın sorunlarını dile getiren şiirler yazmak yerine, sanat değeri yüksek saf (öz) şiire yönelmişlerdir.
• Bu anlayışın şairleri, hece vezninin yaygın biçimde kullandığı bu dönemde aruzla şiir yazmayı sürdürmüşlerdir.
• Şiirde öğreticilik ve toplumsallık reddedilerek “sanat için sanat” anlayışı benimsenmiştir.
• Sese, musikiye, söyleyiş ve şekil mükemmelliğine önem verilir.
• Şairler, zaman zaman sade dille şiirler yazsalar da sadeleşme akımını bir dava olarak görmemişlerdir.
• Şiiri anlam değerlerinden çok, ses, ahenk ve müzik olarak gören sembolizm ve parnasizm akımına yakın bir anlayış benimserler.
• Bu şiir anlayışında sanatçılar, genellikle bireysel konularda şiirler yazmış olsalar da özellikle Yahya Kemal, tarihi konulara da eğilmiş; ancak bu konuları işlerken öğretici bir hava taşımamaya dikkat etmiştir.
• Şairler tema bakımından sınırlandırılamaz.
• Şairler duygu ve hayallerini anlatırken, bilinçaltındaki düşüncelerini şiirle ifade etmişlerdir.
• Şiir duyulmak ve hissedilmek için yazıldığından saf şiir, imgelerle yüklü ve kapalı anlatıma sahiptir.
• Yahya Kemal ve Ahmet Haşim, bu şiir anlayışının Milli Edebiyat Dönemindeki önemli temsilcileridir.
• Ahmet Haşim, şiiri “Nesre çevrilme olanağı bulunmayan nazımdır.” olarak tarif eder ve “sanat için sanat” anlayışıyla şiirler yazar.
• “Her şeyden önce güzel şiirler yazmak” amacı vardır.
• Şiir, hiçbir şeyin aracı olmamalıdır.
• Ahmet Haşim’e göre şiir, musiki ile söz arasında, sözden ziyade musikiye yakındır.
• Bireyselliği, şiirde anlam kapalılığını savunur. Ağır bir dil kullanır.
• İlk örneklerini Cenap Şahabettin’de gördüğümüz sembolist şiir, edebiyatımızda onunla en usta, en başarılı temsilcisini bulur.
• Millî Edebiyat kapsamına alınamayacak bir şairdir.
• Ahmet Haşim, “serbest müstezat”tan “sone”ye kadar çeşitli biçimleri kullanmıştır.
• Ahmet Haşim, “çöl, göl, akşam, gurbet, daüssıla, gece, gökyüzü, yarı aydınlık ortamlar, karanlık” gibi imgeler etrafında toplumsallıktan uzak, bireysel temaları öne çıkarmıştır.
• Haşim, kendine özgü bir söyleyiş biçimi oluşturmuştur.
• Yahya Kemal de bu devirde Batı’da gördüğü “parnasizm” akımından etkilenmiş; divan şiiri anlayışıyla modern şiirin söyleyiş özelliklerini birleştirerek bir sentez oluşturmuştur.
• Mallarme, Valery gibi Fransız ozanlarının sanat anlayışını kendi görüşleriyle birleştirerek neo-klasik bir şiir geliştirmiştir.
• Biçim kusursuzluğuna, yapmacıksız ve sağlam bir anlatıma önem vermiştir.
• Yahya Kemal, “Şiir bir nağmedir.”, “Şiirde nefes ve ses iki unsurdur.” sözleriyle şiirle müziğin birbirine yakınlığına vurgu yapar.
• Yahya Kemal biçim konusunda hassastır. Bu konuda “Mısra haysiyetimdir.” der.
• Yahya Kemal “millî tarih, aşk, ölüm, sonsuzluk, İstanbul sevgisi” gibi temalara ağırlık vermiştir.
• Yahya Kemal konularını Türk tarihinden alıp işlese de dönemin belirgin anlayışı olan halka, ülke gerçeklerine, dönemin millî olaylarına yöneldiği söylenemez.

Edebiyatımızda saf (öz) şiir anlayışını benimsemiş şairlerden başlıcaları:

Ahmet Haşim, Yahya Kemal Beyatlı, Ahmet Hamdi Tanpınar, Cahit Sıtkı Tarancı, Ahmet Muhip Dıranas, Behçet Necatigil, Asaf Halet Çelebi, Necip Fazıl Kısakürek, Özdemir Asaf, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Ziya Osman Saba

C- HALKIN YAŞAMA TARZINI VE DEĞERLERİNİ YANSITAN ŞİİRLER (MANZUMELER):

• Millî Edebiyat döneminde, halkın yaşama tarzı ve değerleri üzerine, anlaşılır bir dille manzumeler yazılmıştır.
• Manzum hikâye ya da manzumeler; şiirin, kafiye, redif, dize ve ritim gibi yapı unsurlarını kullanan hikâyelerdir.
• Yer, olay, kişi ve zaman öğeleri taşıması yönüyle büyük ölçüde öyküye benzer.
• Öyküyle tek farkı şiir biçiminde yazılmış olmasıdır.
• Manzum hikâyelerde genelde toplumsal sorunlar işlenmiştir.
• Anlayış olarak sanat, toplumun hizmetindedir.
• Manzum hikâyeler, belli bir olaya dayalı şiirlerdir.
• Olay, manzum olarak hikâye edilir.
• Günlük konuşma diline ve halk söyleyişlerine, deyim ve atasözlerine yer verilmiştir.
• Tür özellikleri bakımından mesneviyle benzerlik gösterir.
• Bu şiirlerde aruz ölçüsü kullanılmıştır.
• Vezin ve uyağa önem verilmiştir.
• Konuşma dilinin tüm sıcaklığının şiir diline yansıdığı görülür.
• Manzumeler o dönemde toplumun içinde bulunduğu sosyal, siyasal ve ekonomik problemler etrafında oluşmuştur.
• Bu manzumelerin yazılış amacı, halkı aydınlatmak, onun içinde bulunduğu kötü durumdan çıkmasını sağlamak, ona yol göstermektir.
• Millî Edebiyat döneminde halkın yaşama tarzını ve değerlerini anlatan manzumeler yazıldığı dönemle bire bir ilişkilidir.
• Mehmet Akif, manzum hikâye (manzume) türünün edebiyatımızdaki en önemli temsilcilerinden biridir.
• İlk defa Servet-i Fünûn’da (Tevfik Fikret) görülen mensur şiir örneklerinin devamı niteliğinde olan nazmı nesre yaklaştırma anlayışını sürdürüp geliştirmiştir.
• Millî Edebiyat döneminin etkili olduğu dönemde Mehmet Âkif, Türk milliyetçiliği üzerine yoğunlaşan Millî Edebiyat şairlerine katılmamıştır.
• Mehmet Âkif, halkın içinde bulunduğu olumsuz durumların nedenini İslam dininden uzaklaşmaya bağlamıştır.
• Dinden uzaklaşan insanların ne duruma düştüklerini örneklendirmek için de halkın yaşayışını gözler önüne seren manzumeler yazmıştır.  
• Manzumelerin ana teması “cahillik, yoksulluk sarmalında kıvranan Müslümanların dramı”dır.
• Bu eserlerde, Türkçülük yerine İslamcılık öne çıkmıştır.
• *Şairin İslamcılık görüşünün bütün izleri manzumelerinde görülür.
• Manzumelerinde halkın yaşama biçimini gerçekçi biçimde yansıtmıştır.
• Mehmet Akif, yaşadığını anlatmıştır.
• Özellikle İstanbul’un fakir semtlerinde yaşanan iç yakıcı ve karartıcı hayat sahnelerinin konu edildiği manzumeler, yazıldığı dönemde oldukça ses getirmiştir.
• Halkın yaşamını yansıtmasına karşın, hece ölçüsünü değil, aruz veznini kullanmıştır.
• Manzum hikâye türünün en başarılı örneğini Seyfi Baba isimli eserle vermiştir.

MANZUME VE ŞİİR ARASINDAKİ AYIRICI ÖZELLİKLER:

• Şiirde anlatılanları düz yazıyla ifade edemeyiz, manzumede anlatılanları düz yazıyla ifade edebiliriz.
• Şiirde olay örgüsü yoktur, manzumede olay örgüsü vardır.
• Şiirde bireysellik duygu ve çağrışım ön plandadır; manzumede toplumsal konular yaşanmış ya da yaşanabilecek olaylar işlenir.
• Şiirde çok anlamlılık ve imge ağır basarken manzumede sözcükler genellikle gerçek anlamında kullanılır. Genellikle didaktik metinlerdir.

MEHMET EMİN YURDAKUL(1869-1944)

• Milli edebiat akımı ve Türkçülüğün önde gelen temsilcileri arasında yer aldı.
• “Türk Şairi”, “Milli Şair” unvanı ile tanınır..
• Tanzimat Dönemi’nde ortaya çıkan “halk için halk diliyle yazma” anlayışını Servetifünûn Dönemi’nde yeniden canlandıran sanatçı Mehmet Emin Yurdakul’dur.
• Şiirlerinde Türk milletinin yüceliğini haykırır.
• 1897’de Türk-Yunan Savaşı sırasında “Cenge Giderken” adlı şiiri yazmıştır. Bu şiiri yazmıştır. Bu şiirin ilk dizesi olan “Ben bir Türküm; dinim, cinsim uludur.” sözüyle edebiyatımızda yeni bir çığır açmıştır.
• Şiirlerinde kahramanlık ve milli bilinci öne çıkararak savaşa giden halkı cesaretlendirmiştir.
• Konuşma diliyle ve hece ölçüsüyle şiirler yazmak gerektiği üzerinde durmuştur.
• Türkçe şiirler adlı kitabıyla edebiyat çevrelerinde sesini duyurmuştur. Onun bu eseri ile Türkçülük edebiyat alanına girmiştir.
• Sade dil ve hece ölçüsü ile şiirler yazan ilk şairdir.
• Milli duyguları ve sosyal konuları işlemiştir.
• Dil ve şekil özellikleri bakımından halk şiirinden etkilenmiştir.

ESERLERİ:
ŞİİR:

• Türkçe Şiirler (1899-1918)
• Türk Sazı (1914)
• Ey Türk Uyan (1914)
• Tan Sesleri (1915, 1956)
• Ordunun Destanı (1915)
• Dicle Önünde (1916)
• Hastabakıcı Hanımlar (1917)
• Turana Doğru (1918)
• Zafer Yolunda (1918)
• İsyan ve Dua (1918)
• Aydın Kızları (1919)
• Mustafa Kemal (1928, şiir ve düzyazı)
• Ankara (1939)

DÜZYAZI:

• Fazilet ve Asalet (1890)
• Türkün Hukuku (1919)
• Kral Corc’a (1923)
• Dante’ye (1928)

ZİYA GÖKALP (D: 23 Mart 1876-Ö: 25 Ekim 1924) 

• Diyarbakır’da doğdu, İstanbul’da ya­şamını yitirdi. Asıl ismi Mehmet Ziya’ dır. 
• Ziya Gökalp, sanatı, düşüncelerini yaymak için araç olarak kullanan şairlerdendir. 
• Şiirleri de düz yazıları da fikir ağırlıklıdır. O, bunlarda sanatsal bir ağırlığa yönelmediği gibi dilsel bir yetkinliğe ulaşamamıştır. 
• Onun en büyük özelliği Türkçülük sisteminin bir düzene bağlamasıdır. 
• O’nun fikir hayatında önemli bir dönüm noktası ve sanat hayatının ikinci merhalesinin başlangıcı olan “TURAN” şiiri çok ünlüdür ve bu şiir aruzla yazılmıştır. 

Vatan ne Türkiye’dir Türklere, ne Türkistan
Vatan, büyük ve müebbet bir ülkedir: Turan

• Ziya Gökalp’ın sanatının en önemli özelliklerinden biri de Türk şiirine o zamana kadar ihmal edilen Türk mi­tolojisini sokmasıdır. Şair, destan yönünden çok zen­gin olan Türk mitolojisini şiirlerinde yansıtmıştır. 
• Milli Edebiyat Akımı’na düşünsel yönden büyük katkılar sunmuştur. 
• Edebiyatımızın gelişmesi için halka, ulusal kaynaklara gidilmesi, yalın bir dil kullanılması, aruz yerine hece ölçüsünün tercih edilmesi konuşma dili ile yazı dilinin birleştirilmesi, Halk edebiyat ile Batı edebiyatının örnek alınması gerektiğini savunur. 
• Şiirlerinde çoğunlukla ikili (mesnevi), koşma, sone vb. nazım şekillerini kullanan Gökalp, şiir sanatı­nın teknik yönüyle pek ilgilenmemiştir. O, şiirin ne söy­lediği kısmıyla ilgilenmiştir. Bu yönüyle onun şiirlerinde kuru bir didaktizm göze çarpar. 
• Eserinde sade, konuşma diline yakın, doğal, kolay anlaşılır bir dil kullanmıştır. 
• Türk mitolojisinden, Türk folklorundan, Dede Korkut Hikâyelerinden, masalardan yararlanılır. 
• Hece ölçüsünün benimsenip yaygınlaşmasında büyük rolü olmuştur. 
• İnceleme, makale, didaktik şiir, manzum destan, masal türlerinde eserler vermiştir.
                                                     
  ESERLERİ:
  Şiir:
• * Kızıl Elma
• * Yeni Hayat
• * Altın Işık

• Düz yazı:

* Türkleşmek İslamlaşmak Muasırlaşmak
* Türkçülüğün Esasları
* Türk Töresi
*Türk A

• İSTİKLÂL ŞAİRİMİZDİR.
• Küçük yaşta iyi bir din eğitimi görmüş, Arapça, Farsça; gençlik yıllarında ise Fransızca öğrenmiş olan Mehmet Âkif, dini -milli – lirik – epik özellik taşıyan şiirleriyle edebiyatımızdaki yerini almıştır.
• 1908’den sonra Sırat-ı Müstakim ve Sebil’ür-Reşat adlı din dergilerinde şiirler, din ve edebiyatla ilgili makaleler yayımlayarak yazı hayatına başlamıştır.
• Şiirlerinin çoğunda İslâm’ı anlatmaya çalış­mış, İslâm dininin doğru anlaşılması duru­munda toplumun ilerleyebileceğini söylemiş­tir.
• Mehmet Âkif realist bir şairdir.”Hayır, hayâl ile yoktur benim alışverişim/İnan ki her ne demişsem görüp de söylemi­şim…” dizeleri onun bu özelliğini yansıtır.
• Öğretici yanı ağır basan, din, ahlâk, vatan konularının işlendiği şiirlerinde konuşma dili­ni başarıyla kullanmıştır.
• Tüm şiirlerini aruzla yazmıştır.
• Aruzu konuşma diline büyük bir başarıyla uygulayan şair, nazmı nesre yaklaştırmıştır (Bu özellikleriyle Tevfik Fikret’e benzer).
• Şiirlerinin çoğu manzum öykü şeklindedir.
• Âkif, birçok şiirinde sosyal sorunlara da yer vermiştir. Sözgelimi “Küfe”şiirinde yetim kalan bir çocuğun dramını, “Mahalle Kah­vesinde zamanını kahvelerde öldüren tem­bel kişileri, “Köse İmam”da İslâmı yanlış anlayarak karısını boşamak isteyen acıma­sız, cahil bir adamı… anlatır.
• Sanatçı, milli marşımız olan İstiklâl Marşı’nın da şairidir.
• Mehmet Âkif, özlediği gençliği “Asım”da simgeleştirmiştir. Ona göre gençlik İslâm inancı ile Batı’nın bilimini sentezleyebilirse görevini yapmış olacaktır.
• Mehmet Âkif, Fransız sanatçı Emile Zola’nın gerçekçiliğine hayrandır. Bu bakımdan da naturalisttir. Gerçeği olduğu gibi, bütün çir­kinliği ve kusurlu yanlarıyla anlatması onu naturalistlere yaklaştırır.

ESERLERİ: Mehmet Âkif bütün şiirlerini Safahat adı altında yedi ciltte toplamıştır.
Safahat’ın ciltleri şu başlıkları taşır:

• Safahat
• Süleymaniye Kürsüsünde
• Hakkın Sesleri
• Fatih Kürsü­sünde
• Hatıralar
• Âsım
• Gölgeler

BEŞ HECECİLER (HECENİN BEŞ ŞAİRİ)

• Beş hececiler ismi verilen sanatçılar, şiire 1. Dünya Savaşı ve Millî Mücadele yıllarında başlamışlardır.
• Millî edebiyat akımından etkilenmiş; önceleri aruzu kullanırken bırakıp heceye geçiş yapmışlardır.
• Eserleriyle hece ölçüsünü şiire egemen kılarlar.
• Sadece ölçü olarak bir değişim yaşatmamışlardır; şiirin işleyeceği konu ve dilin süsten, sanattan ve yabancı kelimelerden kurtulup sade bir Türkçe ile yazılmasını sağlamaya çalışmışlardır.
• Mütareke yıllarında şöhret kazanan hececiler, Anadolu’yu ve vasat insan tipini şiire sokmuşlardır.
• Memleket sevgisi, yurt güzellikleri, kahramanlık ve yiğitlik işledikleri başlıca konulardır.
• Şiirde sade ve özentisiz olmayı ve süsten uzak olmayı tercih etmişlerdir.
• Mısra kümelerinde dörtlük esasına bağlı kalmayıp yeni biçimler denemişlerdir.
• Nesir cümlesini şiire aktarmışlardır.
• Düzyazıdaki söz diziminin şiirlerde de görülmesi beş hececilerde çok rastlanan bir özelliktir.
• Hece ölçüsünün 11 ve 14’lü gibi uzun kalıplarını kullanmayı tercih etmişlerdir.
• Yarım kafiye yerine tam, tunç ve zengin kafiyeyi tercih etmişlerdir.
• Gerçekçi bir şiir anlayışına sahip olsalar da romantizme kaydıkları görülür.
• Beş Hececiler ve eserleri, Türk edebiyatının önemli bir dönüm noktasını oluşturmuştur.
• Hecenin bu beş şairinin bir araya gelip birlikte tam bir topluluk oluşturdukları söylenemez.
• Bu adlandırmayı ve gruplandırmayı İsmail Hakkı Sevük yapmıştır.
• Türk şiirinin serbest vezne yönelmeye başlaması ile etkileri azalmıştır.

HECENİN BEŞ ŞAİRİ:

ORHAN SEYFİ ORHON, FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL, HALİT FAHRİ OZANSOY, ENİS BEHİÇ KORYÜREK, YUSUF ZİYA ORTAÇ
CUMHURİYET DÖNEMİ’NİN İLK YILLARINDA ŞİİR

Millî Edebiyat Dönemi’nde başlayan edebî eserlerde millî değerlerin işlenmesine Cumhuriyet’in ilk
yıllarında devam edilmiştir. Şiirde millî duyarlılığa önem verilmiş, ağırlıklı olarak halk şiirinden gelen ögeler (yalın dil, hece ölçüsü, dörtlük nazım birimi vb.) kullanılmıştır. Bu dönemde Millî Edebiyat zevk ve anlayışını sürdüren bir şiir çizgisi görülür.

Kurtuluş Savaşı kazanılmış, sıra vatanın ve milletin maddi ve manevi yönden kalkınmasına gelmiştir. Bu düşüncede millî bir heyecanla hareket eden şairler, şiirlerinde genellikle Anadolu’yu ve Anadolu insanını konu edinmiş; böylece Memleket Edebiyatı adı verilen bir akım oluşmuştur. İlk örneklerini II. Meşrutiyet’ten sonra vermeye başlayan memleketçi şiir, bu akım içinde varlığını güçlü biçimde sürdürmüştür. Anadolu’ya yöneliş, memleket manzaraları, vatan ve millet sevgisi bu akımın işlediği başlıca temalardır. Bu akımda Batı edebiyatının zevk ve anlayışıyla yerli anlayış, memleket edebiyatı düşüncesi etrafında birleşmiş; millî kimlik, edebî eserlerin merkezine yerleşmiştir.

Faruk Nafiz Çamlıbel, Ahmet Kutsi Tecer, Kemalettin Kamu, Orhan Şaik Gökyay, Ömer Bedrettin Uşaklı gibi şairler; Memleket Edebiyatı akımı doğrultusunda eser vermiştir. Cumhuriyet Dönemi şiiri, farklı anlayış ve akımlarla gelişimini sürdürmektedir.

Faruk Nafiz Çamlıbel, “Sanat” adlı şiirinde sanat hakkındaki görüşlerini ifade etmiştir. Bu şiir, memleketçi şiirin bir bildirisi gibidir. Şair, yalın bir dil ve lirik bir eda ile yazdığı şiirde anlatma ve betimleme anlatım tekniklerinden yararlanmıştır. Anadolu’ya, millî kültüre yöneliş şiirde açıkça görülmektedir:

Başka sanat bilmeyiz, karşımızda dururken
Yazılmamış bir destan gibi Anadolu’muz.
Arkadaş, biz bu yolda türküler tuttururken
Sana uğurlar olsun… Ayrılıyor yolumuz!

    FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL (1898 – 1974)

• Beş Hececilerin en önemli ismidir.
• Aruz ölçüsüyle yazdığı ilk şiirlerden sonra daha çok heceyi kullanmaya başlamıştır.
• Aruzu tamamıyla terk etmeyen şair her iki vezni de usta­ca kullanmıştır. “Şarkın Sultanları” ve “Gönülden Gönüle” şiirlerini aruzla yazmıştır.
• “Sanat” adlı şiiriyle “memleketçi edebiyat” anlayışının öncülüğünü yapmıştır. Bu şiir, memleketçi şiirin ilk bilinçli bildirisi kabul edilir.
• “Folklor” ve “Halk Edebiyatı” Faruk Nafiz Çamlıbel’in sanatını süsleyen önemli unsurlardır.
• Hem bireysel duygularını hem de memleket konularını şiirlerinde işlemiştir.
• Şiirlerindeki başlıca temalar aşk, hasret, tabiat, ölüm, kahramanlık ve ihtirastır.
• Düş ile gerçeği kaynaştırdığı epik ve lirik özellikteki şiir­ler yazmıştır.
• Realist-romantik özellikler taşır.
• “Han Duvarları” şiiri çok ünlüdür.
• Behçet Kemal Çağlar ile birlikte Onuncu Yıl Marşı’nın sözlerini yazmıştır. Bu marşla, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesini ve hedeflerini anlatmıştır.
• Faruk Nafiz Çamlıbel, şiirlerinde “Çam Deviren”, “Akıllı Ozan”, “Kalender” ve “Deli Ozan” gibi takma adlar kullanmıştır.
• Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı’nda da etkili bir isimdir.

ESERLERİ
ŞİİR:

• Şarkın Sultanları (1919)
• Gönülden Gönüle (1919)
• Dinle Neyden (1919)
• Çoban Çeşmesi (1926)
• Suda Halkalar (1928)
• Bir Ömür Böyle Geçti (1933)
• Elimle Seçtiklerim (1934)
• Akarsu (1937)
• Tatlı Sert (Mizah Şiirleri, 1938)
• Akıncı Türküleri (1938)
• Heyecan ve Sükûn (1959)
• Zindan Duvarları (1967)
• Han Duvarları (Seçme Şiirler, 1969)

OYUN: (çoğu manzumdur)

• Canavar (1925)
• Özyurt (1932)
• Akın (1932)
• Kahraman (1933)
• Yayla Kartalı (1945)

ROMAN:

• Yıldız Yağmuru (1936)
• Ayşenin Doktoru

TÜRKİYE DIŞINDAKİ ÇAĞDAŞ TÜRK ŞİİRİ
Türk dünyası edebiyatı, ortak duygu ve düşünce dünyasının yanı sıra zengin bir kültür birikimine sahiptir.
Türkiye dışındaki coğrafyalarda yaşayan Türkler, ana dili bilinci ile Türkçe eserler vermiştir.
Türk dilinin konuşulduğu ülkelerde, bölgelerde yaşayan Türk şairler; halkın sorunlarını, beklentilerini şiirleri aracılığıyla dile getirmiştir.
Bu bölgelerde Türkçenin çeşitli lehçe ve şivelerinde eserler verilmiştir. Türkiye dışındaki çağdaş Türk şiirinde genellikle özgürlük ve ulusal bilinç temaları işlenmiştir.
Türkiye dışındaki çağdaş Türk şiirinin başlıca temsilcileri:

• Bahtiyar Vahapzade (Azerbaycan)
• Şehriyar (İran)
• Recep Küpçü (Bulgaristan)
• Mağcan Cumabayulı (Kazakistan)
• Osman Türkay, Özker Yaşın (Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti)
• Abdülhamit Süleyman Çolpan, Aybek (Özbekistan)
• Ata Atacanoğlu (Türkmenistan)
• Nimetullah Hafız (Eski Yugoslavya)

BAHTİYAR VAHAPZADE(1925-2009)
Çağdaş Azerbaycan edebiyatının en büyük şairlerinden biri sayılan Bahtiyar Vahapzade, Azeri Türkmenlerinden olup ülkesinde halk şairi olarak bilinir. Dil bilinci, özgürlük, din ve vatan sevgisi eserlerinde önemle üzerinde durduğu temalardır. Sovyet rejiminin baskılarına rağmen sürekli bir özgürlük savaşçısı olmuş, Azeri halkının felaketlerini kendine dert edinmiş ve eserlerinde işlemiştir. Şiirlerini genellikle hece ölçüsü ile yazmıştır. Eserlerinde duru ve akıcı bir Azerbaycan Türkçesi kullanmaya özen göstermiştir.
Azeri halkının sıkıntılarını konu ettiği pek çok eserini yurt dışına kaçırarak yayınlanmasını sağladı.
1995 yılında Azeri özgürlük mücadelesindeki hizmetlerinden dolayı İstiklal nişanı ile ödüllendirilmiştir.
Vahabzade 1980-2000 yılları arasında da 5 defa milletvekili seçildi.

ESERLERİ:
Şiirleri: Menim Dostlarım, Çınar, Kökler ve Budaklar, İnsan ve Zaman, Gün Var Bin Aya Değer
ŞEHRİYAR (1906-1988)
Azeri edebiyatının 20. yüzyılda yetişmiş en büyük şairlerinden birisidir. İran Türklerinden olan Muhammed Hüseyin Şehriyar, Azerbaycan’da yaşamış İran Azerisi şairidir.

Eserleri 
 Heyder Baba’ya Selam, Türkçe Şiirlerinden Seçmeler
 Divan (Farsça Şiirleri)

The post 11.Sınıf Türk Dili Ve Edebiyatı 3.Ünite: Şiir Özeti first appeared on Evdeki Hocam.

11.Sınıf Türk Dili Ve Edebiyatı 3.Ünite: Şiir Özeti yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

İslamiyet öncesi Türk edebiyatı, Türklerin henüz İslamiyet’le tanışmadıkları ve başka kültürlerden etkilenmedikleri dönemde oluşturdukları ve 10. Yüzyıla kadar devam eden dönemi kapsamaktadır.

Bu dönem edebiyatı “ sözlü” ve “ yazılı” olmak üzere iki başlık altında incelenir

Bu dönemde yapılan sığır ve yuğ törenleri ile şölenlerde kam, baskı, şaman adı verilen din adamları kopuz eşliğinde şiirler okur.

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK ŞİİRİ

GENEL   ÖZELLİKLERİ

• Bu dönem şiirleri törenlerde din adamları tarafından söylenmiştir.
• Şiirler kopuz eşliğinde söylenmiştir.
• Şiirler sözlü ve anonimdir.
• Dil sadedir
• Nazım birimi dörtlüktür, ölçü hece ölçüsüdür.
• Bu dönem nazım türleri sagu, koşuk, destandır.

KOŞUK

• İslamiyet öncesi Türk edebiyatı nazım biçimidir.
• Sığır ve şölen adı verilen törenlerde söylenmiştir.
• Aşk, doğa ve yiğitlik konuları işlenir.
• Halk edebiyatında en çok kullanılan ve en sevilen nazım biçimidir.
• İlk örnekleri Kaşgarlı Mahmut’un Divân-ı Lugati’t Türk adlı eserinde yer alır.
• 7’li, 8’li veya 11’li hece ölçüsü kullanılır.
• Genellikle yarım kafiye kullanılmıştır.
• Kopuz adı verilen saz eşliğinde söylenmiştir.
• Dört dizeli bentlerden oluşmaktadır.
• Halk edebiyatındaki mani ve koşmaların temelini oluşturur.
• Kafiye düzeni aaaa, bbba, ccca şeklinde olup düz kafiyedir.
• Edebiyatımızda yazarı bilinmeyen anonim eserlerdir.
• Halk şiirinde koşmaya, divan şiirinde gazele benzer.
• Milli bir dil kullanılmıştır. Dil son derece sadedir.
• Koşuk türünde elimize geçen ilk şiir Aprin Çor Tigin tarafından kaleme alınmıştır.
• Aprin Çor Tigin ilk Türk şairidir. 

SAGU

Sagu, İslamiyet öncesinde toplumun önde gelen kişilerinden birinin ölümü üzerine söylenen şiirlerdir.

• İslamiyet öncesinde kullanılan bir nazım biçimidir.
• Sevilen bir kişinin ya da kahramanın ardından söylenir.
• Ölen kişinin iyiliği, dürüstlüğü, ahlakı, fazileti ve ölümünden duyulan acıyı dile getirir.
• 7’li hece ölçüsüyle yazılırlar.
• Nazım birimi dörtlüktür.
• Her dörtlüğün ilk üç mısrası birbiriyle kafiyeli olup dördüncü mısralar da kendi arasında uyaklıdır.
• Halk edebiyatında ağıt, divan edebiyatında mersiyenin karşılığıdır.
• Sagular, kopuz adı verilen bir saz eşliğinde okunurlar.
• Yuğ adı verilen cenaze törenlerinde okunan şiirlerdir.
• İlk sagu örneği Alp Er Tunga sagusudur.
• Alp Er Tunga Saka (İskit) Türklerinin hükümdarıdır.
• İlk sagu örneği olan Alp Er Tunga sagusu 6 dörtlükten oluşur.
• Kafiye düzeni koşukla aynıdır.
• Kafiye düzeni aaaa, bbba, ccca şeklinde olup düz kafiyedir.

GEÇİŞ DÖNEMİ ESERLERİ

Geçiş Dönemi, Türk edebiyatı için “ İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı”  ile “İslamiyet Etkisinde Gelişen Türk Edebiyatı” arasında yer alan ve İslami Dönem’e geçişi ifade etmektedir.

Geçiş döneminin 10-13.yy arasını kapsadığı kabul edilir.

Bu eserlerin amacı Türklere İslamiyet’i anlatmak ve sevdirmektir.

Eserler didaktik bir özellik taşır.

Nazım birimi olarak beyit ve dörtlük birlikte kullanılmıştır.

Şiirler hece ve aruz ölçüsüyle yazılmıştır.

1) KUTADGU BİLİG

• İslamiyet’in etkisiyle yazılan ilk eserdir.
• 11. yüzyılda Yusuf Has Hacip tarafından kaleme alınmıştır.
• Karahanlılar hükümdarı Tabgaç Buğra Han’a sunulan bir eserdir.
• Mutluluk veren bilgi, mutlu olma bilgisi anlamına gelir.
• Eser 1069 ya da 1070 yılında tamamlandığı düşünülmektedir.
• Kitaba bu ismin verilme nedeni; okuyanlara mutluluk vermesi ve yol göstermesini hedeflediği içindir.
• Türk edebiyatında siyasetname türünün de ilk örneğidir.
• Eser Fars etkisiyle yazılmış olup mesnevi nazım biçiminin kullanıldığı ilk eserdir.
• 6645 beyit ve 173 dörtlükten oluşmaktadır.
• Eserde o dönemin Türkçesi son derece iyi kullanılmıştır.
• Eserin yazılış amacı; dünyada ve ahirette insanın mutluluğa ulaşmasının yollarını göstermektir.
• İçerik açısından düşünüldüğünde eser daha çok devlet adamlarında olması gereken erdemleri anlatmaya çalışmıştır.
• Didaktik (öğretici) bir eserdir.
• Beyit nazım biçiminin kullanıldığı ilk eserdir.
• Olaylar sembolik dört kişi ve bunların temsil ettiği dört kavram üzerinden anlatılmaya çalışılmıştır.
• Türk edebiyatında yazılan ilk alegorik eserdir.
• Geçiş dönemi Türk edebiyatının ilk yazılı eseridir.
• İslamiyet’in etkisi eserde açıkça hissedilmektedir.
• Aruzun feülün/feülün/feülün/feül kalıbıyla yazılmıştır.
• Aruz ölçüsünün kullanıldığı ilk eserdir.

   Kutadgu Bilig’deki Sembolik Karakterler ve Karşıladıkları Kavramlar

• Kün Togdı – Hükümdar – Adalet
• Ay Toldı – Vezir – Saadet
• Ögdülmiş – Vezirin Oğlu – Akıl
• Odgurmuş – Vezirin Oğlunun Arkadaşı – Akıbet 

2) ATABET’ÜL-HAKÂYIK

• Edip Ahmet Yükneki tarafından 12. yüzyılda yazılmıştır.
• Eser “Hakikatlerin Eşiği” anlamına gelir.
• Sipehsalar Mehmet Bey’e sunulan bu eser bir nasihatnamedir.
• Manzum bir ahlak ve öğüt kitabıdır.
• Dini-ahlaki içerikli didaktik bir eserdir.
• Eserde İslamiyet’in etkisiyle Arapça, Farsça sözcükler fazlaca kullanılmıştır.
• Eserin giriş kısmı aa, ba, ca şeklinde kafiyelenmiş 40 beyitten oluşur ve bu bölümde eserin yazılış amacı belirtilir.
• Eserin asıl bölümü 101 dörtlüğün kullanıldığı bölümdür.

• Dörtlüklerin kafiye düzeni manide olduğu gibi “aaxa” şeklindedir.
• Vezin ve kafiye bakımından çok sağlam değildir.
• 14 bölümden oluşur.
• Atabet’ül Hakayık’ta bilgi, dil, dünyanın geçiciliği, cömertlik, tevazu, hasislik, kerem, kibir, zamanın bolluğu eserde ele alınan konulardır.
• Eserin Uygur alfabesiyle yazılmış bir nüshası bulunmaktadır.
• İstanbul’daki Ayasofya Kütüphanesi’nde yer alan bu eseri ilk defa 1918’de Necip Asım Yazıksız yayımlamıştır.

3) DİVÂN-I HİKMET

• 12. yüzyılda Ahmet Yesevi tarafından kaleme alınmıştır.
• Halka İslamiyet’i öğretmek amacıyla yazılmıştır.
• Didaktik özellikteki bu şiirlere hikmet, şiirlerin toplandığı bu kitaba da Divan-ı Hikmet adı verilmiştir.
• Hikmetler dini-tasavvufi bir içeriğe sahiptir.
• Eser 217 hikmet ve 1 münacattan oluşmaktadır.
• Göçebe Türklerin anlayabileceği sade bir dil kullanılmıştır.
• Eserde Allah’a ulaşma yolları, Peygamber Efendimizin hayatı ve mucizeleri, İslam inancının esasları anlatılmaktadır.
• Bunun dışında tasavvuf adabı, kıyamet ve dünyada insanın içinde bulunduğu haller anlatılmıştır.
• Bu eser didaktik özellik taşıdığı için sanat yönü zayıftır.
• Nazım birimi dörtlük olup 7’li ve 11’li hece ölçüsü kullanılmıştır.
• Eserin geneli koşma nazım biçimiyle yazılmış olup az da olsa gazel ve mesnevi de kullanılmıştır.
• Bu eser Anadolu’da tasavvufun temellerini oluşturur.
• Allah’a iyi bir kul olmak için yazılan bu eser öğüt niteliği taşımaktadır.

4) DÎVÂNU LUGÂTİ’T-TÜRK

• Kaşgarlı Mahmut tarafından 1072-1074 yılları arasında kaleme alınan Türk edebiyatının ilk sözlüğüdür.
• Dönemin halifesi El-Muktedi Biemirillah’a sunulmuştur. (Ebulkasım Abdullah)
• Türkçenin zenginliğini ortaya çıkararak Araplara Türkçeyi öğretmek için kaleme alınmıştır.
• Bu eser Arapça olarak yazılmıştır.
• Eserde yer alan 7500 civarındaki Türkçe sözcüğün Arapça karşılığı verilmiştir.
• Eserde yer alan sözcüklerin anlamlarını açıklamak için birçok metinden yararlanılmıştır.
• İslamiyet öncesine ait sav, sagu, koşuk, destan gibi nazım biçimlerinin ilk örnekleri bu eserde yer alır.
• Türklerin örf ve gelenekleri ile birlikte Türk boyları ve coğrafyasına ait bilgilere de bu eserde ulaşılmaktadır.
• Sözlü gelenekte oluşan tüm ürünlere ilk defa bu eserde yer verilmiştir.
• Eser nesir (düzyazı) olarak kaleme alınmıştır. Ancak eserde yer alan örnek metinler dörtlükler halinde yazılmıştır.
• Eserin tek nüshası bulunmaktadır. İstanbul’da yer alan Millet Kütüphanesi’nde 1266’da el yazısıyla kopyalanmış bir örneği bulunmaktadır.
• Geçiş Dönemi Türk edebiyatının yazılan ikinci eseridir.
• Eserin başlangıç kısmından itibaren İslamiyet’in etkisi açık açık görülmektedir.

HALK ŞİİRİ

İslamiyet’in kabulünden sonra gelişim gösteren edebiyat kültürünün içinde yer alan zengin bir şiir geleneğini ifade etmektedir.

Günümüze kadar varlığını devam ettiren “ Halk Şiiri” geleneğinin temelleri İslamiyet öncesi Türk edebiyatına dayanmaktadır.

       Halk Şiiri 3 başlık altında incelenir:

• Anonim Halk Şiiri
• Âşık Tarzı Halk Şiiri
• Dini Tasavvufi Halk Şiiri

1. ANONİM HALK ŞİİRİ
2. Kimin söylediği unutularak zamanla anonim hâle dönüşmüş şiirlerdir.
3. Sade ve anlaşılır bir dili vardır.
4. Ürünler yayıldığı bölgenin dil özelliklerini taşımaktadır.
5. Nazım birimi olara dörtlük, ölçü olarak hece ölçüsü kullanılmıştır.
6. Mani, ninni, türkü ve ağıt anonim halk şiiri ürünleridir.

MANİ: Anonim halk şiiri içinde yer alan, belirli kurallar çerçevesinde oluşturulan, tek dörtlükten oluşan halk edebiyatının en küçük nazım biçimidir.

• Halk şiirinin en küçük nazım biçimidir.
  • Anadolu coğrafyasında en çok kullanılan nazım biçimidir.
  • Manilerin belirli kuralları vardır, yüzyılların deneyimlerinden süzülerek günümüze kadar ulaşmıştır.
  • Anonim (yazarı bilinmeyen) şiirlerdir.
  • Geçmişten geleceğe yön veren şiirlerdir.
  • Manilerde ilk iki dize doldurma sözlerdir. Asıl anlatılmak istenen son iki dizededir.
  • Şiirlerde halkın düşüncesi, beğenisi, özlemleri, sevgileri, dertleri, kıskançlıkları, aşkları sıkça işlenen konulardır.
  • Konu sınırlaması yoktur.
  • Tek dörtlükten oluşan bu nazım biçiminde 7’li hece ölçüsü kullanılır.
  • Maniler aaxa şeklinde kafiyelenir ve “Mani tipi uyak” olarak adlandırılır.
  • Manilerde amaç, gelenek ve göreneklerin kuşaktan kuşağa aktarılmasıdır.
  • Sözlü edebiyat içerisinde yer alırlar. Yani Anonim halk şiiri nazım biçimidir.
  • Maniler dilden dile aktarıldığından kişi, yer ve zaman unsurlarında değişim görülebilir.

  MANİ ÇEŞİTLERİ

• Düz Mani: aaxa şeklinde kafiyelenip 7’li hece ölçüsünün kullanıldığı manilerdir.
• Kesik Mani – Cinaslı Mani: Birinci dizesinde 7’den daha az heceye sahip olup cinaslı kafiyeyle kurulan dörtlüklere denir.
• Yedekli Mani –Artık Mani: Dörtten fazla dizeden oluşan manilere denir. Genellikle bir dörtlüğe iki mısranın eklenmesiyle oluşur.

TÜRKÜ

• Halk şiirinin en çok kullanılan nazım biçimlerinden biridir.
  • Türkülerde genellikle Anadolu halkının sevinçleri ve dertleri işlenmiştir.
  • Anonim olanları da yazarı bilinenleri de vardır.
  • Genellikle Anonim halk şiiri içinde yer alır.
  • Türküler bent adı verilen ilk bölüm, nakarat, bağlama veya kavuştak adı verilen iki bölümden oluşur.
  • Bentler ve kavuştaklar kendi aralarında kafiyelenir.
  • Türküler hece ölçüsünün her kalıbıyla söylenebilir.
  • Genellikle 7’li, 8’li ve 11’li hece kalıpları kullanılır.
  • Türkülerde genellikle aşk ve hasret gibi konular çoğunlukla işlense de konu sınırlaması yoktur.
  • Türküler; bölgelere, ezgilerine ve konularına göre değişik isimler alırlar.
  • Türküler hoyrat, oturak, kayabaşı, oyun havaları, kırık, doğa, askerlik, çocuk türküleri gibi türlerdir.
• ÂŞIK TARZI HALK ŞİİRİ
• Âşık edebiyatı, halk edebiyatının bir kolu olup Türklerin İslam medeniyetinin etkisine girmesinden sonra âşık adı verilen saz şairlerince oluşturulmuştur.
• Âşıklar, halk edebiyatına ait nazım biçimlerini ve bu edebiyatla özdeşleşmiş hece ölçüsünü kullanmışlardır.
•  Dil sade, halkın kullandığı günlük konuşma dilidir.
•  Âşık, şiirlerini saz eşliğinde ve doğaçlama bir şekilde söyler.
• Âşıklık geleneğinde usta-çırak ilişkisi önemlidir.
• Geleneğe görekişinin âşık olduğunun en önemli göstergesi bade içme veya rüya görmedir.
• Âşıkların bazıları, rüyalarında Hızır aleyhisselamı görüp uyanınca saz çalıp şiir söylemeye başlamışlardır.
• Bazıları da yine rüyalarında pir elinden bade içerler, pirin gösterdiği sevgilinin yüzüne âşık olurlar ve böylece âşıklık makamına ulaşırlar.
• Âşıklar şiirlerini “Cönk” adını verdikleri defterlerde toplamışlardır.
• Nazım birimi dörtlük, ölçüsü hecedir.
• Âşık tarzı halk şiirlerinde şairlerin mahlası yer alır.
• Koşma, semai, varsağı, destan âşık tarzı halk şiiri ürünleridir.

KOŞMA

• Koşmalar 11’li hece ölçüsü ile dörtlükler hâlinde söylenmektedir.
• Dörtlük sayısı 3-5 arasında değişmektedir. Kafiye düzeni abab – cccb – dddb … şeklindedir.
• Bazen ilk dörtlüğün kafiye düzeni değişir ve aaab/abcb şeklinde de olabilir.
• Şiirde halk edebiyatının bir özelliği olarak sade, halkın her kesiminden insanın anlayabileceği yalınlıkta bir dil kullanılmıştır.
• Koşmalarda genellikle lirik konular işlenmektedir.
• İslamiyet’in Kabulünden Önceki Dönem’de yer alan koşuklara benzer.
• Koşmalar lirik söyleyişi yönüyle divan şiirindeki gazellere benzetilebilir.

KONULARINA GÖRE KOŞMA TÜRLERİ

Güzelleme: Aşk, sevgi, güzellik, doğa gibi bireysel temaları işleyen koşmalardır 

Koçaklama: Yiğitlik, kahramanlık konularını işleyen koşmalardır.

Ağıt: Ölen bir kişinin ardından duyulan üzüntüyü, acıyı dile getiren koşmalardır.

Taşlama: İnsanların ya da toplumların aksayan yönlerini eleştiren koşmalardır.

Güzelleme türünün halk edebiyatındaki temsilcisi Karacaoğlan, koçaklama türünün ki Köroğlu, taşlamanınki Seyrâni’dir. Ağıtlar ise âşık edebiyatı nazım türlerinden olmakla birlikte daha çok anonim halk edebiyatı ürünleri olarak bilinir.

 C) DİNİ- TASAVVUFİ HALK ŞİİRİ

• Dinî- Tasavvufi Halk Edebiyatı, dinî yönü ağır basan ve özellikle de tasavvufi düşünce sahibi şairlerin oluşturduğu gelenektir.
• Tasavvuf, nefsin kötü isteklerden arındırılıp Allah’a yaklaşma ve sevmeye dayalı bir dinî öğretidir.
• Tasavvuf felsefesinin temelinde “ Vahdet-i Vücut” yatmaktadır.
• 12. Yüzyılda Ahmet Yesevî ile başladığı kabul edilir.
• Anadolu’da bu geleneğin yaygınlaşmasında Yunus Emre, Hacı Bektaş Veli gibi isimler önemli katkı sağlamışlardır.
• Verilen ürünlerde estetik zevk arka planda kalmış, öğreticilik ön plana çıkmıştır.
• Eserlerdesade, halkın anlayacağı bir dil kullanmışlardır.
• İlahi, nefes,deme, nutuk, devriye, şathiye dinî-tasavvufi halk şiiri ürünleridir.

İLAHİ

• İlahiler; mutasavvıf şairler tarafından dinî konularda, Allah’ı övmek ve Allah’a yalvarmak amacıyla oluşturulan, kendine özgü bir ezgiyle söylenen şiirlerdir.
• Divan edebiyatındaki tevhitlere ve münacatlara benzer.
• İlahiler, hem hece ölçüsüyle hem de aruz ölçüsüyle oluşturulur. Aruzla yazılanlar gazel şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Heceyle yazılanlar ise dörtlükler hâlinde kurulmuş ve koşma gibi kafiyelenmiştir.
• İlahiler farklı tarikatlarda farklı isimlerle anılmıştır:İlahi yerine Mevlevîler âyin, Bektaşiler nefes, Yesevîler hikmet adlarını kullanmışlardır.

NEFES

• Bektaşi tarikatlarında vahdet-i vücut, tarikat ilkeleri ve Allah’a olan aşk olmak üzere tasavvufi konularda saz eşliğinde söylenen şiirlerdir.
• Genellikle hece ölçüsünün7,8,11’li kalıplarıyla yazılır.
• İlahiye benzer özellikler gösterir.

DİVAN EDEBİYATI

Divan edebiyatı, XIII. yüzyılda Hoca Dehhani ile başlayıp XIX. yüzyıla kadar varlığını devam ettirmiştir.

Saray edebiyatı, klasik edebiyat, yüksek zümre edebiyatı gibi değişik adlarla anılan bu edebiyat için en yaygın kullanılan isim divan edebiyatıdır. Buadlandırmada şairlerin, eserlerini “divan” adı verilen bir kitapta toplamaları etkili olmuştur.

 Bu edebiyatın içinde şiirin önemli yeri vardır.

• Arapça, Farsça kelime ve tamlamalara sıkça yer verilir.
• Ağır, sanatlı, süslü söyleyişlere yer verilir.
• Mazmun adı verilen kalıplaşmış sözler bulunur.
• Soyut konular daha çok işlenir.
• Bütün güzelliği yerine parça güzelliğinin esas alınır.
• Aruz ölçüsü kullanılmıştır.

GAZEL

• Gazel, Türk edebiyatına Arap edebiyatından geçmiştir.
• Divan şairlerinin en çok kullandığı nazım biçimi olan gazel, beyitlerle kurulup kafiye düzeni aa-ba-ca-da… şeklindedir.
• Gazellerde beyit sayısı 5-15 arasında değişmektedir.
• Gazelin ilk beytine matla, son beytine makta denir.
• Şairin mahlasının bulunduğu beyte mahlas beyit ya da mahlas-hâne adı verilmekte ve mahlas genellikle gazelin son beytinde yer almaktadır.
• Gazelin en güzel beyti beytül-gazel ya da şâh-beyit olarak adlandırılmakta ve gazelin herhangi bir yerinde bulunmaktadır. Beyitler arasında anlam birliği bulunan gazeller yek-âhenk gazel diye adlandırılırken anlam birliğinden başka, bütün beyitleri aynı güçte, değerde ve güzellikte olan gazeller için yek-âvâz ifadesi kullanılmaktadır.
• Gazeller, lirik şiirlerdir, en çok kullanılan temalardan biri olan aşk, basit bir duygudan hastalık derecesine varan alışkanlık ve tutkulara kadar çeşitli boyutlarda işlenmiştir.
• Gazeller; başta aşk ve güzellik olmak üzere ayrılık, sevgilinin güzelliği, baharın verdiği neşe gibi konuları işler.
• Gazeller işledikleri konuya göre birtakım isimler alır. Aşkın verdiği mutluluğu, sıkıntıyı, sevgilinin güzelliğini anlatan gazeller âşıkane gazel; hayata karşı kayıtsızlığı, yaşamaktan zevk almayı anlatan gazeller rindane gazel; kadını ve aşkın zevklerini şuh bir tavırla ifade eden gazel türü şûhane gazel; ahlâkla ilgili öğütler veren, özdeyiş niteliğindeki sözlerin ağır bastığı gazeller ise hikemî gazel olarak adlandırılır.
• Türk edebiyatında Fuzûli, âşıkane gazelin; Baki, rindane gazelin; Nedim, şûhane gazelin; Nâbî de hikemî gazelin öncüsü sayılır.

       KASİDE

• Kaside, divan edebiyatında sıklıkla kullanılan bir nazım biçimidir. Arap edebiyatından İran edebiyatına oradan da Türk edebiyatına geçmiştir.
• Kasideler, din veya devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılır. Bazen de kasidelerde yergi söz konusudur.

• Kaside denilince akla gelen ilk isim Nef’î’dir.
• Kasideler divan şiirinin beyitlerle kurulan nazım biçimlerindendir.
• Beyitler aa-ba-ca-da … şeklinde kafiyelenmekte ve beyit sayısı 33-99 arasında değişmektedir.
• Bütün divan şiiri nazım biçimlerinde olduğu gibi ölçü, aruz ölçüsüdür.
• Gazeldeki gibi ilk beyit matla, son beyit makta adını alır. Kasidenin en güzel beytine beytü’l-kasid, şairin mahlasının bulunduğu beyte ise tâç-beyit adı verilmektedir.

                  KASİDENİN BÖLÜMLERİ

NESİB/TEŞBİB: Kasidelerde şair, doğrudan övgüye başlamaz. Önce sanat gücünü göstermek, hayal gücünün zenginliğini ortaya çıkarmak için bir giriş yapar. Şair; burada bir şehrin, mevsimin, atın, gecenin tasvirini yapar. Beyit sayısı 15- 20 arasında değişir.

GİRİZGÂH: Nesibden sonra övgüye geçeceğini haber veren bölümdür.

METHİYE: Kasidenin yazılma nedeni olan övgünün yer aldığı bölümdür.

TEGAZZÜL: Övgüden sonra şair kasidesinde bir gazele yer verir. Bu bölüm her kasidede olmayabilir.

FAHRİYE: Şairin kendini övdüğü bölümdür.

DUA: Şair burada övdüğü kişinin uzun ömürlü olması, bahtının açık olması gibi iyi dileklerde bulunarak ona dua eder.

          KONULARINA GÖRE KASİDELER

TEVHİD: Allah’ın birliğini, yüceliğini anlatan kasidelerdir.

MÜNACAT: Allah’a yalvarıp yakarmayı konu edinen kasidelerdir.

NAAT: Peygamber Efendimiz’in övgüsünün yer aldığı kasidelerdir.

HİCVİYE: Bir kişiyi eleştirmek için yazılan kasidelerdir.

METHİYE: Bir kişinin övüldüğü ( genellikle devlet büyükleri) kasidelerdir.

FAHRİYE: Şairin kendini övdüğü kasidelerdir.

MERSİYE: Ölen bir kişinin arkasından duyulan üzüntünün dile getirildiği şiirlerdir

                 ŞARKI

• Türkler tarafından Divan edebiyatına kazandırılan ve bestelenmek için dörtlükler halinde yazılan nazım biçimidir. ( Türklerin Divan edebiyatına kazandırdığı iki nazım biçimi vardır : şarkı ve tuyuğ)
• En başarılı örnekleri Lale Devri’nde  Nedim tarafından verilmiştir.
• Dörtlüklerden oluşur.
• Kafiye şeması genellikle aaaaA/bbbA/cccA… şeklindedir.
• Şarkılarda genellikle aşk ve güzellik konuları işlenir.

                    İSİM TAMLAMALARI

 Birbiriyle ilgisi olan, biri diğerini sahiplik (iyelik) yönünden tamamlayan, en az iki isimden oluşan kelime guruplarına “isim tamlamaları” denir.

En az iki tane ismin oluşturduğu isim tamlamalarında birinci isim “tamlayan” ikinci isim ise “tamlanan” olarak görev yapar.                       

                       Tamlayan                   Tamlanan

                       Sınıfın                        kapısı                Cep                              telefonu                            
Evimin  bahçesinin     çiçekleri

 İsimler arasındaki bağlantıyı kurarak tamlama oluşmasını sağlayan ekler vardır, bu eklere “tamlama ekleri” denir.

Tamlayan Ekleri  (İlgi Hali Eki, Genitif Eki): -ın, -in, -un, -ün, -(n)ın, -(n)in, -(n)un, -(n)ün.

             Ceket –in düğmesi      

             Yol – un   sonu                  

             Kanape – (n)- in    rengi

Tamlanan Ekleri (İyelik, Sahiplik Eki) : -ı, -i, -u, -ü, -(s)ı, -(s)i, -(s)u, -(s)ü.

            Ceketin  düğme-(s)–i                

            Yolun   son-u                  

            Kanapeninreng-i 

             İSİM TAMLAMALARI ÇEŞİTLERİ

1) BELİRTİLİ İSİM TAMLAMASI

Belirtili isim tamlaması hem tamlayan (1. isim) hem de tamlananın (2. isim)  tamlama eklerini almış olduğu isim tamlamasıdır. Bir tamlamanın “belirtili isim tamlaması” olabilmesi için;

• İki tane isimden oluşması,
• Ayrıca her iki ismin de tamlama eklerini almış olması yani birinci isim tamlayan ekini (ın, in, un, ün), ikinci isim de tamlanan ekini (ı, i, u, ü) alması gerekir.
                              Taşın                 üstü
                           Tamlayan        Tamlanan
                            (1. isim)             (2.isim)

*evin  yolu                *kalbimin sahibi           *yemeğin tadı         *havuzun dibi           *elinin kiri                   *saçının teli *dumanın karası,       *kaderin cilvesi            *hayatımın anlamı 

NOT: Belirtili isim tamlamalarının tamlayanı ya da tamlananı zamir olabilmektedir. “Ben” ve “biz”  kişi zamirlerinde tamlayan eki ve tamlanan eki “-im ve -imiz” şeklinde değişiklik gösterir.

 *Bizim evimiz          *Benim kararım         *Onun hedefi       

 *Odanın biri            *Ünlülerin birkaçı      *Tellerin bazıları     

NOT: Belirtili isim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına bir veya birden fazla sözcük girebilmektedir.

*Kitabın   yırtık   sayfası   (Tamlananı niteleyen  bir sıfat girmiştir.)
(Tamlayan)       ( Tamlanan)

NOT: Belirtili isim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan yer değiştirebilir.  Özellikle şiirlerde bu yola sıkça başvurulur. 

* Sevgisi her şeye değerdi annemin.
(Tamlanan)                   (Tamlayan)

* Bu konudaki tek eksiği hızlı okuyamamaktı Elif‘in.
                      (Tamla                        (Tamlayan)

NOT: Belirtili isim tamlamalarında tamlayan ya da tamlanan cümle içinde kullanılmamış olabilir, ya da tamlanan eki düşmüş olabilir. Biz bunu cümledeki anlamdan çıkartabiliriz.

* Odası darmadağın olmuştu.   (Ahmet’in odası)
(Tamlanan)

* Kimsesi olmadığı için bakım evine alındı. (Kadının kimsesi)
(Tamlanan)

* Bu arsa onların. (onların arsası)
             (Tamlayan)

NOT: “-den” eki, isim tamlamasındaki tamlayan ekinin görevini üstlenerek belirtili isim tamlaması oluşturabilir:
çocuklar-ın birkaç-ı yerine çocuklar-dan birkaç-ı gibi.

2)BELİRTİSİZ İSİM TAMLAMASI

Sadece tamlananın (2. ismin) ek aldığı (-ı, -i, -u, -ü  iyelik ekleri), tamlayanın (1. ismin) ek almadığı isim tamlamalarıdır.

  *Gül bahçe-(s)-i         *Aşk acı-(s)-ı   u       *Sabah rüzgar-ı

  *Ölüm  uyku-(s)-u     *Hazine avcı-(s)-ı      *Nar ağac-ı

  *Bebek koku-(s)-u     *Deniz su(y)-u           *Süveyş Kanal-ı

NOT:Belirtisiz isim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına hiç bir sözcük girmez. Bu kurala aykırı kullanımlar bulunmaktadır fakat yanlış olarak değerlendirilir.

Kırşehir eski milletvekili (Yanlış)
Eski Kırşehir milletvekili (Doğru)

NOT:Belirtisiz isim tamlaması halinde olan yer ve mekan adları oldukça fazladır.

*Tuz Gölü                    *Bartın Kalesi

*Dolmabahçe Sarayı    *Kızılay Meydanı  

NOT: Bazı birleşik kelimeler belirtisiz isim tamlaması şeklinde oluşturulmuşlardır.

*aşçıbaşı     *yüzbaşı   *kuşburnu  *keçiboynuzu  *kargaburnu

NOT: Belirtisiz isim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan yer değiştiremez.

3)  ZİNCİRLEME İSİM TAMLAMASI

Tamlayanın, tamlananın veya her ikisinin kendi içinde başka bir ad tamlaması olduğu söz öbekleridir.en az üç ismin aitlik ilişkisi oluşturmasıyla meydana gelir.

• Bahçenin kapısı + (n)ın + kol + u
     (Tamlayan)                   ( Tamlanan)

Saatimin kordonunun rengi
Sınıfın duvarının sıvası

• Ses teli + (n)in + kalınlık + ı
     (Tamlayan)     ( Tamlanan)

Kayısı ağacının çiçeği
Resim yarışmasının sonucu

• İki tamlama birleşerek zincirleme isim tamlamasını meydana getirebilir. Bu durumda tamlayan “1. tamlama”, tamlanan ise “2. tamlama” olarak kabul edilebilir.

            1. tamlama + (n)ın + 2. tamlama
                (Tamlayan)             (Tamlanan)

Suat’ın annesi + nin + gözlük kabı (4 isim)
      (Tamlayan)               (Tamlanan)

Okulun bahçesinin çöp kutusu (4 isim)
Eskişehir yolunun asfalt işleri

The post 10.Sınıf Türk Dili Ve Edebiyatı 3.Ünite: Şiir Özeti first appeared on Evdeki Hocam.

10.Sınıf Türk Dili Ve Edebiyatı 3.Ünite: Şiir Özeti yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

ŞİİRLE İLGİLİ TERİMLER

• Nazım Birimi: şiiri oluşturan mısra kümeleri nazım birimidir. Mısra,beyit,dörtlük, bent gibi yapı birliklerinin her biri birer nazım birimidir.
• Mısra(dize): Dize, şiirin temel birimidir. En küçük nazım birimidir.

Söylesem tesiri yok, sussam gönül razı değil

• Beyit (ikilik): İki dizeden oluşan ve bir bütünlük gösteren bölümlere “beyit” denir. Divan şiirinin temel nazım birimidir. 

Yâ Râb belayı aşk ile kıl âşinâ meni

Bir dem belâ-yı aşkdan etme cüda meni

• Bent :Aynı ölçüye sahip üçer, beşer, altışar vb. mısralık birimlerdir.

Monna Rosa, siyah güller, ak güller
Gülce’nin gülleri ve beyaz yatak
Kanadı kırık kuş merhamet ister
Ah, senin yüzünden kana batacak
Monna Rosa, siyah güller, ak güller

• Dörtlük (kıta): Dört dizeden oluşan nazım birimi.

Nice sultanları tahttan indirdi,
Nicesinin gül benzini soldurdu,
Nicelerin gelmez yola gönderdi,
Bir ayrılık, bir yoksulluk, bir ölüm.

• Nazım Şekli( Nazım Biçimi): Bir şiirin dış yapısı; şiirde dizelerin kümelenişi, ölçüsü ve uyak düzenine göre aldığı biçimdir.

• Nazım Türü: Bir şiirin işlediği konuya göre aldığı isimdir.

Not: Şiirin nazım biçimi belirlenirken şekline ait özellikler(nazım birimi, kafiye düzeni,ölçü vb), Nazım türü belirlenirken içerik (konu,tema vb) esas alınır.

• Tema:  bir şiirde yoğun olarak işlenen duygular ve hayaller şiirin temasını oluşturur. Şiirde işlenen temalar soyut bir kavram veya düşüncedir.
• İmge: Şair; benzetme, kişileştirme, mecaz ve söz sanatları yoluyla düşüncelerini alışılmışın dışında, çarpıcı bir şekilde dile getirir. Bu şekilde imgeler oluşturur.

         Ben sana mecburum bilemezsin adını mıh gibi aklımda tutuyorum (Attila İlhan)

•  Şiirde söyleyini (Anlatıcı): Şiirde konuşan, olayları yaşayan ve okur tarafından sesi duyulan, şairin ürettiği kurgusal kişilik “söyleyici” olarak adlandırılır.
• Mahlas- Tapşırma: Sanatçıların eserlerinde kullandıkları takma isme halk şiirinde tapşırma, divan şiirinde mahlas denir. *Halk şairleri mahlaslarını son dörtlükte kullanır.
• Manzume: Nazım yoluyla yazılmış yani ölçülü ve uyaklı bir şekilde kaleme alınmış metinlerdir.Manzume, biçimsel olarak şiire benzeyen ancak şiir olmayan metinlerdir.

Manzume

Olay örgüsü, kişi, zaman ve mekân unsurları vardır.

Manzume, anlatmaya bağlı metinler grubuna girer.

Kafiye, redif, ölçü gibi unsurlar vardır.

Asonansa, aliterasyona, sözcük tekrarlarına yer verilebilir.

Manzumeler düzyazıya çevrilebilir, çevrildiğinde anlamını pek kaybetmez.

Manzumede olay ön plandadır.

Sözcükler, genellikle gerçek anlamıyla kullanılır. Tek anlamlılık vardır.

Edebî sanatlara çok yer verilmez.

Sanat yapmak yerime öğretme amacı vardır.

Şiir

Olay örgüsü, kişi, zaman ve mekân unsurları yoktur.

Şiir ise coşku ve heyecana dayalı bir türdür.

Kafiye, redif, ölçü gibi unsurlar vardır.

Asonansa, aliterasyona, sözcük tekrarlarına yer verilebilir.

Şiir düzyazıya çevrilemez, çevrilmeye çalışıldığında anlamını kaybeder.

Şiirde duygu ön plandadır.

Sözcükler, genellikle mecaz anlamıyla kullanılır. Çok anlamlılık vardır.

Edebî sanatlara çok yer verilir.

Sanat yapma amacı ön plandadır.

        ŞİİRDE AHENK UNSURLARI

 Ahenk, bir şiirde seslerin oluşturduğu uyum ve akıcılıktır. Şiirde ahengi sağlayan unsurlar ölçü, kafiye(uyak) ,redif, aliterasyon, asonans vb

• Ölçü ( Vezin): Şiirde dizelerin hece sayısına veya hecelerin ses değerine göre bir uyum içinde olmasıdır.
• Hece Ölçüsü: Her dizedeki hece sayısının eşitliğine dayanan ölçüdür. Türklere aittir. Türk halk edebiyatının millî ölçüsüdür. En fazla kullanılan hece ölçüsü kalıpları 7’li, 8’li ve 11’li hece kalıplarıdır.

Ben yürürüm yana yana

Aşk boyadı beni kana

Ne âkilem ne divane

Gel gör beni aşk neyledi (8’li hece ölçüsü)

• Durak: hece ölçüsüyle yazılmış dizelerde ölçü kalıbı içindeki durma yerleridir.

Gâh eserim / yeller gibi (4 + 4 = 8)
Gâh tozarım / yollar gibi (4 + 4 = 8)
Gâh akarım / seller gibi (4 + 4 = 8)
Gel gör beni / aşk neyledi (4 + 4 = 8)
(Yunus EMRE)

• Aruz Ölçüsü: hecelerin söyleyiş özelliklerine göre (kısa-açık-kapalı)  sıralandığı bir vezin çeşididir. Açık heceler (.) , kapalı heceler(-)  işareti ile gösterilir.

    Dinle neyden / kim hikâyet / etmede

                 _  .   _     _ /    _      . _   _ /  _   .  _

• Serbest Ölçü: Serbest ölçü, hece, aruz gibi herhangi bir ölçüye bağlı kalınmayan ölçüdür.

Ağlasam sesimi duyar mısınız,
Mısralarımda;
Dokunabilir misiniz,
Gözyaşlarıma, ellerinizle?
Bilmezdim şarkıların bu kadar güzel
Kelimelerinse kifayetsiz olduğunu
Bu derde düşmeden önce.

• Redif: Mısra sonlarında yazılışları, okunuşları, anlamları ve görevleri aynı olan eklerin, kelime ve kelime gruplarının tekrar edilmesine “redif” denir.

 Nice güzellere bağlandım kaldım
Ne bir vefa gördüm ne fayda buldum
Her türlü isteğim topraktan aldım
Benim sadık yârim kara topraktır

• Kafiye: Mısra sonlarındaki yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları ve görevleri farklı kelimelerin, eklerin benzerliğine kafiye(uyak)  denir.

Yanıp tutuşmadan aylarca yummadım gözümü,
Nücuma sor ki, bu kirpikler uyku görmüş mü? 

• KAFİYE ÇEŞİTLERİ:

Yarım Kafiye:Tek ses benzerliğine dayanan kafiyedir.

…………dizildi        -diz         -z

…………yazıldı.      -yaz

Tam Kafiye:İki ses benzerliğine dayanan kafiye türüdür.

………karanlık    -ık

………artık          

Zengin Kafiye:Üç ya da daha çok ses benzerliğine dayanan kafiye türüdür.

……….. yolculuk    -luk

                    ……….. soluk          

     Cinaslı Kafiye:  Anlamları ayrı, fakat yazılış ve okunuşları aynı olan kelime ve kelime gruplarının mısra sonunda tekrarı ile oluşan kafiyedir.

………..vakit çok geç

………..nasıl geçersen geç.

      Tunç Uyak: Birbiri ile uyaklı sözcüklerden biri, diğerinin içinde aynen yer alırsa tunç kafiye oluşur. Yine unutulmamalıdır ki tunç kafiye (tunç uyak) bir zengin uyak türüdür. Yani ses benzerlikleri en az üç sesten (harften) meydana gelmeli.

            Her şey akar, su tarih, yıldız, insan ve fikir;
            Oluklar çift; birinden nur akar; birinden kir.

•  KAFİYE ÖRGÜSÜ (ŞEMASI):

a) Düz Kafiye

Bir dörtlükteki dizelerin a,a,a,a ya da a,a,a,b şeklinde sıralanmasına düz kafiye denir. Görüldüğü gibi ilk üç dize ya da dört dizenin tamamında bir benzerlik söz konusudur.

Gene bülbül bilir gülün hâlinden
Yeter deli oldum yârin elinden
Âşık aşıp gelir yaya belinden
Yardan bize gel olduğu zamandır

b) Çapraz Kafiye

Bu kafiye düzeninde ise çaprazlama bir şekilde birinci ve üçüncü dize ile ikinci ve dördüncü dize arasında bir ses benzerliği vardır. Çapraz kafiyenin düzeni şu şekildedir: a,b,a,b

El gibi dolaşma Anadolu’nda,
Arkadaş, yurdunu içinden tanı.
Dinle bir yosmayı pınar yolunda,
Dinle bir yaylada garip çobanı

c) Sarma Kafiye

Bu kafiye şemasında birinci ile dördüncü dize, ikinci dile ile üçüncü dize arasında bir benzerlik söz konusudur. Yani bir ve dördüncü dize ikinci ve üçüncü dizeyi sardığından bu düzene sarma ya sarmal kafiye denir.

Bozkırın ortası bir kara duman
Bitmez yelleri, soğuğu bitmez
Yaz bahar gelmeden kar kalkıp gitmez
Bulutlu göklere ağlıyor aman

d) Mani Tipi Kafiye

Türk edebiyatında yaygın bir nazım biçimi olan ve tek dörtlükten oluşan manilerin kafiye şeması olan a,a,x,a şeklindeki düzen şiirlerde karşımıza çıkmaktadır.

Arabası sürgülü
Saçları da örgülü
Babasından istedim
Güzel yüzlü sümbülü

e) Örüşük Kafiye

Üç dizeli bentlerde kullanılan ve ilk örnekleri Servet-i Fünun döneminde verilmiş bir uyak örgüsü çeşididir. Örüşük kafiye şu şekilde  olur: aba, bcb, cdc

…………….  a

…………….. b

…………….. a

…………….. b

…………….. c

…………….. b

…………….. c

• Aliterasyon: Bir şiirde ahenk oluşturmak amacıyla aynı ünsüz harfin yinelenmesidir.

Seherde seyre koyuldum semayı deryayı. ( “s” sesi ile aliterasyon sağlanmıştır)

• Asonans: Bir şiirde ahenk oluşturmak amacıyla aynı ünlü harfin yinelenmesidir.

Karşı yatan karlı kara dağlar karayıptır, otu bitmez. (Dede Korkut )

( “a” sesi ile asonans yapılmıştır.)

 KONULARINA GÖRE ŞİİR TÜRLERİ

• Lirik Şiir: Duyguların coşkulu ve dokunaklı bir biçimde anlatıldığı; duygu, ritim ve hayal gücünün öne çıktığı şiir türüdür.Aşk, gurbet,özlem gibi konular işlenir.
• Epik Şiir: yiğitlik, yurt sevgisi, savaş ve kahramanlıkla ilgili konuları işleyen şiir türüdür.
• Pastoral Şiir: Doğanın güzelliğini, çobanların yaşantısını, kır ve köy hayatını işleyen şiir türüdür.

İdil:Kır hayatının güzelliklerini işleyen kısa pastoral şiirlerdir.

Eglog: Çobanların karşılıklı konuşmaları şeklinde yazılan pastoral şiirlerdir.

• Didaktik Şiir: Belli bir konuda öğüt ve bilgi veren, bilimin metot ve prensiplerini, sanat eserlerinin güzel yönlerini öğreten, ahlaki, kültürel dersler veren şiirlerdir.
• Satirik Şiir: Kişisel veya toplumsal eleştiri(yergi) içeren şiirlerdir. Halk edebiyatında taşlama, divan edebiyatında ise hiciv olarak adlandırılır.
• Dramatik Şiir: Manzum tiyatro olarak kaleme alınmış şiirlerdir. Bu şiirler olay merkezlidir.

EDEBİ SANATLAR (SÖZ SANATLARI)

Söz sanatları (edebi sanatlar), ifadeye zenginlik katmak, ifadenin etkisini artırmak ya da az sözle çok şey ifade etmek için kullanılır.

• Teşbih( Benzetme): Aralarında ortak yön bulunan iki şeyden zayıfın kuvvetliye benzetilmesine teşbih denir. Benzetmede dört unsur vardır:

Benzeyen (zayıf unsur)(temel öge)
Kendisine benzetilen (kuvvetli unsur)(temel öge)
Benzetme yönü (iki varlık arasındaki ortak yön)(yardımcı öge)
Benzetme edatı (gibi, kadar, sanki misal, tıpkı, benzer, andırır, âdeta …) (yardımcı öge)

Benzetmenin dört ögesi kullanılarak yapılan benzetmeye tam benzetme(ayrıntılı / mufassal benzetme) ; sadece temel ögeler kullanılarak yapılan benzetmeye ise güzel benzetme (teşbih-i beliğ) denir.

Cennet gibi güzel vatan bizimdir.( Tam benzetme)

Cennet vatan bizimdir. (Güzel benzetme)

• İstiare (Eğretileme): Benzetmenin iki unsurundan sadece birisinin kullanılması ile yapılır.

a. Açık istiare: Benzetmenin iki temel unsurundan sadece kendisine benzetilenin (kuvvetli unsur) kullanılması ile yapılan istiaredir.

İki kapılı bir handayım

Gidiyorum gündüz gece”

(dünya” iki kapılı bir hana benzetilmiş, ama benzeyen “dünya” söylenmemiştir.)

b. Kapalı istiare: Benzetmenin iki temel unsurundan sadece benzeyenin (zayıf unsur) söylenmesi ile yapılan istiareye kapalı istiare denir. “Süzülüp akasya dallarından gün   Erir damla damla ayaklarında “

(“gün”, “su”ya benzetilmiş, kendisine benzetilen “su” söylenmemiş)

• Mecaz-ı Mürsel (Ad Aktarması): Benzetme amacı olmaksızın bir sözün, başka bir sözün yerine kullanılmasıdır.

Mecaz-ı mürsele düz değişmece de denmektedir. Bu söz sanatında iki sözcük arasında parça-bütün, genel-özel, iç-dış, yazar-eser ya da başka bir çağrışım ilişkisi bulunur.

“Sınıf, yeni öğretmeni merakla bekliyordu.”

• Kinaye (Değinmece): Bir sözcüğün hem gerçek hem de mecaz anlama gelecek şekilde kullanılmasıdır. Asıl kastedilen mecaz anlamdır.

       “Eh,bu hızla gidersek, okula belki yarın sabah varırız.” 

• Tariz (Tersini Söyleme): Tariz sanatında söz gerçek ya da mecaz anlam yerine, doğrudan zıddıyla kullanılır.

“  Bir yetim görünce döktür dişini

Bozmaya çabala halkın işini

Günde yüz adamın vur kır dişini

Bir yaralı sarmak için yeltenme”

• Teşhis (Kişileştirme): İnsan dışındaki varlıklara insan özelliği verme sanatıdır.

Tarihin dilinden düşmez bu destan Nehirler gazidir, dağlar kahraman

• İntak (Konuşturma): Konuşturma, söyletme anlamına gelen intak, edebiyatımızda kişileştirilen varlıklara, hayalî yaratıklara söz söyletme, onları konuşturma sanatıdır.

“Kulağının dibinde haykırdı fırtına: Isınmak istiyorsan toprağı çek sırtına”

• Tenasüp (Uygunluk): Aralarında anlamca ilgi bulunan iki ya da daha çok sözcüğü bir arada kullanma sanatıdır.

Ne nergis, ne leylak, ne lâle, ne gül Hepsiyle dolu bir selesin, sevgili”

• Tecahül-i Ârif (Bilmezlikten Gelme): şairin, bilinen bir şeyi, sanatsal bir nükte ile bilmiyormuş veya başka bir türlü biliyormuş gibi göstermesi sanatıdır.

“Şakaklarıma kar mı yağdı, ne var Benim mi Allah’ım bu çizgili yüz”

• Hüsn-i Ta’lil (Güzel Neden Bulma):Bir tabiat olayını ya da herhangi bir durumu gerçek oluş nedeni dışında daha güzel bir nedene bağlama sanatıdır.

“Ateşten kızaran bir gül arar da Gezer bağdan bağa çoban çeşmesi”

• Mübalağa (Abartma): Sözün etkisini artırmak için bir konuyu, düşünceyi, varlığı ya da duyguyu olduğundan büyük ya da küçük gösterme sanatıdır.

“Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda Şühedâ fışkıracak toprağı sıksan şühedâ”

• Tezat (Zıtlık):  bir cümle ya da mısrada karşıt anlamlı sözcüklerden hareketle iki zıt düşüncenin karşılaştırılmasıdır.

“Güleriz ağlanacak halimize.”

• Telmih (Anımsatma): Şairin, birçok kişi tarafından bilenen bir olaya, konuya, atasözüne ya da inanca işaret etmesi, bir iki sözle onu hatırlatmasıdır.

“Gökyüzünde İsa ile  Tur dağında Musa ile  Elindeki asa ile  Çağırayım Mevlâ’m seni”

İstifham (Soru Sorma): Anlatımı daha etkili hâle getirmek için cevap alma amacı gütmeden soru sormaktır.

“Her gün bu kadar güzel mi bu deniz Böyle mi görünür gökyüzü her zaman?”

                  SIFAT (ÖN AD)

İsimlerin önüne gelerek isimleri renk, şekil, durum, sayı vb. yönlerden niteleyen veya belirten sözcüklere sıfat denir.

Sıfatlar, niteleme sıfatları ve belirtme sıfatları olarak ikiye ayrılır:

1. Niteleme Sıfatları

Varlıkların durumlarını, biçimlerini, özelliklerini, renklerini kısaca nasıl olduklarını bildiren sözcüklerdir.

İsimlere sorulan “Nasıl?” sorusunun cevabıdır.

Gökyüzünü aniden kara bulutlar kaplamıştı.

İhtiyar adam yerinden yavaşça kalktı.

2. Belirtme Sıfatları

Varlıkları işaret, sayı, yer, belgisizlik ve soru gibi yönlerden belirten sözcüklerdir. Belirtme sıfatları dörde ayrılır:

a)      İşaret Sıfatları

Varlıkları işaret yoluyla belirten sıfatlardır. İşaret sıfatları, isimlere sorulan “Hangi?” sorusuna cevap verir.

 Bu kitabı senin için aldım.

• İşaret sıfatları mutlaka isim soylu bir sözcüğü etkilemelidir ve ek almamalıdır, yoksa bu sözcükler sıfat olmaktan çıkar.

O benim değil.
İşaret zamiri

b) Sayı Sıfatları

Varlıkları sayı yoluyla belirten sıfatlardır. Sayı sıfatları dörde ayrılır:

·         Asıl Sayı Sıfatları:Bir ismi tam sayı olarak belirtir. İsme sorulan “kaç?” sorusuyla bulunur.

              Her akşam on beş sayfa kitap okurum.

·         Sıra Sayı Sıfatları:Varlıkların derecelerini, sıralarını belirten sıfatlardır. Sıra sayı sıfatları isimlere gelen “-ıncı, -inci” ekleri ile yapılır. İsme sorulan “kaçıncı?” sorusunun cevabıdır.

On ikinci soruyu çözebilmiş.

·         Üleştirme Sayı Sıfatları:Paylaştırma anlamı taşıyan, varlıkların eşit bölümlerini belirten sıfatlardır. Sayılara “-er, -ar” eki getirilerek oluşturulur. İsme sorulan “kaçar?” sorusunun cevabıdır.

Çocuklara ikişer elma verdim.

·         Kesir Sayı Sıfatları:Bir ismi kesirli sayılarla belirten sayı sıfatıdır, isme sorulan “kaçta kaç?” sorusunun cevabıdır. Senelik kârdan beşte üç pay aldı.

• “yarım, çeyrek” sözcükleri bir ismi belirttiğinde kesir sayı sıfatı olur.

   Yatmadan önce yarım bardak süt içer.

c)      Belgisiz Sıfatlar:

         Varlıkları sayı ve miktar bakımından tam olarak belirtmeyen sözcüklerdir. “bir, birkaç, birçok, çoğu, kimi, bazı, bütün, tüm, başka, birtakım, her, hiçbir, herhangi” gibi kesinlik bildirmeyen, belirsizlik anlamı taşıyan sözcükler kullanılır.

     Bu yazarın bütün kitaplarını okudum.

•  “Bir” sözcüğü “herhangi bir” anlamında kullanılırsa belgisiz sıfat, “tek” anlamında kullanılıp ismin sayısını ifade ediyorsa asıl sayı sıfatıdır.

Bir gün beni anlarsın, dedi.
Belgisiz sıfat

 Bir gün sonra tatil bitiyor.
Asıl sayı sıfatı

d) Soru Sıfatları:

İsimleri soru yoluyla belirten, yani isimleri anlamca tamamlayan soru sözcükleridir. Soru sıfatlarının cevabı yine sıfattır. “nasıl, kaç, kaçıncı, kaçar, hangi, ne kadar, ne?” gibi sorular soru sıfatı olarak karşımıza çıkar.

     Sen, tatilde kaç kitap okumuştun?

Adlaşmış Sıfat: Niteleme sıfatlarından sonra gelen isim kaldırıldığında sıfat, isim yerine kullanılmış olur, dolayısıyla sıfat adlaşır.

Akıllı insan zamanı boşa harcamaz.

Akıllılar zamanı boşa harcamaz.

     SIFATLARIN ANLAM ÖZELLİKLERİ

     1. Sıfatlarda Küçültme

Sıfatlarda küçültme anlamı ”-ce, -cik, -(i)msi,                         

-(i)mtırak” ekleriyle yapılır. Bu ekler sıfata “…e yakın” anlamı katar.

 Küçük bir evleri vardı./  Küçücük evleri vardı.

 Ekşi erik            /     Ekşimsi erik 

     2.Sıfatlarda Pekiştirme (Anlamca Pekiştirilmiş Sıfatlar)

Niteleme sıfatlarının anlam kuvvetlendirilmesiyle pekiştirilmiş sıfatlar oluşturulur. Sıfatlarda pekiştirme, yani anlamın kuvvetlendirilmesi iki şekilde yapılır:

1. Pekiştirilecek sıfatın ilk hecesi (ilk ünlüye kadar olan kısmı) alınır, “p, r, s, m” (PıRaSaM şeklinde kodlayabiliriz.) harflerinden uygun olanı getirilir ve sözcüğün tamamı yazılır.

            Beyaz → be–m-beyaz

 b) Sıfat olan sözcüğün tekrar edilmesi diğer pekiştirme yöntemimizdir.

Çeşit çeşit meyveler vardı masada.

3. Sıfatlarda Derecelendirme

Sıfatlarda derecelendirme “pek, çok, daha, en…” gibi sözcüklerle yapılır.

Kardeşin onlardan daha akıllı biri.

En güzel kitap buydu.

The post 9.Sınıf Türk Dili Ve Edebiyatı 3.Ünite: Şiir Özeti first appeared on Evdeki Hocam.

9.Sınıf Türk Dili Ve Edebiyatı 3.Ünite: Şiir Özeti yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

SORULAR

A) Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları yanıtlayınız.  

1-Aşağıdakilerden hangisi cenaze namazı hakkında yanlış bir bilgi içermektedir?

A) Farz- kifayedir.        

B) Rüku ve secde vardır.  

C) Helallik istenir. 

D) Dua edilir.           

E) Ayakta kılınır.

2-“Ben bazen uzatmak niyetyle namaza başlarım. Fakat bir çocuğun ağlayışını duyar ve annesinin ona düşkünlüğünü bildiğim için namazı kısa tutarım.” (Müslim, Salât, 37)
Yukarıda verilen hadis-i şerife Hz. Muhammed’in (s.a.v.) hangi özelliği öne çıkmaktadır?

A) Kararlı oluşu

B) Cesaretli oluşu

C) Adaletli oluşu

D) Merhametli oluşu

E) Cömert oluşu

3– Hz. Muhammed (s.a.v.), güzel ahlakı ile insanlar arasında örnek gösterilen bir peygamberdir. Güvenilir olma, merhametli olma, adaletli olma, müsamahakâr olma, sabırlı olma, kolaylaştırıcı  olma ve mütevazı olma gibi özellikler Hz. Muhammed’in (s.a.v.) ahlaki özelliklerinden bazılarıdır

Aşağıdakilerden hangisinde  Hz Muhammed’in güzel ahlakı arasında yer almayan bir özellik belirtilmiştir?

A) Sabırlı olması  

B) Müsamahakar olması

C) Merhametli olması 

D) Mütevazi olması

E) Zorlaştırıcı olması

4- “Ey örtüsüne bürünen  (Resülüm!) Kalk ve (insanları) uyar .Sadece Rabbini büyük tanı. Elbiseni temiz tut. Kötü şeyleri terk et. Yaptığın iyiliği  çok görerek  başa kalkma .Rabbininin rızasına ermek için sabret.”

Aşağıdakilerden hangisi , bu ayetlerde Hz Muhammet’e  emredilenlerden  birisidir?

A) Tevekkül etmek  

B) Vefakarlık  

C) Paylaşmak  

D) Tebliğ etmek. 

E) Hoşgörülü olmak    

5- Peygamberimiz Hz Muhammed yalnızca  Arap toplumuna değil , bütün insanlığı gönderilmiştir. Bununla ilgili olarak Kur’an’da  Yüce  Allah  şöyle buyurmuştur. (Resulüm) Biz seni ancak alemlere rahmet olarak gönderdik. Kur’an-ı Kerim’de  yer alan  ilkeler bütün insanların  iyi ve güzel davranışlara yönelmesini kurtuluşa ermesini  amaçlar. Bu nedenle de  sevgili peygamberimiz  islam çağrısını  farklı milletlere  ve toplumlara ulaştırmayı  bir görev bilmiştir.

Bu parçada Hz Muhammed’in hangi özelliği  vurgulanmaktadır.

A) Sabırlı  olması  

B) Güvenilir olması

C) Mesajlarının evrensel  olması

D)Bir insan olması

E)Adaletli olması

6- I-Bütün insanlar eşittir ,

II-Kadın haklarına önem verilmektedir.

III- Kişi kendi suçundan başkasıyla suçlanmamalıdır.

Hz  peygamberin  Veda Hutbesindeki bu mesajları  aşağıdakilerden hangisini sağlamaya yöneliktir.

A)Yaşama hakkını korumaya

B)Adaletli bir toplum oluşturmaya

C) Özgürlükleri genişletmeye 

D) Siyasi katılımı gerçekleştirmeye

E) Ekonomik hakları benimsetmeye

7-Kendine doğru yol gösteren rehber geldiğinde insanların iman etmelerine ancak şöyle demeleri engel olur. Allah bir insanı mı peygamber olarak gönderdi? (Ey Muhammed) onlara şu sözümüzü ilet.” Eğer yeryüzünde yurt tutup dolaşanlar melekler olsaydı o zaman  onlara elçi olarak  şüphesiz  gökten bir melek indirirdik!”

Bu ayetlere göre , peygamberin  insanlar   arasından seçilmesinin  akli temeli nedir?

A) Vahyin evrenselliğini sağlama

B) Vahyin melekleri de kapsaması

C) Vahyin rehberlik niteliği

D) Vahyin dünya koşullarını  gözetmesi

E) Vahyin insan üstü bir olgu olması

8– Namaz ,oruç,hac ve zekat gibi ibadetlerle ilgili bir çok ayet vardır. Ancak bu ibadetlerin nasıl yerine getirileceği  ayrıntılı bir şekilde  yer almamaktadır. Namazın kılınışı ,abdestin alınışı ,haccın yapılışı gibi hususları peygamberimiz  uygulamaları ile  bize öğretmiştir.

Bu parçada Hz Muhammed’in hangi özelliğivurgulanmaktadır?

A) Kur’an-ı açıklayıcı olması

B) Kararlı  olması

C) Ahlaki olması 

D) Merhametli olması

E) Bir peygamber olması

9–      I Peygamberimize ilk vahyi Nur Dağı’ndaki  Hira Mağarasında gelmiştir.

           II- Peygamberimiz , Medine’ye Hz Ali  ile birlikte hicret etmiştir.

           III- Hz Muhammed’in doğduğu dönemde  Arap yarımadasında  en yaygın inanç   Hanefilikti .

           IV- Hz peygambere inen ilk ayetler  Alak suresinde yer almaktadır.

Burada verilen bilgilerden hangileri doğru değildir.

 A) I ve II                

B) I ve III                 

C) II ve III                 

D) II ve IV                

E) III ve IV

10- “.. Her millet için mutlaka bir uyarıcı(peygamber) bulunmuştur.” Peygamber ,uyarısına  rağmen tebliğinden yüz çevirenlerden sorumlu değildir. “ Sana  ancak (Allah’ın  emirlerini ) tebliğ etmek düşer . Hesap yalnız bize  aittir”. Ayeti bu hususa işaret eder.   Bu ayette verilen mesaj aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hz Muhammed ayırt etmeden insanlara değer verir 

B) Hz Muhammed her zaman insanlara adaletli davranır.

C) Hz Muhammed Kur’an-ı Kerim’deki  kapalı ayetleri  açıklamıştır.

D)Hz Muhammed insanlara örnek olmuştur

E)İnsanları doğru yola ulaştırmak  Hz Muhammed’in elinde değildir.

11-I “Ey peygamber! Biz seni hakikaten bir şahit, bir müjdeleyici  ve uyarıcı olarak gönderdik”.

II”(Resulüm) Biz seni  ancak alemlere rahmet olarak  gönderdik”

Buna göre aşağıdakilerden hangisi Kur’an’a  göre Hz Muhammed’in özelliği değildir?

A) Nebi olması

B) İnsanüstü bir varlık olması

C) Kur’an-ı açıklayıcı olması

D)Rahmet olması

E) Uyarıcı olması

12– Hz Muhammed söz ve tutum ve davranışlılarıyla sadece o dönemdeki Müslümanlara değil . tüm zamanlar için ve tüm insanlar için  insanlara örnek olmuştur. Kur’an-ı Kerim’de Hz peygamberin  birçok  ahlaki  özelliklerinden söz edilmektedir.

 Buna göre Kur’an-ı Kerim’de Hz Muhammed’in aşağıdaki özelliklerinden hangisi yer almaz.

A) Çok nazik ve yumuşak kalpli olması        

B) Yüce  ahlaka  sahibi olması

C) İnsanlar arasından seçilmiş olması

D) Yeme içme ve giyim tarzı               

E)Müminlere çok merhametli  olması

13-“ Hz Adem’den Hz Muhammed’e kadar bütün peygamberler : Allah’ın var ve bir olduğunu ,yalnız ona ibadet edilmesini öğütleyerek , peygamberlere vekitaplara ayrım yapılmadan inanılmasını , Allah katında üstünlüğün takva ve güzel ahlakla olduğunu  haber vermişlerdir.

Bu parçaya dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir.

A) Peygamberler seçilmiş kişilerdir.

B )Peygamberlerin mesajları aynı içeriği taşır.

C) Peygamberler güzel ahlaklarıyla insanlara örnek olurlar 

D) Peygamberler ibadeti inanca  üstün tutmuşlardır.  

E) Her topluma peygamber gönderilmiştir.

14-Hz Muhammed  de acıkmış, sevinmiş, üzülmüş sıkıntı çekmiş , hastalanmış tedavi olmuştur. Hz peygamber tüm insanlar gibi rızkını kazanmak için çalışmıştır. İnsanların içinde yaşamış  , onların sevinç ve üzüntülerine ortak olmuştur. İnsanların  kendisini aşırı yüceltmesine  asla izin vermemiştir.O da her insan gibi ömrünü tamamlamış ve 632 yılında Medine’de vefat etmiştir.

Bu parçada Hz Muhammed’in hangi özelliği dile getirilmektedir .

A) Vahiy alan bir peygamber olması 

B) İnsanlara öğüt vermesi

C) İnsanlığa  rahmet olması

D) Dini kolaylaştırması 

E) Beşeri ihtiyaçlarının olması

15)  Öğle vakti okuldan dönen Ahmet cami önünde insanların sıra sıra ayakta durduklarını gördü ve ne yaptıklarını merak ederek, insanların belli bir süre konuşmadan, hareket etmeden ayakta durduklarını ve dört kere Allahü Ekber sesi geldiğini duydu.Ahmet aşağıdaki namazlardan  hangisine tanık olmuştur?

   A) Cuma namazı      

B) Vitir  namazı       

C) Cenaze  namazı 

D) Bayram  namazı     

E) Teravih namazı

16.)  Hz. Muhammed sallallahu aleyhi ve sellemin doğum günü olarak kutlanan kandil gecesi hangisidir?

A) Miraç Kandili            

B) Kadir Gecesi           

C) Regaip Kandili      

D) Berat Kandili            

E) Mevlit Kandili

B) Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri verilen kelimelerle doldurunuz.
(Üsve-i hasene, hadis, Kütüb-i site,Hatemü’n-nebiyyîn)

17. Kur’an-ı Kerim’de “peygamberlerin sonuncusu”, “kendisinden sonra peygamber gelmeyecek olan” anlamında kullanılan kavram ……………………………………….Hatemü’n-nebiyyîn…………………………………….………dir.

18-……Üsve-i hasene………; inanç, ibadet ve ahlak başta olmak üzere hayatn her alanında Müslümanların kendilerine örnek almaları gereken tek ve en güzel model anlamında Hz. Muhammed (s.a.v.) için kullanılan bir sıfatr

19.    İçinde Hz. Peygamber’den nakledilen sahih hadislerin toplandığı, İslam dünyasında meşhur olan alt temel hadis kitabına ………………Kütüb-i site, ……denir.

20.Hz. Muhammed’in sözlerini, fillerini ve tasviplerini (takrir, onaylama) bildiren haberlere …Hadis… adı verilir.

CEVAP ANAHTARI   (Her Soru  5 puandır.)

The post 11.Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1.Dönem 2.Yazılı Soru ve Cevapları first appeared on Evdeki Hocam.

11.Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1.Dönem 2.Yazılı Soru ve Cevapları yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

The post 9.Sınıf Fizik 1.Dönem 1.Yazılı (Cevap Anahtarlı) first appeared on Evdeki Hocam.

9.Sınıf Fizik 1.Dönem 1.Yazılı (Cevap Anahtarlı) yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.