İnsan ve Çevre Biyoçeşitlilik Konu özetini indirmek İçin Tıklayınız

İnsan ve Çevre Biyoçeşitlilik EL YAZISI ÖZETİ İÇİN TIKLAYINIZ

The post 5.Sınıf Fen Bilimleri 6.Ünite İnsan ve Çevre Biyoçeşitlilik first appeared on Evdeki Hocam.

5.Sınıf Fen Bilimleri 6.Ünite İnsan ve Çevre Biyoçeşitlilik yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

Canlılar dünya üzerinde farklı yaşam alanlarında hayatlarını sürdürürler.

Her yaşam alanının farklı özellikleri vardır. Bu özellikler canlıların yeryüzünde dağılışlarını etkiler.

5.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

Biyoçeşitlilik(biyolojik çeşitlilik), Bir bölgedeki tüm canlıların sayı ve çeşitçe zenginliğidir.

Bir bölgenin iklim koşulları, yeryüzü şekilleri (ova, dağ, vadi gibi) toprak yapısı, bölgede meydana gelen yeryüzü hareketleri (deprem gibi) ve o bölgedeki canlıların birbirleri ile ilişkileri bölgenin Biyoçeşitliliğin etkiler.

Ülkelerin en büyük zenginlikleri biyolojik çeşitlilikleridir. Çünkü o ülkede yaşayan insanların ihtiyaç duyduğu canlı kaynaklar biyoçeşitliliğin içerisinde yer alır.

Biyoçeşitliliği korumak için; Biyoçeşitlilik yeryüzündeki doğal dengeyi korur, gezegenimizi yaşanabilir bir hâle getirir.

Günümüzde Biyoçeşitliliği tehdit eden unsurların artmasından dolayı, Biyoçeşitliliği koruma yöntemleri büyük önem taşımaktadır. Biyoçeşitlilik yeryüzündeki doğal dengeyi korur, gezegenimizi yaşanabilir bir hâle getirir.

Ayrıca Biyoçeşitlilik sağlık, çevre ve ekonomi üzerinde önemli etkisi vardır. Biyoçeşitliliği oluşturan canlı kaynaklardan biri olan bitkiler, tüm canlıların besin ihtiyacının büyük bir kısmını karşılar. Ayrıca bitkiler ilaç yapımında, mobilyacılıkta, dokumacılıkta ham madde olarak kullanılır.

İnsan faaliyetleri ve doğal afetler sonucu canlıların yaşam alanları tahrip olmakta ve canlılar zarar görmektedir. Birçok canlı türü yok olmakta veya bu canlıların nesli tükenme tehlikesi ile karı karıya kalmaktadır. Bu nedenle Biyoçeşitlilik giderek azalmaktadır.

Moa kuşu ve mamut insan faaliyetleri sebebiyle, dinozorlar ise doğal afetler sonucu nesli tükenen canlılardandır.

Türkiye, Biyoçeşitliliği ve kendine özgü canlı türleri ile dünya üzerinde önemli bir konuma sahiptir. Ülkemizin farklı yüzey şekillerine ve iklimsel özelliklere sahip olması ve üç tarafının denizlerle çevrili olması, birçok farklı canlının yaşamasına uygun ortam sağlar.

Türkiye’nin 500’den fazla özel yaşama alanı çeşidi vardır. 400’den fazla kuş, 500’den fazla balık, 100.000’den fazla omurgasız hayvan türü yaşamaktadır.

Ankara tavşanı, Ankara Kedisi ve Ankara Keçisi, Van kedisi,  Denizli horozu,  Türk tazısı, Akbaş (çoban köpeği türü) köpeği  ve Kangal sadece Türkiye’de yaşayan hayvan türlerindendir. 10.000’den fazla çiçekli bitki ve eğreltiotu vardır. Çitlembik, Gölevez, Hünnap Acur, iğde, alıç, yonca, mürdümük, taflan gibi meyve ve sebzeler de ülkemizin biyoçeşitliliğini artıran biyolojik zenginliklerimiz arasındadır. Kocayemiş  Yaban mersini  Ahlat , Alageyik, Anadolu kaplanı, Su kaplumbağası, Kazdağı göknarı, Sığla ağacı, Datça hurması, kral eğreltisi, günlük ağacı gibi  canlılar Türkiye’ nin biyolojik açıdan zenginleşmesini sağlar.  Ülkemizde gerek doğal sebepler gerekse insanlarımızın biyoçeşitlilik konusunda bilgi sahibi olmamaları, çevre kirliliği, aşırı avlanma, orman yangınları gibi sebeplerle birçok canlı türü yok olurken, birçok canlı da yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmıştır.

Anadolu leoparı, Asya fili, kunduz, Kafkas bizonu, Orman horozu, Yılanboyun, Asya aslanı bundan yıllar önce ülkemizde yaşamış ancak şuan nesli tükenmiş canlılardır.

Ülkemizde Kelaynak , Alageyik, Anadolu kaplanı, Sülün,  Su kaplumbağası , Akdeniz foku Kardelen çiçeği, Salep orkidesi,Akdeniz foku, kelaynak kuşu, su kaplumbagası, alageyik, bozayı, kardelen çiçeği, Ankara keçisi, tuj koyunu, sülün, salep orkidesi nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan türlerdendir.

ÜLKEMİZDE VE DÜNYADA BİYOÇEŞİTLİLİĞİ TEHDİT EDEN FAKTÖRLER

1- Aşırı nüfus artışı

2- Çevre kirliliği

3- Doğal yaşam alanlarının tahrip edilmesi

4- Doğal kaynakların aşırı kullanımı

5- Sulak alanların kurutulması

6- Aşırı avlanma

7- Küresel ısınma ve bunun sonucunda oluşan küresel iklim değişiklikleri

8- Erozyon

9- Orman yangınları

10- Aşırı otlatma ve bitkilerin aşırı toplanması

11- Doğal afetler

Biyoçeşitliliğin Korunması İçin Alınması Gereken Önlemler

1. İnsanlar biyoçeitliligin azalmasının getireceği sorunlar konusunda bilgilendirilmelidir.

2. Doğal yaşam alanları ve doğal su kaynakları koruma altına alınmalıdır.

3. Aşırı ve kontrolsüz avlanma, otlatma ve bitki toplama faaliyetlerinin yapılması engellenmelidir.

4. Organik tarım tercih edilmeli, insanlar bu konuda bilinçlendirilmelidir.

5. Nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya kalan canlılar için tabiat parkları oluşturulmalıdır.

6. Ormanlar tahrip edilmemelidir.

7. Tarım ilaçlarının, deterjanların ve kimyasal maddelerin kullanımı konusunda insanlar bilinçlendirilmelidir.

2. İNSAN VE ÇEVRE İLİŞKİSİ

Tüm canlı ve cansız varlıkların denge içerisinde bulundukları ortama çevre denir.

Çevre; toprak, su, hava gibi cansız varlıklar ile insan, hayvan, bitki gibi canlı varlıklardan oluşur.

İnsanlar beslenme, ısınma, barınma gibi temel ihtiyaçlarını karşılarken çevreye zarar verirler.   

Bunun sonucunda doğal kaynaklar azalır, küresel ısınma ve çevre kirliliği gibi sorunlar ortaya çıkar.

Çevre kirliliği; hava, su, toprak, ses, ışık ve nükleer kirlilik gibi çok farklı şekillerde ortaya çıkar.

SU KİRLİLİĞİ: Dünyamızın 3/4’ü sularla kaplıdır. Endüstriyel ve evsel atıkların, bilinçsiz kullanılan tarım ilaçlarının akarsu, göl ve denizlere karışması su kirliliğine sebep olur. Ayrıca deniz ve okyanuslarda meydana gelen tanker kazaları sonucu suya karışan petrol de su kirliliği sebepleri arasındadır.

Su kirliliği sonucu akarsu ve göllerde toplu balık ölümleri ortaya çıkarken deniz ve okyanuslarda biyoçeşitlilik azalmaktadır.

TOPRAK KİRLİLİĞİ: Toprak birçok canlının yaşama alanıdır. Bilinçsizce çevreye bırakılan sanayi atıkları ve pillerin içeriğindeki kimyasal maddeler zamanla toprağa karışarak toprağı kirletir. Ayrıca tarımda kimyasal maddelerin kullanılması ve aşırı gübreleme gibi olaylar da toprak yapısını bozar ve toprak kirliliğine sebep olur.

Toprak kirliliği canlıların yaşam alanlarını yok ederek biyoçeşitliliği azaltır. Tarımda kullanılan kimyasal maddelerden dolayı, bu bitkileri tüketen insanların sağlığı bozulur. Nükleer atıkların toprağa bırakılması toprağı kirleterek tüm canlıların hayatını tehdit eder. İnsanlarda kan kanseri, troid kanseri gibi hastalıklara sebep olur.

HAVA KİRLİLİĞİ: Evlerden, otomobillerden, fabrikalardan, enerji santrallerinden çıkan gazlar havayı kirletir. Kalitesiz kömür kullanılması, motorlu taşıtlar, düzensiz şehirleşme hava kirliliğinin sebeplerindendir. Hava kirliliği ile zehirli gazlar asit yağmurlarına, sera etkisine ve ozon tabakasının incelmesine sebep olur.

Havaya karışan zararlı gazlar havadaki su buharı ile birleşerek asit yağmurlarını oluşturur. Asit yağmurları doğadaki canlı ve cansız varlıklara zarar verir. Asit yağmurları doğadaki bitkilerin ölmesine ve tarihî eserlerin aşınmasına sebep olur.

Atmosferde yer alan ozon tabakası güneşin zararlı ışınlarının yeryüzüne ulaşmasını engeller. Deodorant, klima ve buzdolabı yapımında kullanılan gazlar ozon tabakasının incelmesine sebep olur. Böylece güneşin zararlı ışınları yeryüzüne ulaşır ve canlılara zarar verir.

Güneş’ten gelip Dünya’dan yansıyan güneş ışınlarının bir kısmının atmosferdeki bazı gazlar ve su buharı tarafından tutulmasına sera etkisi denir.

Hava kirliliği sonucunda yeryüzünün gereğinden fazla ısınmasına sebep olur. Bu durum küresel iklim değişikliğine yol açar. Küresel iklim değişikliği; iklimsel özelliklerin değişmesine, buzulların erimesine, denizlerin su seviyesinin yükselmesine yol açar. Buzulların erimeye başlamasıyla, özellikle kutup bölgelerinde yaşayan canlı türleri yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır.

ÇEVRE KİRLİLİGİNE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER        

1. İnsanlara çevre bilinci kazandırılmalıdır.

2. Sanayi kuruluşlarına ve kanalizasyon şebekelerine arıtma tesisi kurularak atık sular arıtılmalıdır.

3. Kâğıt, cam, plastik, pil gibi atıklar geri dönüşüm kutularına atılmalıdır.             

4. Ev ve fabrika bacalarından çıkan gazlar ile araçların egzozlarından çıkan gazlar için filtre kullanılmalıdır.             

5. Doğal bitki örtüsü korunmalı ve yeni yeşil alanlar oluşturulmalıdır.

6. Tıbbi atıklar toprağa ve suya karışmayacak şekilde yok edilmelidir.

7. Nükleer atıklar doğaya zarar vermeyecek şekilde depolanmalıdır.

 8. Enerji elde etmek için katı ve sıvı yakıtlar yerine güneş, rüzgâr gibi kaynaklar kullanılmalıdır.

9. Nesli tükenmekte olan canlı türleri koruma altına alınmalıdır.

Türkiye’de ve dünyada çevrenin korunması ve geliştirilmesi için çeşitli kurum ve kuruluşlar faaliyet göstermektedir. Türkiye’de bu konuda en yetkili kurum Çevre ve Orman Bakanlığıdır.

TEMA (Türkiye Erozyonla Mücadele Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı) ve ÇEVKO (Çevre Koruma ve Araştırma Vakfı) gibi birçok kurulu halkın bilinçlendirilmesi ve çevrenin korunması için faaliyet gösterir.

BİLİMİN KAHRAMANLARI

RACHEL LOUISE CARSON (Reyçıl Luiz Karsın, 1907-1964)

Rachel Louise Carson (Reyçıl Luiz Karsın) yazar, biyolog ve çevre korumacısıdır. ABD’de 1940’lı yıllarda sıkça kullanılan ve bir mucize ilaç olarak görülen DDT adlı böcek ilacı üzerine yaptığı araştırmalarıyla tanınmıştır. Bu ilacın yalnızca tarım zararlılarını öldürmekle kalmadığını, bütün çevreye zarar verdiğini bitkilerde depolanarak insanlarda zehirlenmelere, sakat doğumlara ve ölümlere neden olduğunu açıklayan bir kitap kaleme aldı.  Bu kitap, sonraları insanların çevre sorunlarının üstüne düşünmesine ve insanlarda çevre bilinci oluşmasına büyük katkı sağladı.

3.YIKICI DOĞA OLAYLARI

Doğada meydana gelen, can ve mal kaybına neden olan olaylara yıkıcı doğa olayları veya doğal afetler denir. Deprem, volkanik patlamalar, sel, kasırga, hortum ve heyelanlar yıkıcı doğa olaylarındandır.

DEPREM

Yer kabuğu parçalardan oluşur. Bu parçalara levha denir. Bu levhalar sürekli hareket hâlindedir. Levhaların hareketi sırasında yer kabuğunu oluşturan kayalar sıkışabilir, kırılabilir veya yerlerinden oynayabilir. Yer kabuğu içindeki kırılmalar nedeniyle ani olarak ortaya çıkan titreşimlerin yeryüzünü sarsma olayına deprem denir.

DEPREM ÖNCESINDE YAPILMASI GEREKENLER

Depremler önlenemese bile alınacak küçük tedbirlerle zararları azaltılabilir. Meydana gelen bir depremden zarar görmemek için öncelikle yaşam alanınızı sarsıntılardan etkilenmeyecek bir hale getirmeniz hem yaralanmaları hem de eşyalarınızın zarar görmesini engelleyecektir.

Deprem çantasında bulunması gerekenler:

– Pilli radyo, el feneri, yedek piller

– İklime uygun giysiler

– Yeterli miktarda içme suyu

– İlk yardım çantası

– Uyku tulumu, battaniye

– Çakı, düdük, makas

– Yüksek kalorili, vitamin ve karbonhidrat içeren su kaybını önleyen ve dayanıklı çabuk bozulmayan gıdalar

– Önemli belge fotokopileri (Diploma, pasaport, kimlik, banka cüzdanı, tapu v.b)

DEPREM SIRASINDA YAPILMASI GEREKENLER

Deprem sırasında her şey çok hızlı geliştiğinden kendimizi korumak için yapmamız gerekenleri düşünme süremiz çok azdır. Bu nedenle yapmamız gerekenleri önceden bilmemiz bize zaman kazandırır. Deprem sırasında binaları yıkan, zarar veren sarsıntı ilk hissettiğimiz sarsıntıdan birkaç saniye sonra meydana gelir. İşte bu sarsıntıdan önce güvenli bir yere ulaşıp en güvenli pozisyonda olmamız gerekir.

Deprem sırasında evdeyseniz:

-Öncelikle sakin olmalısınız.

-Evdeki yanan ocakları, vanaları kapatmalısınız.

-Evden hemen çıkmayı düşünmeyin, kendinizi bulunduğunuz yerde emniyete almaya çalışın.

-Sarsıntı sırasında başınıza düşecek cisimlerin (duvardaki tabloların, süs eşyalarının, kitap raflarının) olduğu yerler tehlikelidir. Devrilebilecek mobilyalar tehlikelidir. Pencere kenarları, hem dış duvar olduklarından hem de camları kırılacağından tehlikelidir.

-Oturma ya da çalışma odasında iseniz, sağlam olduğunu düşündüğünüz bir eşyanın yanında uygun pozisyonda durunuz. Mutfak tezgâhı, çamaşır makinesi, yatak, küvet gibi sağlam olduğunu düşündüğünüz eşyaların yanına diz çökerek, ellerinizle başınızı koruyacak şekilde durunuz.

Deprem sırasında dışarıdaysanız:

-Öncelikle sakin olmalısınız.

-Düşen cam parçalarına, reklam panolarına dikkat ediniz ve başınızı korumaya çalışınız.

-Deprem anında yakınınızdaki binalardan, üzerinize düşerek size zarar verebilecek yapılardan uzaklaşınız.

-Tünel ve köprü giriş çıkışlarından uzak durunuz.

-Elektrik tellerine, yıkılabilecek yapılara dikkat ediniz.

Deprem sırasında okuldaysanız:

-Öncelikle sakin olmalısınız.

-Başınızı çantayla koruyarak sıranın yanındaki koridorda uygun pozisyonda durunuz.

-Deprem sona erince öğretmenlerinizin uyarı ve isteklerini yerine getirerek düzenli bir şekilde okul bahçesine çıkmalısınız.

HEYELAN

Yağışların etkisiyle toprağın alt tabakalarının gevşemesi sonucu üst tabakanın yerinden oynayarak hareket etmesine heyelan ya da toprak kayması denir. Eğimin fazla olması, yağışlar, toprağın yapısı heyelana sebep olan etkenlerdendir. Bunun yanı sıra depremler de heyelana sebep olabilir.

Heyelandan korunmak için:

Yerleşim yerleri heyelan ihtimali olan bölgelere kurulmamalıdır. Özellikle eğimli arazilerde doğal bitki örtüsü korunmalıdır. Ağaçlandırma yapılmalıdır. Suyun kolayca akıp gitmesi ve heyelana sebep olmaması için yamaç boyunca su kanalları açılmalıdır. Heyelan ihtimali olan yamaçlarda yol ve kazı çalışmaları dikkatli yapılmalıdır. İstinat duvarı yapılmalıdır.

SEL

Belli bir bölgede bulunan toprağın tamamen ya da kısmen su altında kalması durumuna sel denir. Bir akarsu ya da nehrin şiddetli yağışlar sonucunda yatağından taşması ya da deniz suyunun fırtına sonucunda karaya sürüklenmesi sele sebep olabilir.

KASIRGA

Kasırga en yıkıcı doğa olaylarından biridir. Hızları saatte 120 km ve daha fazla olabilen kuvvetli rüzgârlara kasırga denir. Okyanuslar üzerinde oluşan kasırgalar belli yollar üzerinden karalara doğru ilerler. Genellikle hortumlara da sebep olur. Oldukça yıkıcı etkileri vardır. Ciddi can ve mal kaybına sebep olabilir.

HORTUM

Havadaki değişimlere bağlı oluşan, kendi ekseni etrafında dönerek hareket edebilen, yüksek hızlara ulaşabilen ve yıkıcı etkileri olan şiddetli bir rüzgâr çeşididir. Hortum ciddi can kayıpları ve yaralanmalara sebep olabilir.

Ayrıca binalar, altyapılar, enerji ve iletişim hatları üzerinde ciddi hasarlar bırakabilir.

Hortum öncesinde;

Öncelikle tüm afetleri kapsayacak şekilde “afet ve acil durum aile planı” ile “afet ve acil durum çantası” hazırlamalısınız.

TV’de, radyoda veya sosyal medyada Meteoroloji Genel Müdürlüğünden ve diğer ilgili kurum ve kuruluşlar vasıtasıyla gelebilecek uyarıları takip etmelisiniz. Sığınacak bir yer planlamalısınız.

Hortum sırasında bina içindeyseniz;

Elektrik şalterini, su ve doğalgaz vanalarını kapamalısınız. Sığınağınız varsa hemen sığınağa gitmelisiniz. Sığınağa ulaşmak için asansörleri kullanmamalısınız. Sığınağınız yoksa banyo, koridor gibi penceresiz yerlere sığınmalısınız. Kapı ve pencereleri kapalı tutmalısınız. Sağlam bir nesnenin veya eşyanın yanına diz çökerek ellerinizle başınızı koruyacak şekilde durunuz. Hortum bitinceye kadar bu şekilde bekleyiniz. Vücudunuzu battaniye ya da benzeri kalın örtülerle koruyabilirsiniz.

Hortum sırasında dışarıdaysanız;

Öncelikle sığınacak güvenli bir yer aramalısınız. Uçuşabilecek parçalara karşı öncelikle başınızı korumalısınız. Köprü, üstgeçitler ile enerji nakil hatlarından uzak durmalısınız. Düz ve alçak alanları sığınmak için tercih etmelisiniz. Bir aracın içinde sığınmanız gerekirse, emniyet kemerini takarak başınızı bir örtüyle koruyunuz.

VOLKANIK PATLAMALAR

Yer altındaki sıcaklığı çok yüksek olan erimiş kayaların (magma) yer kabuğundaki açıklıklardan püskürerek dışarı çıkmasına volkanik patlama denir. Püskürme sırasında yüzeye çıkan magmaya lav denir. Lavlar çok yüksek sıcaklıkta olduğu için etrafına zarar verir.

Yanardağ patlamalarına karşı alınması gereken önlemler:

Yanardağa yakın bölgelerde yerleşim alanları oluşturulmamalıdır. Aktif yanardağların uzağında durulmalıdır. Ülkemizde aktif yanardağ yoktur fakat tekrar aktif olma ihtimali her zaman mevcuttur.

The post 5.Sınıf Fen Bilimleri 6.Ünite İnsan ve Çevre first appeared on Evdeki Hocam.

5.Sınıf Fen Bilimleri 6.Ünite İnsan ve Çevre yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

5.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

Güneşli bir günde Güneş’in, etrafındaki her yeri aydınlattığını görmüşünüzdür. Benzer şekilde, karanlık bir odada yakılan küçük bir mumun ışığı tüm odayı aydınlatır.

Bu olaylar bize bir ışık kaynağından çıkan ışığın her yöne doğru yayılabildiğini göstermektedir.

Bir kaynaktan yayılan ışığın aynı saydam ortamda her yönde ve doğrusal yolla yayılır.

Bir kaynaktan çıkan ışığın her bir küçük parçası düz bir çizgi boyunca yol alır. Bu çizgilere ışın denir.

Bir ışık kaynağından yayılan ışığın izlediği yolu göstermek için basit ışın çizimlerini kullanırız. Basit ışın çizimlerini yaparken çizeceğimiz ışının başlangıç noktası ışık kaynağı olmalıdır.

Kaynağından çıkan ışık gece veya gündüz olmasına bağlı kalmaksızın bir engelle karşılaşmadığı sürece her yönde doğrusal yolla yayılır.

IŞIK:  

-Işık her yönde yayılır.

-Işık bir doğru boyunca yayılır. 

-Işık ışın çizgileri ile gösterilir.

2.IŞIĞIN YANSIMASI

Durgun bir su birikintisinde, aynada ve mağaza camlarında kendi görüntümüzü görürüz. Bu durumun sebebi ışığın yansımasının bir sonucudur.

Işık kaynağından çıkan ışınların, bir yüzeye çarptığında geldiği ortama geri dönmesine, ışığın yansıması denir.

Düzgün ve parlak bir yüzey üzerine, birbirine paralel olarak gelen ışınlar yüzeye çarptıktan sonra yine birbirine paralel olarak geri yansır. Buna düzgün yansıma denir.

Saydam, parlak, az pürüzlü ve açık renkli yüzeylerde düzgün yansıma olur. Görüntüler görülebilir. Ayna, cam, durgun su gibi yüzeylerde düzgün yansıma meydana gelir. Bu yüzeylerde net bir görüntü oluşur.

Pürüzlü bir yüzeye gönderilen ışınlar ise birbirine paralel olarak değil farklı yönlere doğru yansır. Işığın bu şekilde yansımasına ise dağınık yansıma denir

Parlak olmayan (opak), mat, pürüzlü yüzeylerde dağınık yansıma olur. Görüntü net oluşmaz.

Buruşturulmuş alüminyum folyo ve dalgalı su gibi pürüzlü yüzeylere çarpan ışınlar dağınık yansımaya uğradığı için bu yüzeyler üzerinde net bir görüntü oluşmaz.

Yansıtıcı yüzeye belli bir açıyla çarpan bir ışın, yönünü değiştirerek geldiği ortama geri döner.

Gelen ışın:  Bir ışık kaynağından çıkıp, yansıtıcı yüzeye ulaşan ışına gelen ışın denir.

Yansıyan ışın : Yansıtıcı yüzeye çarptıktan sonra yönünü değiştirerek geldiği ortama geri dönen ışına ise yansıyan ışın denir.

Yüzeyin Normali : Yüzeye dik olarak çizilen çizgiye denir ve N harfi ile gösterilir.

Gelme Açısı: Gelen ışın ile yüzeyin normal arasında kalan açıdır.

Yansıma Açısı: Yansıyan ışın ile yüzeyin normal arasında kalan açıdır.

YANSIMA KANUNLARI

1.Gelen ışın, yansıyan ışın ve yüzey normali aynı düzlemdedir.

2.Gelme açısı, yansıma açısına daima eşittir.

3. Yansıtıcı yüzeye dik olarak gelen ışın, kendi üzerinden geri yansır.

Yansıma kanunları hem düzgün hem de dağınık  yansıma için geçerli olan kanunlardır.

IŞIĞIN MADDE İLE KARŞILAŞMASI

Çevremizdeki maddelere baktığımızda bu maddelerden bazıları ışığın tamamını geçirirken bazıları ışığın bir kısmını geçirir. Bazı maddeler ise ışığı hiç geçirmez. Evimizdeki pencere camları ışığın tamamını geçirir. Evimizin duvarları ışığı geçirmez. Tül perdelerimiz ışığı kısmen geçirir.

Işığı geçiren maddelere saydam maddeler denir. Bir cismin önüne saydam bir madde koyup baktığımızda arkasındaki cismi net olarak görebiliriz.

Pencere camı, hava, gözlük camı ve şeffaf naylon saydam maddelerdir.

Işığı kısmen geçiren maddelere yarı saydam maddeler denir. Bir cismin önüne yarı saydam bir madde koyup baktığımızda ışığın bir kısmı geçmeyeceğinden arkasındaki cismi net olarak göremeyiz.

Buzlu cam, yağlı kağıt ve tül perde yarı saydam maddelerdir.

Işığı geçirmeyen maddelere saydam olmayan (opak) maddeler denir. Opak maddeler ışığı hiç geçirmediğinden bu maddelerin arkasında ya da içinde olan cisimleri göremeyiz.

Taş, tahta, karton Kapı, duvar, kumaş ve saydam olmayan (opak) maddelerdir.

Maddelerin saydamlık özelliği değiştirilebilir: Taş, tahta, karton Kapı, duvar, kumaş ve saydam olmayan (opak) maddelerdir. Örneğin normalde saydam hâlde olan suyun derinliği artırılsa saydamlığı azalır.

Sisli ve bulutlu havalarda, hava yarı saydam hâle gelir. Aynı maddeden üretilen çok ince bir yağlı kâğıt yarı saydam iken, yağlı kâğıdın kalınlığı artırılarak opak madde hâline getirilebilir.

Pencere camları saydam olmasına rağmen camın kalınlığı artırılırsa yarı saydam özellik gösterebilir.

4.TAM GÖLGE

Işık ışınları opak bir cisme çarptığı zaman bu cismin içinden geçemez. Opak cisim, ışık ışınlarına engel olduğu için cismin arkasındaki yüzeyde karanlık bir bölge oluşur. Bu bölgeye tam gölge adı verilir.  

Işığın doğrusal yolla yayılması tam gölge olayının oluşmasına sebep olur. Tam gölgenin oluşabilmesi

için bir ışık kaynağından çıkan ışınların opak cisme ulaşması gereklidir. Bu yüzden bir cismin perde

üzerindeki gölgesini basit ışın çizimleri yaparak tespit ederiz.

Geleneksel oyunlarımızdan biri olan gölge oyunları, arkasından ışıkla aydınlatılan bir perde ve kuklalar ile oynanır. Türk kültüründe önemli bir yeri olan gölge oyunlarının en çok oynananı Hacivat ve Karagöz’dür.

Gündüz saatlerinde Güneş ışınları sayesinde etrafınızdaki canlı ve cansız varlıkların tam gölgelerinin oluştuğunu gözlemleyebilirsiniz.

Bir cismin gölgesinin boyu, ışık kaynağı ve opak cisim arasındaki uzaklığa bağlıdır.

Işık kaynağının yerini değiştirmeden cismin yerini değiştirirsek cismin gölgesinin boyu da değişir.

Işık kaynağının yerini değiştirmeden cismin yerini değiştirirsek cismin gölgesinin boyu da değişir. Cisim ışık kaynağından uzaklaştıkça gölge boyu küçülür.

Cismin yerini değiştirmeden ışık kaynağının yerini değiştirdiğimizde de gölgenin boyu değişir. Işık kaynağı cisimden uzaklaştıkça da gölgenin boyu küçülür

The post 5.Sınıf Fen Bilimleri 5.Ünite Işığın Yayılması first appeared on Evdeki Hocam.

5.Sınıf Fen Bilimleri 5.Ünite Işığın Yayılması yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

KUVVET: Hareketsiz cisimleri harekete geçirebilen, hareketli cisimleri hızlandırabilen yavaşlatabilen veya durdurabilen, cisimlerin hareket yönlerini ve şekillerini değiştirebilen etkiye kuvvet denir.

5.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

Kuvvetin cisimler üzerindeki etkileri: Topa vururken, bisiklet sürerken, musluğu açıp kapatırken, eşyaların yerlerini değiştirirken, yazı yazarken, elektrik düğmesini açıp kapatırken kuvvet uygularız.

Doğada var olan kuvvetler, Bayrağı dalgalandıran kuvvet,

Gemilerin su üstünde kalmasını sağlar, Mıknatısın bazı cisimleri çekmesini sağlar,

Havaya atılan cismin yere düşmesini sağlayan vb. kuvvetler vardır.

Elektrik düğmesini açmak için uygulanan kuvvetle, bir çocuğu kaldırmak için uygulanan kuvvet aynı değildir.

Kuvvetin büyüklüğü, kuvvetin esnek cisimler üzerindeki etkilerinden faydalanarak ölçülebilir.

Kuvvetin etkisi ile şekil değiştiren, Kuvvet ortadan kalktığında tekrar eski hâlini alan cisimlere esnek cisim denir.

Yay, sünger, lastik gibi cisimler, esnek cisimlerdir. Dinamometrelerin yapımında esnek cisimler kullanılır.

Kuvvetin büyüklüğü, kuvvetin cisimler üzerindeki hareket ve şekil değişikliğinden yararlanılarak ölçülebilir. Kuvvetin büyüklüğünü ölçen araçlara kuvvetölçer adı verilir.

Kuvvetölçerin bilimsel adı dinamometredir.

Kuvvet, dinamometre ile ölçülür. Birimi Newtondur.

N ile gösterilir. Fizik bilimine yaptığı katkılardan dolayı kuvvet birimine Isaac Newton’un soyadı verilmiştir.

Dinamometre kuvvetin cisimler üzerindeki şekil değişikliği etkisi kullanarak yapılmıştır.

Dinamometredeki yaylara uygulanan kuvvet sonucu uzama meydana gelir.

Uygulanan kuvvet ne kadar büyük olursa dinamometredeki yayın uzama miktarı da o kadar büyük olur.

Dinamometrenin ölçebileceği en büyük kuvvet değeri; kullanılan Sarmal yayın cinsine, kalınlığına ve boyuna bağlıdır.

Dinamometrelerin üstünde ölçebilecekleri en büyük kuvvet değerleri yazılır. Dinamometreye ölçebileceğinden daha fazla kuvvet uygulanırsa içindeki yayın esneklik özelliği bozulur ve yay eski hâline dönemez.

Dinamometrelerin ölçüm çubukları eşit bölmelendirilir.

Dinamometrenin ölçebileceği en yüksek kuvvet değerini, ölçüm çubuğunun toplam bölme sayısına böldüğümüzde her bir bölmenin ölçtüğü kuvvet değerini hesaplamış oluruz.

ISAAC NEWTON (Ayzek Nivtın, 1642-1727): Fizik bilimine yaptığı katkılardan dolayı kuvvet birimine Isaac Newton’un soyadı verilmiştir.

Modern fiziğin en önemli yasalarından hareket yasalarını ortaya koymuştur.

Kütle, kuvvet gibi kavramları açıklamıştır. Yer çekimi kanunu bulmuştur.

Newton ilk yansıtmalı teleskobu icat ederek, Güneş sisteminin merkezinde güneşin bulunduğunu matematiksel olarak da ispatlamıştır.

Işığın renklerine ayrılması ve gözün çalışması üzerine çalışmalar yapmıştır.

Ses dalgalarını da yakından incelemiştir.

Bilim adamlarının başarıları, bilimsel bir probleme çözüm ararken yoğun ve sürekli bir şekilde düşünebilme ve deney yapma becerisi ile açıklanmıştır.

Ülkeler bilime ve bilim insanına verdikleri önemle gelişmelerini sürdürebilirler.

The post 5.Sınıf Fen Bilimleri 3.Ünite Kuvvetin Ölçülmesi first appeared on Evdeki Hocam.

5.Sınıf Fen Bilimleri 3.Ünite Kuvvetin Ölçülmesi yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

The post 5.Sınıf Fen Bilimleri 1.Ünite Güneş, Dünya, Ay Köstebek Vurmaca Oyunu first appeared on Evdeki Hocam.

5.Sınıf Fen Bilimleri 1.Ünite Güneş, Dünya, Ay Köstebek Vurmaca Oyunu yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

Soruların zorluk kolaylık oranı Milli Eğitim Bakanlığı Ölçme Değerlendirme Sistemi Ölçütleri dikkate alınmıştır.

Soruların alt kısmında indir butonuyla PDF olarak indirilebilir.

Tüm Çalışkan Öğrencilerimize Başarılar Dilerim.

5.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

 —————————————————————————————————-  

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

 —————————————————————————————————           

5.SINIF FEN BİLİMLERİ 2.DÖNEM 2.YAZILI SORU ve CEVAPLARILARINI

İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ

 ————————————————————————————————–             

The post 5.Sınıf Fen Bilimleri Dersi 2.Dönem 2.Yazılı Soru ve Cevapları first appeared on Evdeki Hocam.

5.Sınıf Fen Bilimleri Dersi 2.Dönem 2.Yazılı Soru ve Cevapları yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

Hayvanlar derin okyanus diplerinden, yüksek dağların zirvesine kadar birçok alanda yaşayabilir. Kendi besinlerini üretemez dışarıdan hazır olarak alır. Bazıları otla, bazıları etle, bazıları ise hem et hem de otla beslenir. Hayvanlar vücutlarında iskelet ve omurganın bulunup bulunmamasına göre iki grupta incelenir. Hayvanları, omurgalı hayvanlar ve omurgasız hayvanlar olarak sınıflandırılır.Evdekihocam.com

5.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

Omurgasız hayvanlar: Omurgasız hayvanlar karada ve suda yaşayabilir. Omurgasız hayvanlar genellikle yumurta ile çoğalırlar. Omurgasız hayvanların vücutlarında kıkırdak ve kemikten yapılmış bir iskelet ve omurga bulunmaz. Sivrisinek, kelebek, Arı, Örümcek, Midye, İstakoz, Kırkayak, Bit, Yengeç, Çekirge gibi hayvanlar omurgasızlar sınıfına girerler. Midye ve Salyangoz gibi Omurgasızların bazılarının vücutlarının dışında kabuk gibi sert destek sağlayan yapıları vardır. Arı, kelebek vb. canlılar bitkilerle, solucanlar toprak içindeki çözünmüş maddelerle, suda yaşayan omurgasızlar ise küçük hayvanlar ya da bitki artıklarıyla beslenirler.Evdekihocam.com

Omurgalı hayvanlar:  Balıklar, Kurbağalar, Sürüngenler, Kuşlar ve Memeliler olmak üzere beş ayrı grupta incelenirler. Omurgalı hayvanların kıkırdak ve kemikten oluşan iskeletleri ve omurga denen yapıları vardır.

Balıklar:  Balıklar tatlı ve tuzlu sularda yaşayan omurgalı hayvanlardır. Balıklar yüzgeçleri ve solungaçları vardır. Solungaç solunumu yaparlar. Vücutları pullarla kaplıdır. Genellikle yumurtayla çoğalırlar. Köpek balığı, hamsi, sazan, alabalık, palamut ve vatoz balığı bu gruba örnektir.Evdekihocam.com

Kurbağalar: Kurbağalar hem suda hem de karada yaşar. Kurbağalar nemli yerlerde yaşar, sinek ve böceklerle beslenir. Kurbağalar yumurtayla çoğalır. Derileri nemli ve kaygandır. Semender (kuyruklu kurbağa), su kurbağası ve kara kurbağası bu gruba örnektir.Evdekihocam.com

Sürüngenler: Sürüngenlerin çoğunluğu karada yaşar. Vücutları sert ve kuru pullarla kaplıdır. Yumurta ile çoğalır. Yılan, timsah, kertenkele, kaplumbağa bu gruba örnektir.

Kuşlar: Kuşların vücutları tüylerle kaplıdır ve kanatları vardır. Yumurta ile çoğalır. Kartal, akbaba, serçe, saksağan, karga hepimizin bildiği uçan kuş türlerindendir. Penguen, deve kuşu, tavuk, hindi uçamayan kuş türleri de vardır.Evdekihocam.com

Memeliler: Omurgalı hayvanların en gelişmiş grubudur. Doğurarak çoğalır ve yavrularını sütle beslerler. Karada yaşayan memelilere koyun, deve, fare, köstebek, tavan, kedi, kaplan, köpek örnek verilebilir. Memeli hayvanların vücut büyüklükleri değişkendir. En küçük memeli yabanarısı yarasasıdır.

En büyük ise mavi balinadır. Balina, yunus, fok balığı suda yaşayan, yarasa ise uçabilen memeli hayvandır. Memeli hayvanlar farklı besinlerle beslenebilir. Kaplan, kedi, köpek et ile; keçi, koyun, at ot ile; fare ve ayı ise hem ot hem de et ile beslenir.Evdekihocam.com

The post 5.Sınıf Fen Bilimleri 2.Ünite Hayvanlar first appeared on Evdeki Hocam.

5.Sınıf Fen Bilimleri 2.Ünite Hayvanlar yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

Bitkiler Güneş ışığı, su, mineral madde ve karbondioksit gazını kullanarak besin ve oksijen üretir.

Bitkiler toprağa bağlı olarak yaşar. Genellikle yeşil renge sahip canlılardır. Bitkilerin ürettiği besin ve oksijeni hem kendileri hem de diğer canlılar kullanır. Bitkiler; karada ve suda yaşayabilir.

5.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

ÇİÇEKLİ BİTKİLER

Çiçekli bitkiler meyve ve tohum oluşturur. Çam, ladin, köknar, ardıç, leylak, elma, buğday, mısır, lale, fasulye, nohut, orkide, pamuk vb. bitkiler çiçekli bitkilere örnektir. Çiçekli bitkiler genel olarak dört temel kısımdan oluşmaktadır.

Bitkinin Kısımları

1- Çiçek   2- Yaprak   3- Gövde 4- Köktür.

Kök: Bitkilerin toprak altında kalan kısmıdır. Bitkinin toprağa tutunmasını sağlar. Topraktaki suyu ve mineral maddeleri alır.Bazı bitkilerde besin depo eder.

Gövde: Bitkinin toprak üstündeki bölümüdür.

Kök tarafından  alınan su ve mineralleri bitkinin diğer bölümlerine taşır. Bitkinin dik durmasını sağlar. Çiçeği, meyveyi ve yaprağı taşır. Yapraklarda üretilen besini bitkinin diğer bölümlerine taşır.

Yaprak: Bitkilerin besin üretimi, gaz alışverişi ve terleme yapan bölümüdür. Yapraklar farklı şekil ve büyüklüğe sahip olabilir. Üzerlerinde küçük gözenek (delikler) ve madde taşıyan damarlar vardır.

Çiçek: Çiçekli bir bitkide çiçek, bitkinin üreme organıdır. Bitkilerin üreyip çoğalmasını sağlar. Çiçek olmadığı zaman tohum ve meyve oluşmaz ve bitkiler neslini devam ettiremez. Çiçekli bitkiler, güzel renkli olmaları ve çevrelerine güzel kokular yaymaları nedeniyle böcekleri kendilerine çekerler. Bu canlılar çiçeklerden hem kendileri için besin sağlar hem de bitkilerin üremelerine yardımcı olur. Bitkiler çiçekli ve çiçeksiz olarak sınıflandırılır.

Çiçeksiz bitkiler: Çiçeksiz bitkilerin çiçekleri ve tohumları yoktur. Genellikle nemli ortamlarda yaşar. Kara yosunları, Su Yosunu(alg), Liken, Atkuyruğu, Eğrelti otu, Kibritotu ve Ciğer otları örnek verilebilir. Çiçeksiz bitkiler, basit yapılı bitkilerdir. Genellikle nemli yerlerde (göl, bataklık, nemli toprak, nemli taş) ve ağaç gövdelerinde yaşarlar. Nesillerini devam ettirmek için çeşitli üreme şekilleri geliştirmişlerdir.

The post 5.Sınıf Fen Bilimleri 2.Ünite Bitkiler first appeared on Evdeki Hocam.

5.Sınıf Fen Bilimleri 2.Ünite Bitkiler yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

Mantarın kök, yaprak ve çiçek gibi yapıları yoktur. Kök benzeri ince yapılar vardır. Mantarlar, kendi besinini üretemeyen basit yapılı canlılardır. Şapkalı, küf, maya ve parazit mantarları olmak üzere dört çeşittir.              

5.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

Şapkalı mantarlar: Şapkalı mantarlar bitkiler gibi toprağa bağlı yaşar. Ancak bitki değildir. Bazı çeşitlerini besin olarak tükettiğimiz mantar türleridir. Besin değerleri yüksektir. Mantarların zehirli çeşitleri de vardır. Şekillerine ve renklerine bakılarak zehirli olup olmadıkları ayırt edilemez. Bu yüzden bahçede, ormanda, tarlada bulduğumuz şapkalı mantarları kesinlikle tüketmemeliyiz. Kültür mantarları adı altında satılan mantar türlerini güvenle tüketebiliriz.  

Küf mantarları: Küf mantarları uzun süre açıkta ve nemli ortamlarda bırakılan besinler üzerinde hızla çoğalarak yiyeceklerin renginin, kokusunun ve tadının değişmesine yol açar. Küflenmiş besinlerin tüketilmesi sağlığımız açısından tehlikelidir. Zehirlenmemize sebep olur. Küf mantarları mikroskopla görülen mantar türleridir. Küf mantarları ise çoğalarak yüzlercesi bir araya geldiğinde gözle görünür hâle gelir. Meyve, sebze, peynir, ekmek gibi çeşitli besinlerin üzerinde yaşar. Besinlerimizi çürütüp bozar. Antibiyotiklerin elde edilmesinde küf mantarlarından faydalanılmaktadır. Penisilin ilk olarak Alexander Fleming (Aleksandır Fileming) tarafından peynir küfünden elde edilmiştir. Evdekihocam.com

Maya mantarları: Maya mantarları hamurun mayalanmasında ve sütten peynir yapılmasında rol oynar. Maya mantarları çoğalırken besin, nem ve uygun sıcaklığa ihtiyaç duyar. Bu şartlar sağlandığında çoğalmaya başlar. Maya mantarları çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük canlılardır. Şekerli ılık su içerisinde hızla çoğalırlar. Örneğin, hamurun mayalanmasını sağlayan mantarlar maya mantarlarıdır.

Parazit mantarlar: Parazit mantarlar genelde insan, hayvan ve bitkilerde mantar hastalıklarına neden olurlar. Parazit mantarlar akciğerlere, bağırsaklara, deriye, boyuna, yüze, ellere, ayaklara hatta kemiklere yerleşip bu yapı ve organlara zarar verebilir. Bebeklerin ağzında oluşan pamukçuk hastalığı bu hastalıklara örnektir. Evdekihocam.com

Mantar hastalığının tedavisi mümkündür. Ancak öncelikle mantar hastalığının oluşmasını engellemek için temizlik çok önemlidir. İnsanlarda hastalık yapan mantarlar dokunarak veya ortak eşyaların kullanılmasıyla insandan insana geçer. Ayakkabı, terlik, tarak, havlu gibi eşyalar ortak kullanılmaması gerekir. Ter emebilen pamuklu çoraplar yerine sağlıksız çoraplar giyildiğinde, çoraplar sık sık değiştirilmediğinde ve ayaklarımız uzun süre havasız ortamda kaldığında ayaklarda mantar oluşumu gözlenir. Mantar hastalığın tedavisi için mutlaka doktora gitmek gerekir.  

The post 5.Sınıf Fen Bilimleri 2.Ünite Mantarlar first appeared on Evdeki Hocam.

5.Sınıf Fen Bilimleri 2.Ünite Mantarlar yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

Doğada milyonlarca canlı çeşidi vardır. Yeryüzünde birlikte yaşadığımız bu canlıların özelliklerinin

bilinmesi ve tanınması doğadaki dengenin korunması için önemlidir. Bilim insanları, canlıları benzer özelliklerini dikkate alarak gruplara ayırmışlardır. Bu gruplandırma sırasında canlıların yapıları ile hareket, beslenme ve çoğalma (üreme) şekli gibi özellikleri dikkate alınır.

5.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

Canlıların benzer özelliklerine göre gruplandırılması sınıflandırma olarak adlandırılır. Bu gruplandırma, canlıları incelememizi kolaylaştırır.

Canlıları; Mikroskobik Canlılar, Mantarlar, Bitkiler ve Hayvanlar olarak sınıflandırılır.

Aristoteles (Aristo, MÖ 383 – 322): Canlılar dünyasını inceleyen ve canlıları sınıflandıran ilk bilim insanıdır.

Carolus Linnaeus’dir (Karl Linne, 1707-1778): Canlıların sınıflandırılmasının günümüzde kabul görmüş halini gerçekleştiren bilim insanıdır.

Mikroskop, görüntüyü farklı boyutlarda büyütme özelliği gösteren merceklerden oluşan bir alettir.

The post 5.Sınıf Fen Bilimleri 2.Ünite Canlıları Tanıyalım first appeared on Evdeki Hocam.

5.Sınıf Fen Bilimleri 2.Ünite Canlıları Tanıyalım yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.