Fen Bilimleri 5.sınıf 4.Ünite 1.Kazanım Maddenin Hal Değişimi Özeti+Video Anlatımı

Fen Bilimleri 5.sınıf 4.Ünite 1.Kazanım Maddenin Hal Değişimi Özeti+Video Anlatımı
14 Mayıs 2023 14:13
23
A+
A-

1.MADDENİN HÂL DEĞİŞİMİ

Maddeler doğada katı, sıvı ve gaz hâllerinde bulunabilir. Maddelerin ısı aldığında ya da verdiğinde bir hâlden başka bir hâle dönüşmesine hâl değişimi denir.

5.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

Bir maddenin ısı alarak katı hâlden sıvı hâle geçmesine erime denir. Erime olayının gerçekleşmesi için maddeler çevrelerinden Isı alırlar.

Sıcak bir yaz gününde dondurma yerken dondurmanın eridiğini gözlemleriz. Buzdolabından çıkardığımız buz parçalarında bir süre sonra erime gözlenir. Tavada ısıttığımız tereyağında da erime gerçekleşir.

Donma olayı erime olayının tersidir. Bir madde ısı vererek sıvı hâlden katı hâle geçer. Bu olaya donma denir. Donma olayının gerçekleşmesi için maddeler çevrelerine Isı verirler.

Havadaki su tanecikleri donma sırasında havaya ısı verirler. Bu yüzden kar yağarken hava ısınır. Kışın göllerin donması, buzdolabına koyduğumuz suyun buza dönüşmesi donma olayına örnektir.                                     

Erime ve donma olayları sayesinde maddelere şekil verebiliriz.

Altın, gümüş gibi takıların yapımında önce altının yüksek sıcaklıkta erimesi sağlanır. Eritilen altın istenilen şekildeki kalıba dökülerek dondurulur.evdekihocam.com

Sıvı halindeki bir madde dışarıdan ısı aldığında gaz hale geçiyorsa bu olaya buharlaşma denir. Buharlaşma olayının gerçekleşmesi için maddeler çevrelerinden Isı alırlar.

Gaz halindeki bir madde dışarıya ısı verdiğinde sıvı hale geçiyorsa bu olaya yoğuşma denir. Yoğuşma olayının gerçekleşmesi için maddeler çevrelerine Isı verirler.

Islak çamaşırların kuruması, barajlardaki su seviyesinin azalması, bulut oluşumu gibi olaylar buharlaşma sonucunda gerçekleşir.

Reçel ve salça yapımında da buharlaştırma işlemi yapılır. Deniz ve göllerden alınan tuzlu suların Isıtılıp buharlaştırılmasıyla tuz elde edilir.evdekihocam.com

Yağmurda ıslandığımızda üşüdüğümüzü hissederiz. Bunun sebebi giysilerimizdeki suyun buharlaşabilmesi için gereken ısıyı vücudumuzdan almasıdır.

Giysilerdeki su buharlaşırken vücudumuz ısı verdiği için üşüdüğümüzü hissederiz.

Buharlaşmanın en hızlı olduğu duruma kaynama denir.  Buharlama olayı her sıcaklıkta gerçekleşebilir. Fakat kaynama olayının gerçekleştiği belli bir sıcaklık değeri vardır.

Örneğin deniz seviyesinde saf su 100°C’ta kaynarken, aseton 56°C’ta, metil alkol ise 65°C’ta kaynar.

Islak suyun buharlaşması ile bir süre sonra saçlarımız kurur. Hava sıcaklığı saçlarımızın kuruma süresine etki eder. Sıcak havalarda saçlarımız daha çabuk kururken soğuk havalarda daha geç kurur.

Buharlaşma sadece sıvının yüzeyinde olur. Kaynama ise sıvının her tarafında gerçekleşir ve her yerinde buhar çıkışı gözlemlenir.

Buharlaşma her sıcaklıkta olurken, kaynama belirli bir sıcaklıkta olur. Kaynama sırasında sıvının içinde kabarcık benzeri oluşumlar görülür.

Gaz halindeki bir madde dışarıya ısı verdiğinde sıvı hale geçiyorsa bu olaya yoğuşma denir. Yoğuşma olayının gerçekleşmesi için maddeler çevrelerine Isı verirler.

Yemeğin pişmesi sırasında tencerenin kapağında oluşan damlacıkları fark etmişsinizdir.

Yemekten çıkan su buharı çok sıcaktır ve daha soğuk olan kapağa çarptığında aniden hâl değiştirir.

Yemekten çıkan su buharının bu şekilde su damlacıklarına dönüşmesi yoğuşma olayına örnektir.

Kışın pencerelerinizin iç tarafında su damlacıklarının oluştuğunu görürsünüz. Benzer şekilde, buzdolabından çıkardığınız şişenin dışında da kısa sürede damlacıklar oluşur. 

Bu olayların sebebi, odada bulunan sıcak havadaki su buharının soğuk maddeye çarptığında yoğuşmasıdır.

Katı bir maddenin ısı alarak sıvı hâle geçmeden doğrudan gaz hâline geçmesine süblimleşme denir.

Naftalin ve kuru buz sıvı hâle geçmeden katı hâlden doğrudan gaz hâline geçer.

Dondurulmuş ürünlerin sevkiyatında ürünlerin erimemesi için kuru buz kullanılır. Kuru buz, karbondioksit gazının katı hâlidir. Giysilerimizi güvelerden korumak için naftalin kullanılır.evdekihocam.com

Gaz hâlindeki bir maddenin ısı vererek sıvı hâle geçmeden doğrudan katı hâle geçmesine ise kırağılaşma denir. Süblimleşmenin tam tersi olan olaydır.

Soğuk günlerde, çimlerin üzerini ya da otomobillerin camlarını ince bir buz tabakasının kaplaması kırağılaşmaya örnektir.

Kırağılaşma, havada bulunan su buharının bulunduğu yerde aniden gaz hâlden katı hâle dönüşmesidir. Kırağılaşma sonucunda oluşan bu hava olayı kırağı olarak adlandırılır.

5.SINIF FEN BİLİMLERİ 4.ÜNİTE 1.KAZANIM 1.MADDENİN HÂL DEĞİŞİMİ VİDEOSUNU İZLEMEK İÇİN TIKLAYINIZ

YORUMLAR

  1. Kağan dedi ki:

    Hocam teşekkürler

error: Content is protected !!