HARİTA: Yerkürenin tamamının veya bir bölümünün, belli oranlarda küçültülerek, kuşbakışı görünüşü ile düzlem üzerine aktarılmasına harita denir.

5.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

BİR ÇİZİMİN HARİTA OLABİLMESİ İÇİN;

– Belli bir oranda küçültülmüş olmalı (Ölçek Olmalı)

– Kuşbakışı görünüşü ile çizilmiş olmalı

– Bir düzlem üzerine aktarılmış olmalı

KROKİ:

Sadece kuşbakışı görünüşü ile bir düzlem üzerine aktarılan ölçeksiz kabataslak çizimlerdir.

ÖLÇEK: Yerkürenin veya bir parçasının belirli oranda küçültülmesine denir.

LEJAND:Haritalarda kullanılan sembol ve işaretlerin ne anlama geldiğini gösteren tablodur.

BİR HARİTADA BULUNMASI GEREKENLER:

– Haritanın çizim amacına uygun başlık.

– Haritanın küçültme oranını gösteren ölçek.

– Haritanın yönünün belirlenmesinde kullanılan yön oku.

– Harita anahtarı (Lejand)

– Paralel ve meridyenler.Evdekihocam.com

KULLANIM AMAÇLARINA GÖRE HARİTALAR

– SİYASİ HARİTALAR: İdari yerleşim birimlerinin sınırlarını gösteren haritalardır.

– FİZİKİ HARİTALAR: Yer şekillerini gösteren haritalardır. Renklendirme yönetimiyle gösterilir

YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ

Yeryüzünde her yerin aynı yükseklikte olmadığını görürüz.

Bu farklılığın nedeni yeryüzü şekilleridir. Dağlar, tepeler, ovalar vb. yeryüzü şekilleridir. Yeryüzündeki bütün yükseklikler deniz seviyesine göre hesaplanır.

Deniz seviyesi sıfır metre olarak kabul edilir.

Yurdumuzun kabartma haritası incelendiğinde yeryüzü şekillerinin çeşitli olduğu görülür.

Yeryüzü şekillerini kısaca inceleyelim:

DAĞ: Çevresine göre yüksek olan yeryüzü şekilleridir. Kimi dağlar bulunduğu yerde tek başına yükselirler. Bu dağlara tek dağlar denir.

Bazı dağlar ise sıralar hâlinde uzanırlar. Bu dağlara da sıradağlar denir.

Yurdumuz dağlık bir ülkedir.

Dağların önemli bir kısmı genç ve yüksektir. Yurdumuzda yükseklik batıdan doğuya doğru artar.

İç ve Doğu Anadolu’da sönmüş volkanlar vardır.

Ülkemizde Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde dağlar kıyıya paralel olarak, Ege Bölgesi’nde de kıyıya dik olarak uzanır.Evdekihocam.com

GEÇİT: Dağlık bölgelerde ulaşım oldukça zordur. Dağlık alanlarda ulaşıma imkân veren bölümlere geçit denir.

OVA: Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklerdir. Bu yerlerde akarsular, derin vadiler açmadan yüzeyden akar.

Yurdumuzda çoğunlukla kıyı ovaları olduğu gibi, iç kısımlarda yüksekte olan ovalar da vardır.

PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış ve derin akarsu vadileri ile yarılmış düzlüklerdir. Yurdumuzun iç ve

Güneydoğu Anadolu bölgeleri geniş platolarla kaplıdır.

KÖRFEZ: Denizlerin karaların içine doğru uzanmış durumudur.

AKARSU: Yağmurların, eriyen kar sularının ve kaynaklarda oluşan suların hemen hemen hepsi yeryüzünde eğim boyunca akar.

Bu sular bir yatakta akmaya devam eder ve akarsuları oluşturur.

Akarsuların bir kısmı denizlere, bir kısmı göllere dökülür.

 Bir kısmı ise buharlaşarak kaybolur veya bir bataklıkta sona erer.

Yurdumuzun akarsuları hızlı akışlıdır.

Baraj yapmaya elverişlidir. Suları bazen çok, bazen az aktığı ve eğim fazla olduğu için akarsularımızda taşımacılık yapılamaz.

Boyları kısa, suları az olan akarsulara dere denir. Derelerin birleşmesiyle çaylar, çayların birleşmesiyle ırmaklar (nehirler) oluşur.

DELTA: Denize birkaç ağızla ulaşan bazı akarsuların kıyıda ve denizde oluşturduğu üçgen veya çatal biçiminde alanlar.

GÖL: Yeryüzündeki çukurların bazılarında sular birikir ve gölleri oluşturur. Meydana gelen bu göllerin bazılarının suyu tatlı, bazılarının tuzlu ve bazılarınınki sodalı veya acıdır.

Su taşkınlarını önlemek, elektrik santralleri kurmak ve sulama yapmak amacıyla akarsular üzerinde barajlar yapılmıştır. Barajların gerisinde çukurluklarda su birikir. Buna baraj gölü denir. Evdekihocam.com

İKLİM VE İNSAN FAALİYETLERİ

Yurdumuzda iklim Çeşitleri

İKLİM:

 Bir yerde uzun süre büyük değişiklik göstermeyen hava olaylarıdır. İklimi inceleyen bilim dalına Klimatoloji denir.

HAVA DURUMU:

Bir yerde görülen kısa süreli hava olaylarıdır.

ÜLKEMİZDE GÖRÜLEN İKLİM TÜRLERİ

Ülkemizde 3 çeşit iklim görülür. Bunlar:

KARADENİZ İKLİMİ:

Yazlar serin, kışlar ılık, her mevsim yağışlıdır.

Dağların Karadeniz’e bakan yamaçlarında yağış fazladır.

En fazla yağışı sonbaharda, en az yağışı ilkbaharda alır.

Nem oranının yüksek olmasından dolayı yaz ve kış mevsimleri arasındaki sıcaklık farkı (yıllık sıcaklık farkı) fazla değildir.Evdekihocam.com

Karadeniz kıyıları ile Marmara Bölgesi’nin Karadeniz’e yakın yerlerinde görülür.

Bitki örtüsü ormandır.

Yetiştirilen tarım ürünleri; çay, fındık, mısır, tütün, soya fasulyesi, keten, kenevir.

AKDENİZ İKLİMİ:

Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır.

En fazla yağışı kışın, en az yağışı yazın alır.

Don olaylarına ve kar yağışlarına nadiren rastlanır.

Güneşlenme süresi fazladır.Evdekihocam.com

Yıllık (yaz-kış) ve günlük gece-gündüz) sıcaklık farkı fazladır.

Seracılık yaygın olarak yapılır.

Nedeni; güneşli gün sayısının fazla olması ve kışların ılık geçmesidir.

Akdeniz ve Ege kıyılarıyla, Marmara Bölgesi’nin güney kısmında ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin batısında görülür. Bitki Örtüsü makidir.

Makiler, yaz kuraklığına dayanıklı olan ve bütün yıl yeşil kalabilen çalı ve kısa boylu ağaçlardır.

Yetiştirilen tarım ürünleri; turunçgiller (limon, portakal, greyfurt), muz, zeytin, susam, pamuk, üzüm, incir, tütün.

KARASAL İKLİM:

Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk, kar yağışlı ve uzun sürer.

En fazla yağışı ilkbaharda, en az yağışı yazın alır.Evdekihocam.com

Yıllık (yaz-kış) ve günlük (gece-gündüz) sıcaklık farkları çok fazla, yağışlar azdır.

İç Anadolu Bölgesi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi ve Doğu Anadolu Bölgesi’nde görülür. Bitki örtüsü bozkır (step)’dır.

Bozkırlar, ilkbahar yağmurlarıyla büyüyüp yeşeren, yaz sıcaklığının başlamasıyla sararıp kuruyan bitki örtüsüdür.

Yetiştirilen tarım ürünleri; buğday, arpa, çavdar, pirinç, baklagiller (mercimek, nohut), tütün, pamuk, üzüm, Antep Fıstığı

HAVA OLAYLARININ GÜNLÜK YAŞANTIMIZA ETKİSİ

Hava olayları günlük yaşantımızı oldukça yakından etkiler.

Ulaşım, turizm ve tarımsal faaliyetler hava olaylarından etkilenen alanlardan bazılarını oluşturur.

Bu nedenle havanın durumunu önceden bilmek ve buna uygun olarak davranmak, başka bir ifade ile gerekli tedbirleri almak oldukça önemlidir.Evdekihocam.com

Havanın durumunu önceden bilmek için hava tahminlerinden yararlanılır. Bilim insanları sıcaklık, nem, rüzgâr gibi değişkenlerle ilgili verileri takip eder ve yorumlar. Bunun sonunda gelecek gün veya günlerdeki havanın nasıl olacağı ile ilgili tahminlerde bulunurlar.

Bu tahminler çeşitli medya araçlarıyla paylaşılır.

NÜFUS VE YERLEŞME

Sınırları belirlenmiş bir alanda yaşayan insanlar vardır ki bunların sayısına nüfus denir.

Türkiye nüfus dağılış haritası incelendiğinde, illerimizin farklı nüfuslara sahip olduğu dikkati çekmektedir. Bir ilin nüfusunun fazla veya az olmasında etkili olan çeşitli faktörler vardır.

Ülkemizin nüfusu genelde büyük yerleşim alanlarında, verimli ovalarda, maden işletilen yataklar çevresinde ve turizm alanlarında endüstri, ulaşım ve ticaretin yoğun olduğu yörelerde toplanmıştır.

İnsanlar yerleşmeye uygun alanlarda otururlar.

Bir yerin iklimi, toprağının verimliliği, yer altı zenginlik kaynakları ve ticaret yollarının üzerinde olması yerleşimine etki eder.Evdekihocam.com

Yurdumuzda verimli ovalar, madenciliğin ve endüstrinin geliştiği yerler, ticaretin ve turizmin canlı olduğu yerler nüfusun da yoğun olduğu yerlerdir. İklimin kurak, toprakların verimsiz olduğu yöreler ve dağlık yerler ise tenhadır.

BÖLGELERİMİZE GÖRE NÜFUS VE YERLEŞME:

Akdeniz Bölgesi’nde; tarımın, turizmin, ticaretin ve sanayinin gelişmiş olması bölgenin nüfus yoğunluğunu arttırmıştır.

Marmara Bölgesi’nin yükseltisinin az olması, tarımsal üretim için verimli topraklara sahip olması, ılıman bir iklime sahip olması gibi doğal etkenler ile sanayi, ticaret bankacılık ve ulaşım gibi beşerî etkenlerin çok gelişmiş olması nedeniyle ülkemizin en yoğun nüfuslu bölgesidir.

Karadeniz Bölgesi’nde yerleşmeye elverişli düzlük alanlar az olduğu için, bölgede dağlık bir yerleşme hâkimdir. Bu durum nüfusun az olmasına neden olmuştur.

Ege Bölgesi’nde nüfus daha çok kıyı kesimlerde toplanmıştır. Bunun nedeni; kıyı kesimlerde tarımsal üretim için verimli ovaların bulunması, iklimin elverişli olması, sanayi, ulaşım, ticaret ve turizm gibi alanların çok gelişmiş olmasıdır.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi, verimli ova ve platolar ile kaplıdır, ancak kuraklık nedeniyle az nüfuslanmış bir bölgedir.

Nüfus daha çok batıda ve dağ eteklerinde yoğunlaşmıştır.

Gaziantep en yoğun nüfuslu şehridir.

Doğu Anadolu Bölgesi, yer şekillerinin dağlık ve engebeli olması, iklim şartlarının da çok sert olması nedeniyle nüfus oranı bu bölgede azdır. Nüfusun büyük bir bölümü iklimin daha elverişli olduğu ve tarımsal üretim yapılan ovalarda yaşamaktadır.

Ulaşımın zor olması nedeniyle sanayi ve ticaret çok fazla gelişmemiştir.

İç Anadolu Bölgesi’nin yüz ölçümüne göre nüfusu azdır.

Nüfusun büyük bir bölümü dağ etekleri ile akarsu kenarlarında toplanmıştır. Ankara’nın başkent olması, ulaşım ve sanayi imkanlarının gelişmiş olması gibi nedenlerden dolayı Ankara bölgenin en fazla nüfuslu şehridir.Evdekihocam.com

DOĞAL AFETLER VE ÇEVRE SORUNLARI

Doğal afet, insan faktörü olmadan, aniden ve belirli bir süre içinde oluşan doğal yer ve hava hareketleridir.

Afetin şiddetine göre üretim, alt yapı, ulaşım, haberleşme gibi alanlarda işleyiş kısmen ya da tamamen bozulabilir.

DOĞAL AFETLER

DEPREM:

Doğal güçlerin neden olduğu yer kabuğunun titreşim ve sarsıntılarına deprem denir.

Büyük depremler yer kabuğundaki kırık kuşakları (fay hatları) boyunca görülür. Bunlara deprem kuşağı denir.

Depremleri inceleyen bilim dalına sismoloji, süresini ve şiddetini kaydeden alete de sismograf denir.

Depremler hafif, bazen de oldukça şiddetli olur.Evdekihocam.com

Şiddetli depremlerde toprakta derin yarıklar oluşur ve toprak çatlar. Sonucunda barajlar yıkılır, sel baskınlarına neden olur.

Bu tür depremlerde can ve mal kaybı fazladır.

Türkiye topraklarının % 92’si deprem kuşağı üzerinde yer alır. Yakın tarihlerdeki Erzincan, Dinar ve Adana, Gölcük, Yalova ve Adapazarı’ndaki depremlerde can ve mal kayıpları olmuştur.

Depremlerin ne zaman olacağı önceden bilinemediğinden vereceği zararları azaltmak için önceden gerekli önlemler alınmalıdır.

EROZYON:

Toprağın, suyun veya rüzgârın etkisi ile aşınıp taşınmasıdır. Toprağın doğal bitki örtüsünden yoksun olduğu hâllerde;

Şiddetli yağışlar,

Kuvvetli rüzgârlar

Arazi eğiminin fazla olması,

Toprak örtüsünün zayıf olması erozyona neden olur.

 SEL:

Şiddetli yağışlar, birden eriyen karların oluşturduğu seller yatağından taşarak su baskınlarına sebep olur.

Sel, çevreye büyük zarar verir. Sel baskınları, ormanlarla veya barajlar yapılarak önlenebilir.

Yamaçların teraslandırması da etkili bir önlemdir.

HEYELAN:

Yamaçlarda toprak ve taş tabakalarının birdenbire kayarak yer değiştirmesine heyelan (toprak kayması) denir. Ülkemizde yer yer toprak kaymaları görülür.

Özellikle Doğu Karadeniz Bölgesi’nde yağış ve eğimin fazla olması nedeniyle bu doğal felaketlere rastlamak mümkündür.Evdekihocam.com

ÇIĞ:

Dağın tepesinden kopup yuvarlandıkça büyüyen kar kitlelerine çığ denir.

Çığ, can ve mal kayıplarına sebep olur.

Çığ tehlikesini azaltabilmek için;

Yamaçlara dayanma duvarları yapılmalı ve kazıklar çakılmalıdır.

Yamaçlar ağaçlandırılmalar.

ORMAN YANGINI:

Ormanların kısmen ya da tamamen yanarak yok olmasına orman yangını denir.

Yıldırım düşmesi, yanardağ patlaması, sıcaklıkların aşırı derecede yükselmesi gibi doğa olayları orman yangınlarına neden olabilir.

Bunun yanında, insanların bilinçsizce yaktıkları ateşler veya ormanlık alanlara attıkları sigara izmaritleri de orman yangınlarına neden olabilir.

Sebebi her ne olursa olsun orman yangınları, doğal dengenin bozulmasına ve hava kirliliğinin artmasına neden olur.

ÇEVRE SORUNLARI

İnsanlar, şehirleşme, sanayileşme, savaşlar gibi çeşitli nedenlerle bulundukları doğal çevreyi değiştirirler.

Bu değişimler çoğu zaman doğanın dengesinin bozulmasına yol açar.

Bu durum beraberinde ise çevre sorunları getirir.Evdekihocam.com

Hava kirliliği, su kirliliği, gürültü kirliliği, toprak kirliliği

başlıca çevre sorunlarıdır.

Hava Kirliliği Atmosferdeki zararlı gazların, canlıların sağlığını olumsuz bir şeklide etkileyecek oranda artması hava kirliliğine neden olmaktadır. Motorlu taşıtların egzozlarından çıkan gazlar, sanayi faaliyetleri sonucu ortaya çıkan zararlı gazlar ve ısınma için kullanılan yakıtlar hava kirliliğine neden olmaktadır.

Su Kirliliği Sulara zarar veren zararlı atıkların suya yüksek miktarlarda karışmasıyla su kirliliği meydana gelir.

Tarımda kullanılan kimyasal ilaçlar, sanayi atıkları, şehir kanalizasyonlarının sulara karışması suyun kirlenmesine neden olmaktadır.

Gürültü Kirliliği Canlıların yaşamını olumsuz etkileyen ve sağlığına zarar veren tüm sesler gürültü kirliliğine neden olmaktadır.

Motorlu araçların çıkardıkları sesler, sanayi tesislerinden kaynaklı sesler, yüksek düzeyde müzik sesi gürültü kirliğine örnek olarak verilebilir.

Toprak Kirliliği Katı, sıvı veya kimyasal maddelerin toprak üzerine atılarak toprağın yapısının bozulmasına neden olur. Buna toprak kirliliği denir. Çöpler, tarım ilaçları ve kimyasal ürünler su ve hava yoluyla toprağa geçerek kirlenmesine neden olmaktadır.

AFETLERİN İNSAN HAYATINA ETKİLERİ

Ülkemizde zaman zaman büyük kayıplara neden olan afetler yaşanmıştır. Bunlardan biri 17 Ağustos 1999’da Kocaeli Gölcük merkezli gerçekleşen depremdir. Ülkemizde deprem dışında sel, çığ, heyelan, orman yangını gibi afetlere bağlı olarak da can ve mal kayıpları yaşanmıştır. Örneğin, 1991 ve 1992 yıllarında Güneydoğu Anadolu’da meydana gelen çığ afetlerinde 328 vatandaşımız hayatını kaybetmiştir.

Afetler sonunda yaşanan bu acılar toplum hayatını derinden etkilemiş ve şiirlerimize, türkülerimize konu olmuştur.

AFETLERİN OLUŞUMUNDA İNSAN ETKİLERİ

İnsanların bilinçsizce davranışları afetlerin gerçekleşme riskini ve zararlarını arttırır.

Örneğin;

Binaların depreme dayanıklı olmaması,

Dere yataklarının yerleşim yeri olarak kullanılması,

Çıplak ve dik arazilerin yeteri kadar ağaçlandırılmaması

Ormanlık alanlarda bilinçsiz ateş yakılması, afetlerin oluşma riskini ve sonrasında oluşabilecek zararları arttıran davranışlardır.Evdekihocam.com

DEPREME KARŞI ALINABİLECEK ÖNLEMLER

Depremden korunmak için;Binalar depreme dayanıklı olmalı,

Devrilme, kırılma riski olan eşyalar devrilmeyecek şekilde sabitlenmeli,

Büyük ve kırılabilecek türdeki eşyalar alt raflara yerleştirilmeli,

Yatakların çevresinde ve üzerinde düşebilecek nesneler bulundurulmamalı,

Kapı yakınlarına çıkışları engelleyecek eşyalar yerleştirilmemeli,

Her odada “çök-kapan-tutun” duruşu yapılacak emniyetli yerler belirlenmeli ve gerekli malzemeleri içeren bir deprem çantası hazırlanmalıdır.

DEPREM SIRASINDA NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Depremin zararlarını en aza indirmek için deprem anında panik yapılmamalı,

Kapalı bir alanda iken merdiven, asansör, balkon ve kapılardan uzak durulmalı,

Çıkışa uzak isek bina içinde güvenli bir yerde sarsıntının geçmesi beklenmeli,

Çamaşır-bulaşık makinesi, yatak ya da büyük koltuk gibi eşyaların yanında “çök-kapan-tutun” duruşu alınmalı, açıkta iken binalardan, alt ve üst geçitlerden, telefon ve elektrik direklerinden ve ağaçlardan uzak durulmalıdır.Evdekihocam.com

5.Sınıf Sosyal Bilgiler 2.Ünite Özeti için Tıklayınız

The post 5.Sınıf Sosyal Bilgiler 3.Ünite Özeti: İnsanlar, Yerler ve Çevreler first appeared on Evdeki Hocam.

5.Sınıf Sosyal Bilgiler 3.Ünite Özeti: İnsanlar, Yerler ve Çevreler yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

8.SINIF LGS TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

2. ÜNİTE MİLLİ UYANIŞ

I. DÜNYA SAVAŞI SAVAŞIN SEBEPLERİ

Sömürge Rekabeti: Sanayi İnkılabı sonucunda gelişen sömürgecilik anlayışı ile devletlerin hem sanayileri için gerekli olan ham maddeyi bulmak hem de ürettikleri malları satmak için sömürge arayışına başlamaları.

Almanya – Fransa çekişmesi: Fransa’nın 1871 yılında Almanya’nın eline geçen taş kömürü yataklarıyla ünlü Alsas – Loren bölgesini geri almak istemesi.

Balkanlardaki çekişme: İngilizlerin Balkanlarda Rusları serbest bırakması ve Rusya’nın Panslavizm politikası ile Avusturya – Macaristan imparatorluğu içerisinde yaşayan Slav ve Ortodoks asıllı milletleri kendi yanına çekmek istemesi.

Devletlerarası bloklaşma: Avrupa devletlerinin çıkarları doğrultusunda kendi aralarında bloklaşmalarıdır.

Bunlar;

• ÜÇLÜ İTİLAF (ANLAŞMA) DEVLETLERİ:

İngiltere, Fransa, Rusya.

• ÜÇLÜ İTTİFAK (BİRLEŞME) DEVLETLERİ:

Almanya, Avusturya – Macaristan imparatorluğu İtalya’dır.

SAVAŞIN BAŞLAMASI VE GELİŞMESİ

1.Dünya Savaşı’nı başlatan olay, 28 Haziran 1914’te Saraybosna’yı ziyaret eden Avusturya – Macaristan veliahdının bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesidir.

Bunun üzerine, 28 Temmuz 1914’te Avusturya, Sırbistan’a savaş ilan etti. Rusya, Sırbistan’ın; Almanya, Avusturya-Macaristan’ın yanında yer aldı.

İngiltere ve Fransa’nın savaşa girmesiyle I. Dünya Savaşı resmen başladı. İtalya önce tarafsız kaldı sonra da İtilaf Devletlerinin Batı Anadolu’daki toprak vaatleri nedeniyle İtilaf grubuna katıldı.

I. DÜNYA SAVAŞI’NDA OSMANLI DEVLETİ

OSMANLI DEVLETİ’NİN I. DÜNYA SAVAŞI’NA GİRİŞİ

Savaşın başlangıcında tarafsızlığını açıklayan Osmanlı Devleti aynı zamanda seferberlik ilan etti.

Bu durum, yakın bir gelecekte savaşa girme ihtimalinin olduğunu göstermekteydi.

Osmanlı Devleti ilk ittifak teklifini İtilaf Devletlerine yaptı ancak Rusya’nın olumsuz tavrı ve İngiltere ve Fransa’nın Osmanlı topraklarını paylaşma düşüncesi nedeniyle İtilaf Devletlerinden olumsuz yanıt aldı.

Bunun sonucunda Osmanlı Devleti Almanya’nın da isteği doğrultusunda İttifak grubunda yer aldı.

ALMANYA’NIN OSMANLI DEVLETİ’Nİ KENDİ YANINDA SAVAŞA KATMAK İSTEMESİNDE;

– Savaşı daha geniş alanlara yayarak savaş yükünü hafifletmek istemesi,

– Osmanlı Devleti’nin jeopolitik konumundan yararlanmak istemesi,

– Osmanlı halifesinin dinî gücünden yararlanmak istemesi,

– Rusya’ya, Boğazlar yoluyla yardımda bulunulmasını engellemek istemesi etkili oldu.

OSMANLI DEVLETİ’NİN ALMANYA YANINDA SAVAŞA KATILMASINDA;

– Savaşa Almanya’nın yanında girerse önemli kazançlar elde edeceğini düşünmesi,

– Kaybettiği yerleri geri almak istemesi,

– İngiliz, Fransız ve Rus sömürgesi altında yaşayan Müslüman milletleri bağımsızlıklarına kavuşturmak istemesi,

– Siyasi yalnızlıktan kurtulmak istemesi,

– İngiltere, Fransa ve Rusya’nın Osmanlı Devleti’ne karşı düşmanca politikalar izlemesidir.

– Osmanlı subaylarının Almanya’ya duydukları hayranlık etkili oldu.

2 Ağustos 1914’te Osmanlı Devleti ile Almanya arasında gizli bir antlaşma yapıldı.

Daha sonra Goben ve Breslav zırhlılarının Türk sularına sığındı.

Osmanlı Devleti gemileri satın aldığını söyleyerek isimlerini Yavuz ve Midilli olarak değiştirdi.

Bu gemiler Karadeniz’e açılarak Rus limanlarını bombalamaları üzerine Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı’na resmen girmiş oldu (12 Kasım 1914).

1.DÜNYA SAVAŞI’NDA OSMANLI DEVLETİ’NİN SAVAŞTIĞI CEPHELER

KAFKASYA (DOĞU) CEPHESİ

– Osmanlı Devleti’nin savaştığı ilk cephedir (22 Aralık 1914).

– Bu cephede Osmanlı Devleti, Ruslar ve onları destekleyen Ermenilerle savaştı.

– Cephe Almanların isteği üzerine açıldı.

– Cephenin açılma nedeni; Almanya’nın Bakü petrollerini ele geçirmek istemesi; Enver Paşa’nın Orta Asya Türklerini Osmanlı Devleti çatısı altında toplamak istemesi. (Turancılık)

– Savaşı, kış şartlarının ağır olmasından dolayı Osmanlı Devleti kaybetti.

– Sonuçları; Ruslar, Muş, Bitlis, Erzurum ve Erzincan’ı ele geçirdiler;

İtilaf Devletleri Çanakkale’yi geçemediler ve Rusya’ya yardım gönderemediler.

Bunun sonucunda Rusya’da ihtilal çıktı ve Rusya savaştan çekilmek zorunda kaldı (Brest-Litowsk Antlaşmasını imzalayıp savaştan çekildi (3 Mart 1918).

NOT: Daha sonra bu cepheye komutan olarak atanan M. Kemal, Rus ilerleyişini durdurdu, Muş ve Bitlis’i geri aldı.

KANAL CEPHESİ

– Almanların isteği ile açıldı (14 Ocak 1915).

– Bu cephede Osmanlı Devleti İngilizlerle savaştı.

– Nedeni; Osmanlı Devleti’nin Mısır’ı geri almak istemesi; Süveyş Kanalı’nı ele geçirip, İngilizlerin Hindistan sömürgeleri ile bağlantısını kesmek istemesi.

– Savaşı, Osmanlı Devleti kaybetti (iklim koşulları, insan ve malzeme yetersizliği nedeniyle).

IRAK CEPHESİ

– İngiltere’nin, Türk kuvvetlerinin Hindistan’ı tehdit etmesini önlemek,

– Bölgedeki petrol yataklarını ele geçirmek

– Rusya ile birleşip bölgedeki Türk kuvvetlerini etkisiz hale getirmek istemeleridir.

– İngiltere, Güney Irak’a ve Aden’e asker çıkardı.

Ancak Kutül-Amare adı verilen bölgede Türk kuvvetleri tarafından durduruldu.

– Bölgeye yeni kuvvetler gönderen İngilizler Bağdat’ı ele geçirerek Musul’a kadar ilerledi.

SURİYE – FİLİSTİN CEPHESİ

– Süveyş Kanalı’ndan kuzeye doğru ilerleyen İngiltere’yi durdurmak için açıldı.

Türk ordusunun başında Alman General Liman Van Sanders bulunuyordu.

Alman generalin başarısız olması üzerine cepheye gönderilen Mustafa Kemal İngiliz kuvvetleri karşısında Türk askerlerini esir düşmekten kurtardı.

– Bu cepheler Mondros Ateşkes Antlaşması ile kapandı.

HİCAZ-YEMEN CEPHESİ

– Nedeni; Osmanlı Devleti’nin İngiliz ve Arapların elindeki kutsal yerleri ele geçirmek istemesi.

– Osmanlı Devleti, İngiliz ve İngilizler tarafından kışkırtılan bazı Arap kabileleriyle savaştı.

– Bu cephelere yardım ulaştırılamaması sebebiyle Osmanlı Devleti başarılı olamadı

ÇANAKKALE CEPHESİ

– Cephe İtilaf Devletleri tarafından açılmıştır (1915).

– Nedeni; Çanakkale ve İstanbul Boğazlarını alıp İstanbul’u ele geçirmek; Rusya’ya yardım götürmek; Anadolu ve Rumeli arasındaki bağlantıyı kesmek; Osmanlı’yı savaş dışı bırakmak.

– 18 Mart 1915’teki deniz harekâtında hüsrana uğrayan İtilaf Devletleri 25 Nisan günü Gelibolu Yarımadası’na asker çıkarmasıyla kara muharebeleri başladı.

Burada da Türk ordusu tarihin en büyük savunmalarından birisini yaparak düşmana geçit vermedi

– Rusya’ya yardım gönderilemediği için ihtilal çıktı ve Rusya savaştan çekildi (Rusya’da Bolşevik İhtilali çıktı, Çarlık rejimi yıkıldı.

3 Mart 1918’de Brest-Litowsk anlaşması imzalandı ve Rusya savaştan çekildi)

– I. Dünya Savaşı uzadı ve geniş bir alana yayıldı.

– Bulgaristan İttifak Devletleri tarafına geçti.

– Yaklaşık 500 bin insan hayatını kaybetti.

– İtilaf Devletleri amaçlarına ulaşamadılar.

– Mustafa Kemal bu cephedeki başarılarından dolayı tanındı (Kurtuluş Savaşı’nda lider olarak kabul edilmesine neden oldu).

– Türklerin bu cephedeki başarıları diğer devletlere örnek oldu ve bu devletler bağımsızlık mücadelesi başlattı.

I. DÜNYA SAVAŞI’NIN SONA ERMESİ

1914’te başlayan I. Dünya savaşı dört yıl sürdü. Amerikan kuvvetlerinin savaşa girmesiyle Almanların batı cephesi çöktü. Böylece Almanya, Avusturya-Macaristan, Bulgaristan ve Osmanlı Devleti’nin içinde yer aldığı İttifak Devletleri yenildi.

I. DÜNYA SAVAŞI SONUNDA YAPILAN BARIŞ ANTLAŞMALARI

– Versay Antlaşması: Almanya ile İtilaf Devletleri arasında,

– Sen Jermen Antlaşması: Avusturya ile İtilaf Devletleri arasında,

– Nöyyi Antlaşması: Bulgaristan ile İtilaf Devletleri arasında,

– Triyanon Antlaşması: Macaristan ile İtilaf Devletleri arasında,

– Sevr Antlaşması: Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanmıştır. (10 Ağustos 1920)

ÖNEMLİ! Ancak İtilaf Devletleri I. Dünya Savaşı’ndan sonra Osmanlı Devleti’ni aralarında nasıl paylaşacaklarına karar veremediklerinden Sevr Antlaşması hazırlanıncaya kadar ön antlaşma olan Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzaladılar.

I. DÜNYA SAVAŞI’NIN SONUÇLARI:

– ABD’nin savaşa girmesi ile savaş, İtilaf Devletleri lehine sonuçlanmıştır.

– Milyonlarca insan hayatını kaybetmiş, dünya barışı tehlikeye girmiştir.

– Avusturya-Macaristan, Osmanlı Devleti, Rus Çarlığı, Alman İmparatorluğu yıkıldı.

– Litvanya, Çekoslovakya, Polonya, Macaristan, Türkiye devletleri kuruldu.

– Dünya barışını korumak için Cemiyet-i Akvam (Milletler Cemiyeti) kuruldu.

– Dünyaya faşizm, sosyalizm gibi düşünce akımları yayılarak, yeni yönetim şekilleri ortaya çıkmıştır.

– Dünyadaki siyasi ve askeri güç dengeleri değişmiştir.

– Dünya Savaşı’ndan en karlı çıkan devletler İngiltere ve Fransa oldu,

WİLSON İLKELERİ (8 OCAK 1918)

Bu ilkelerin yayınlanma amacı, dünya barışını sağlamak, ülkeler arası mücadelelere son vermektir. Wilson ilkelerine göre;

– Bütün milletler, kendi geleceğine kendisi karar verecektir.

– Dünya Savaşı’nda yenen devletler, yenilenlerden savaş ve toprak tazminatı almayacaktır.

– Dünya barışını tehdit eden silahlanmaya son verilecektir.

– Devletlerarası barışı sağlamak için Milletler Cemiyeti kurulacaktır.

Wilson ilkeleri görünürde dünya barışını sağlamaya yöneliktir. Fakat sömürgeci devletler bu ilkeleri kendi lehlerine çevirmişlerdir.

Bunun yanında Wilson ilkelerine uymayarak, kendi çıkarları doğrultusunda hareket etmişler ve dünya barışını tehlikeye sokmuşlardır.

MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI VE İŞGALLER

MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI (30 EKİM 1918)

Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşından yenik çıktıktan sonra, ölüm fermanı olan Mondros Ateşkes Antlaşmasını imzalamak zorunda kalmıştır.

İtilaf Devletleri savaş devam ederken, Osmanlı

Devleti’nin topraklarını kendi aralarında paylaşmışlardı. Artık Mondros Antlaşması ile birlikte, Osmanlı Devleti’nin toprakları resmen işgale hazır hale gelmiştir.

Bu antlaşmaya göre;

– Boğazlar bütün devletlere açık olacak ve yönetimi İtilaf devletlerinde bırakılacak.

– Osmanlı ordusu terhis edilecek ve orduya ait cephaneye el konulacak.

– Ulaşım yolları İtilaf Devletleri’nin denetimine bırakılacak.

– Donanma, İtilaf Devletleri’nin kontrolünde olacak.

– İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit edecek bir durumda karşılaşırsa, herhangi stratejik bir bölgeyi işgal edebilecekti. (7. madde)

– Doğu Anadolu’daki 6 ilde (Bitlis, Erzurum, Sivas, Diyarbakır, Elazığ, Van-BESDEV) karışıklık çıkarsa, İtilaf Devletleri buraları işgal edebilecekti (24. madde)

Önemi:

– Osmanlı Devleti fiilen sona ermiştir.

– Osmanlı Devleti, boğazlar üzerindeki hâkimiyetini kaybetmiştir.

– Anadolu toprakları işgale açık hale gelmiştir.

– Osmanlı ordusunun terhis edilmesi, ulaşım ve iletişim bölgelerin kaybedilmesi, donanmanın İtilaf devletlerinin elinde olması Osmanlı Devleti’ni savunmasız bırakmıştır.

– İtilaf Devletleri 7.madde ile birlikte işgallere zemin hazırlamıştır.

– 24. madde ile Doğu Anadolu Bölgesi’nde bir Ermeni devleti kurmak amaçlanmıştır.

İtilaf Devletleri’nin, bu ateşkes antlaşmasından sonra Anadolu’yu işgallere başlaması asıl emellerini ortaya koymuştur.

PARİS BARIŞ KONFERANSI (18 OCAK 1919)

– I.Dünya Savaşı’nı sona erdirecek barış antlaşmaların metninin hazırlanması için toplanılmıştır.

– İtilaf Devletleri; Arapları, Ermenileri ve Rumları Osmanlı toprakları üzerinde çoğunlukta oldukları yerleri ispat etmeye çağırmıştır.

– Konferansta pek çok sahte belge kullanılmıştır.

– Wilson İlkeleri’ne ters düşmemek için manda ve himaye düşüncesi kabul edilmiştir.

– İzmir ve çevresi ile İstanbul’a kadar Doğu Trakya Yunanlara bırakılmıştır.

– Batı Akdeniz İtalya’ya bırakılmıştır.

– Doğu Anadolu’da bir Ermeni Devleti kurulması kararlaştırılmıştır.

– Urfa, Antep, Maraş ve Suriye ile Lübnan Fransa’nın mandasına verilmiştir.

– Irak ve Filistin İngilizlerin mandasına verilmiştir.

ANADOLU İŞGAL EDİLİYOR

– İlk işgal edilen Türk toprağı Musul’dur. (3 Kasım 1918)

– 60 parçalık İtilaf devletleri donanması 13 Kasım 1928’de İstanbul Limanına demirledi. Boğazlar işgal edildi, Osmanlı Hükümeti denetim altına alındı.

– İstanbul fiilen işgal edilmeye başlandı. Bu arada Fransız generali Franchet Esperery’nin Rumların hediye ettiği beyaz bir atla (Fatih’in İstanbul’a girişini taklit ederek) İstanbul caddelerinde azınlıkların taşkınlıkları arasında törenle dolaşması ibret vericidir.

7.madde gerekçe gösterilerek;

– İngilizler; Musul, İskenderun, Antep, Maraş, Batum ve Kars’ı işgal ettiler. Samsun, Merzifon, Eskişehir, İzmit ve Afyon’a askeri kıtalar gönderdiler.

– İngilizler daha sonra yaptıkları bir antlaşma ile (15 Eylül 1918) Maraş, Antep ve Urfa’yı Fransızlara terk ettiler.

– Fransızlar; Dörtyol, Mersin, Adana’yı işgal ettiler; Afyon’a askeri birlik gönderdiler.

– İtalyanlar; Antalya, Burdur, Isparta, Muğla, Marmaris ve Kuşadası’nı işgal ettiler; Konya’ya askeri birlik sevk ettiler.

– Yunanlılar; Trakya, Uzunköprü ve Hadımköy demiryollarını işgal ettiler.

İZMİR’İN İŞGALİ (15 MAYIS 1919)

Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’nda yenilmesi Yunanistan’a Megola İdeasını gerçekleştirme fırsatı tanımıştır. Yunanlılar, Osmanlı Devleti’nin zor durumdan olmasından yararlanarak Batı Anadolu ve Trakya’yı topraklarına katma, Doğu Karadeniz’de Pontus Devleti kurma çalışmalarını başlatmışlardır.

Bu hedeflerine ulaşmak için Mondros Ateşkes Anlaşması’ndan sonra bu bölgelere Rum göçmenleri yerleştirmeye başlamış, yerli Rumları örgütleyerek Türk köylerine saldırılmalarına neden olmuşlardır. Paris Barış Konferansı’nda İtilaf Devletleri’nin de desteğini alınca 15 Mayıs 1919’da İzmir’i işgal etmişlerdir.

İşgalin Önemi:

– Milli bilinç uyandı ve halkı Milli Mücadele için örgütlemek kolaylaştı

– Kuvayı Milliye birlikleri ortaya çıkmaya başladı

– İstanbul ve Anadolu’da Mitingler düzenlendi

– Redd-i İlhak Cemiyeti kuruldu

– Halk, işgalcilere güvenilemeyeceğini anladı.

CEMİYETLER VE KUVA-YI MİLLİYE

CEMİYETLER

Zararlı Cemiyetler

A. Azınlıklar Tarafından Kurulan Zararlı Cemiyetler

MAVRİ MİRA CEMİYETİ:

İstanbul Fener-Rum Patrikhanesine bağlı olarak kurulmuştur. Amacı, Bizans İmparatorluğunu yeniden canlandırmaktır (Megali İdea) Çeteler kurarak Yunan hükümeti lehine Propaganda faaliyetlerinde bulunmuştur.

PONTUS RUM CEMİYETİ:

Fener Rum Patrikhanesine bağlı olarak çalışmıştır. Batum’dan Sinop’a kadar olan Karadeniz kıyılarında bir Rum devleti kurmayı amaçlamıştır.

HINÇAK-TAŞNAK CEMİYETİ:

Doğu Anadolu’da bağımsız bir Ermeni Devleti kurmayı amaçlamıştı. Faaliyet gösterdiği bölgede silahlı çeteler kurarak yurdun güvenliğini bozmaya çalışmıştır.

ETNİK-İ ETERYA CEMİYETİ:

Rumların kurduğu cemiyettir. Yunanistan’ın bağımsızlığına kavuşmasını sağlamıştır. Türkleri en çok uğraştıran cemiyettir.

BAZI TÜRK VE MÜSLÜMANLARIN KURDUKLARI ZARARLI CEMİYETLER

KÜRT TEALİ CEMİYETİ:

1919’da İstanbul’da kurulan bu cemiyetin amacı, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da sınırları tam olarak saptanmamış İngiliz mandası altında ayrı bir devlet kurmaktı.

HÜRRİYET VE İTİLAF CEMİYETİ:

1911 yılında İttihat ve Terakki Cemiyetine karşı kuruldu. Anadolu halkını Milli Mücadele’ye karşı kışkırtan bir cemiyettir

İNGİLİZ MUHİPLER CEMİYETİ:

İstanbul’da 1919 yılında halifenin etrafında bütünleşerek bir İngiliz mandası sağlamak amacıyla kurulmuşlardır.

İSLAM TEALİ CEMİYETİ:

İstanbul medreselerinin bazı müderrisleri tarafından kuruldu. İngilizlerin desteğini alan bu cemiyet Saltanat ve Hilafeti koruyucu bir yol izledi. Anadolu’da başlayacak milli harekete cephe aldı. Halkın dini duygularını kullanarak amacına ulaşmaya çalıştı

SULH VE SELAMETİ OSMANİYE CEMİYETİ:

Vatanın kurtuluşunun padişah ve halifenin emirlerine bağlı kalmakla mümkün olabileceğini savunmuştur.

MİLLİ (YARARLI) CEMİYETLER

ANADOLU KADINLARI MÜDAFA-İ VATAN CEMİYETİ:

1919 yılında Sivas’ta kurulan bu cemiyet memleketin bağımsızlık ve bütünlüğünü savunmak ve Anadolu’nun birliği için çalışmak gayesiyle mitingler düzenledi.

TRAKYA PAŞAELİ MÜDAFAA-İ HUKUK CEMİYETİ:

1918 yılında Mondros Ateşkesinden sonra kurulan ilk cemiyetlerdendir. Trakya’nın Yunanistan’a verilmesi tehlikesi karşısında kurulmuştur.

İzmir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: 1918 yılında kurulmuş olan bu cemiyet, İzmir’in düşman işgaline girmesini engellemeyi amaçlamıştır.

Kuva-yı Milliye hareketinin oluşmasında etkili olmuştur. Kuva-yı Milliye birliklerine silah ve cephane sağlamıştır. İzmir’in işgali üzerine Reddi İlhak adını almış ancak etkinliğini kaybetmiştir

VİLAYET-İ ŞARKIYE MÜDAFA-İ HUKUK-I MİLLİYE CEMİYETİ:

Aralık 1918 de İstanbul’da kuruldu. Çıkardıkları Fransızca La Pays(Vatan) ve Türkçe Hadisat gazeteleri ile doğu illerimizin Türk yurdunun ayrılmaz bir parçası olduğunu savunmuştur.

TRABZON MUHAFAZA-İ HUKUK-İ MİLLİYE CEMİYETİ:

Şubat 1919 ‘da Trabzon ve çevresini Rum ve Ermenilere karşı korumak için Trabzon’da kurulmuştur. Erzurum Kongresi’nin toplanmasına katkıda bulunmuştur.

KİLİKYALILAR CEMİYETİ:

Aralık 1918’de Fransız ve Ermenilerin Adana ve çevresine yönelik emellerine tepki olarak, o emelleri engellemek için İstanbul’da kurulmuştur. Daha sonra merkezini Adana’ya nakletti.

MİLLİ KONGRE CEMİYETİ:

Kasım 1918’de İstanbul’da 70 kadar cemiyetten ikişer temsilcinin katılması ile cemiyetler üstü bir teşkilat olarak kuruldu. Amacı dünyada Türkler hakkında yapılan haksız ve yalan propagandalara yayın yoluyla cevap vermekti.

MİLLİ CEMİYETLERİN ÖZELLİKLERİ

– Milli cemiyetler faaliyet gösterdikleri bölgeleri kurtarma amacında idiler.

– İşgalcileri yurttan tamamen temizlemek için yeterli değildi.

– Bulundukları bölgelerin düşman işgaline uğramasını engellemişlerdir.

– Tüm bu cemiyetler Sivas Kongresi’nde ulusal bütünlüğün sağlanması amacıyla birleştirilmiş, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adını almıştır

KUVA-YI MİLLİYE

Mondros Ateşkes Antlaşması’nın imzalanmasından sonra başlayan düşman işgaline karşı, İstanbul hükümetinin sessiz kalması üzerine, halkın vatanını korumak üzere işgalci güçlere başlattığı silahlı direniş hareketine verilen addır.

Osmanlı Devleti’ne bağlı olmayan bu kuvvetler Türk milletine dayanan ve onun adına faaliyet gösteren bir direniş hareketidir.

KUVAYI MİLLİYE’NİN ÖZELLİKLERİ

– Bölgesel amaçlıdır. Kendi bölgelerini korumak amacıyla kurulmuştur.

– Disiplinli ve düzenli birlikler değillerdir.

– İşgallere karşı vatanı korumak amacıyla kurulan birliklerdir. Milliyetçilik duygusu hâkimdir.

– Askerlik bilgi ve teknik bakımından eksik birliklerdir.

– Belli bir merkeze bağlı değildirler.

– Düzenli ordunun temelini oluşturmuşlardır.

– Düzenli ordu kuruluncaya kadar düşmanı oyalamışlar, TBMM’ye karşı çıkan ayaklanmaları başarıyla bastırmışlardır.

MİLLİ MÜCADELE HAZIRLIK DÖNEMİ

ATATÜRK’ÜN SAMSUN’A ÇIKIŞI

I.Dünya Savaşı’nda Suriye’de görev yapan Mustafa Kemal, Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası İstanbul’a geldi. İstanbul’dan vatanın kurtuluşunu mümkün görmeyen Mustafa Kemal Anadolu’ya geçmeye karar verdi.

Samsun ve çevresinde Türkler ile Rumlar arasındaki çatışmaları önlemek isteyen İstanbul Hükümeti, Mustafa Kemal’i 9.Ordu Müfettişi olarak görevlendirdi.

Mustafa Kemal, Doğu Anadolu’da sivil ve askeri kurumlara emretme yetkisini de alarak 16 Mayıs 1919 tarihinde Samsun’a hareket etti.

Asıl amacı milli mücadeleyi başlatmak ve organize etmek olan Mustafa Kemal arkadaşlarıyla birlikte 19 Mayıs 1919 tarihinde Samsun’a ayak bastı. Bu tarih, Kurtuluş Savaşı’nın başlangıç tarihi olarak kabul edilir.

GENELGELER VE KONGRELER

HAVZA GENELGESİ (28 MAYIS 1919)

Samsun İngiliz işgali altında olduğu için Havza’ya gelen Mustafa Kemal Paşa burada askeri ve sivil makamlara yayınlandığı genelgede;

– Anadolu’nun her köşesinde işgalleri kınayan (özellikle İzmir’in işgalini) protesto mitingleri yapılmalı, hükümete ve İtilaf Devletleri temsilcilerine protesto telgrafları çekilmelidir. (Milli bilinci uyandırmak amaçlanmıştır)

– Gösteriler sırasında, azınlıklara ve İtilaf subaylarına zarar verilmemelidir. ( Mustafa Kemal Paşa bu madde ile itilaf Devletleri’ne işgal bahanesi yaratılmamasını istemiştir.)

– Milli Cemiyetlerin kurulmasına hız verilmelidir.

– Mondros hükümlerine uyulmamalı ve askerlerin terhis önlenmelidir. maddelerine yer vermiştir.

Türk halkı bu genelgeden hemen sonra başta İstanbul olmak üzere birçok yerde protesto mitingleri yapmıştır.

Önemi:

– Havza Genelgesi Mustafa Kemal’in Samsun’a çıktıktan sonra işgallere karşı ilk resmi tepkisidir.

– Milli bilinci uyandırmak amaçlanmıştır.

AMASYA GENELGESİ (22 HAZİRAN 1919)

Amasya Genelgesi, Mustafa Kemal tarafından hazırlanmıştır. Mustafa Kemal, genelgenin halkın gözündeki önemin artırmak ve İstanbul basınının kendisi aleyhindeki propagandasını kırmak için halkın güvenini kazanmış olan Rauf Orbay, Refet Bele, Ali Fuat Cebesoy, Kazım Karabekir ve Cemal Paşa gibi kişilere genelgeyi imzalattırmıştır.

Genelgenin amacı; İşgallere karşı Anadolu’da başlayan direniş hareketini tek merkezden yönetmek, bunu sağlamak için de ulusal bir kongrenin toplanmasını sağlamaktır.

Maddeleri:

– Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir. (Gerekçe)

– İstanbul Hükümeti, üzerine düşen görev ve sorumluluğunu yerine getirememektedir. Bu durum milletimiz yok olmuş gibi göstermektedir. (Gerekçe)

– Milletin geleceğini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. (Amaç ve yöntem)

– Her türlü etki ve denetimden uzak bir kurul oluşturulmalıdır. (Temsil Kurulu)

– Anadolu’nun en güvenilir yeri olan Sivas’ta milli bir kongre düzenlenmeli, bunun için de her bölgeden üç delege Sivas’ta olacak şekilde yola çıkmalıdır.

– Delegelerin seçimlerini Redd-i İlhak, Müdafaa-i Hukuk cemiyetleri ve belediyeler yapacaktır.

– Doğu illeri için 10 Temmuz’da Erzurum’da bir kongre toplanacaktır.

– Mevcut askeri ve milli örgütler kesinlikle dağıtılmayacak, komuta bırakılmayacak ve başkalarına teslim edilmeyecektir.

– Bu genelge sır olarak tutulmalı ve delegeler kimliklerini gizli tutarak seyahat etmelidirler.

Önemi:

– Amasya Genelgesi Milli Mücadelede atılan ilk önemli adımdır.

– Kurtuluş savaşının gerekçesi, yöntemi ve amacı belirtilmiştir.

– İlk defa millet egemenliğine dayanan yönetimden bahsedilmiştir.

Not: Amasya Genelgesi’ni yayınlamakla Mustafa Kemal Paşa görev ve yetkilerini aştığından İstanbul Hükümeti Mustafa Kemal’in müfettişlik görevine son vermiştir (7–8 Temmuz 1919).

Bunun üzerine Mustafa Kemal İstanbul’a gönderdiği telgrafta hem resmi görevinden hem de askerlik görevinden istifa ettiğini bildirmiştir

ERZURUM KONGRESİ (23 TEMMUZ 1919)

Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra antlaşmanın 24.maddesi ile İtilaf Devletleri’nin desteğini alan Ermeniler, Doğu Anadolu Bölgesi’nde devlet kurma faaliyetlerine başladılar. Bu nedenle Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin girişimleri ile bölgedeki Ermeni tehlikesine karşı yürütülecek mücadelenin niteliğini belirlemek amacıyla Erzurum Kongresi düzenlenmiştir.

Kongre’ye Mustafa Kemal ile birlikte Kazım Karabekir davet edilmiş ve delegeler Mustafa Kemal’i başkanlığa getirilmişlerdir.

Bu kongrenin toplanmasına Mustafa Kemal’in doğrudan bir katkısı yoktur.

Alınan Kararlar

– Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz. (Milli sınırlar kavramıyla Türklerin çoğunlukta olduğu yerler ifade edilerek Türk vatanının bölünmez bir bütün olduğu vurgulanmıştır.)

– Her türlü yabancı işgal ve müdahalesine karşı ve İstanbul Hükümeti’nin dağılması hâlinde, millet topyekûn kendisini savunacak ve direnecektir. (İşgallere karşı direniş hareketlerinin birleştirilmesi amaçlanmıştır.)

– Vatanı korumaya ve istiklâli elde etmeye İstanbul Hükümeti muktedir olamadığı takdirde bu amaca ulaşmak için geçici bir Hükümet kurulacaktır. Bu hükümet üyeleri millî kongrece seçilecektir.

Kongre toplanamazsa, bu seçimi Heyet-i Temsiliye (Temsilciler Kurulu) yapacaktır. (İstanbul Hükümetinin teslimiyetçi politikası nedeniyle böyle bir karar alınmıştır.)

– Kuvâ-yı Milliye’yi tek kuvvet tanımak ve millî iradeyi hâkim kılmak temel ilkedir. (Milli bağımsızlık ve millet egemenliği temel amaç olarak belirlenmiştir.)

– Hıristiyan azınlıklara siyasî hâkimiyet ve sosyal dengemizi bozacak ayrıcalıklar verilemez. (Azınlıkların bağımsız devlet kurmak istemelerine karşı çıkılmıştır.)

– Manda ve himaye kabul olunamaz. (Tek koşul tam bağımsızlıktır.)

– Millî Meclisin derhal toplanmasını ve hükümet içlerinin Meclis denetiminde yürütülmesini sağlamak için çalışılacaktır. (Halkın yönetim üzerindeki etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.)

Önemi:

– Toplanış açısından bölgesel aldığı kararlar bakımından ulusal bir kongredir.

– Kongrede alınan kararları uygulamak amacıyla 9 kişiden oluşan Temsil Heyeti burada oluşturuldu ve başkanlığına Mustafa Kemal seçildi. Bu heyet milleti temsil edecek ve hükümet gibi çalışacaktı.

– Manda ve himaye ilk kez Erzurum Kongresinde reddedildi.

– İlk kez milli sınırlardan bahsedilmiştir.

– Azınlıklara yeni haklar verilemeyeceği belirtildi.

SİVAS KONGRESİ (4 EYLÜL 1919)

Erzurum Kongresinden sonra Sivas Kongresinin toplanması ile ilgili çalışmalara devam edildi. Bununla beraber İstanbul Hükümeti ve işgal kuvvetleri de kongreyi engellemek için faaliyetlerine devam etmekteydi.

İstanbul Hükümeti Elazığ Valisi Ali Galip’i kongreyi engellemekte görevlendirmiş ancak başarılı olamamıştır. Sivas Kongresi 4 Eylül tarihinde başladı. Mustafa Kemal başkanlığa seçildi. Kongreye 38 kişi katıldı. 11 Eylül 1919 günü sona eren Sivas Kongresi’nde, Erzurum Kongresi’nin kararları tamamen kabul edilmekle beraber bazı değişiklikler yapıldı.

Alınan Kararlar

– Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti” tüzüğü, ülkeyi ve milleti kapsayacak şekilde değiştirilerek kabul edildi.

– Yurdun çeşitli yerlerinde kurulmuş olan bütün Milli Cemiyetler, Anadolu ve Rumeli Müdafa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirildi. (Mustafa Kemal’in birleştiriciliği, bütünleştiriciliği ve liderliğinin göstergesidir.)

– Temsil Heyeti, Doğu İllerinin tamamını temsil eder.” ifadesi, “Tüm yurdu temsil eder.” şeklinde değiştirildi.

– Erzurum Kongresi’nde yalnız Ermeni ve Rum örgütlerinin işgaline karşı müdafaa kararı düşünülmüştü. Sivas Kongresi’nde ise her türlü işgal ve müdahaleye karşı koyma kararı alındı.

– Kongre başkanlığına Mustafa Kemal Paşa getirildi. Erzurum Kongresi’nde seçilen Temsil Heyeti’nin üye sayısı on beşe çıkarıldı.

– Ayrıca, Ankara’da bulunan Ali Fuat (Cebesoy) Paşa, Batı Anadolu Milli Kuvvetler Genel Komutanlığı’na atandı.

3 Eylül 1919’da Milli Mücadelenin yayın organı olmak üzere İrade-i Milliye adlı gazete Sivas’ta çıkarıldı.

Önemi:

– Toplanış ve aldığı kararla bakımından ULUSAL bir kongredir.

– Manda ve himaye kesin olarak reddedilmiştir. Tek koşul TAM BAĞIMSIZLIK’TIR.

– Milli cemiyetler “Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti” adı altında birleştirildi. Böylece Milli Mücadelenin tek merkezden yönetilmesi ve ülke bütünlüğünü koruma çabaları Mustafa Kemal’in iyi bir yönetici ve devlet adamı olduğunu gösterir.

– Ali Fuat Paşa Batı Cephesi komutanlığına atandı. Bu da Temsil Heyetinin hükümet gibi hareket ettiğini yürütme yetkisini kullandığını gösterir.

AMASYA GÖRÜŞMELERİ (20 – 22 EKİM 1919)

Temsil Heyeti adına Mustafa Kemal ile İstanbul hükümeti adına Salih Paşa arasında yapılan bu görüşmelerde aşağıdaki kararlar alınmıştır

– İstanbul Hükümeti Erzurum ve Sivas Kongrelerinde alınan kararları aynen kabul edecek.

– Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, hukuki bir kuruluş olarak İstanbul Hükümeti’nce tanınacaktır.

– Meclis-i Mebussan derhal toplanmalıdır.

– Temsil Heyeti’nin görüşü alınmadan İstanbul Hükümeti hiçbir uluslararası barış antlaşmasını imzalamayacaktır.

– Meclis-i Mebusan’ın güvenli olmayan İstanbul da toplanması uygun değildir.

Önemi:

– İstanbul Hükümeti bu görüşmeler ile Temsil Heyetini resmen tanımış oldu.

– Tek kabul edilen karar Mebusan Meclisi’nin açılması olmuştur.

MEBUSAN MECLİSİ’NİN TOPLANMASI VE MİSAK-I MİLLİ’NİN KABULU

TEMSİL HEYETİ’NİN ANKARA’YA GELİŞİ ( 27 Aralık 1919):

Mustafa Kemal, gelişmeleri yakından izleyebilmek için Temsil Heyeti ile birlikte Ankara’ya geldi. Çünkü:

– Ankara, ulaşım ve haberleşmenin iyi olması,

– İstanbul’a ve Batı Cephesine yakın olması,

– Yurdun ortasında ve güvenlikli bir konuma sahipti. Henüz işgale uğramamıştı.

SON OSMANLI MEBUSAN MECLİSİ ve MİSAK-I MİLLİ KARARLARI

Mustafa Kemal İstanbul’un işgal altında olması nedeniyle buradaki meclisin rahat çalışamayacağını, sağlıklı kararlar alamayacağını, alınsa bile uygulanamayacağını söylemiştir.

Başşehrin İstanbul olması, padişahın varlığı ve anayasa gereği meclis,12 Ocak 1920’de İstanbul’da toplandı.

Kendisi İstanbul’a gidemeyen Mustafa Kemal, meclis başkanı seçilmek ve Müdafaai Hukuk Grubu kurulmasını istediyse de bu mümkün olmadı. Osmanlı meb’usları, kendi aralarında Felah-ı Vatan Grubu’nu oluşturdular. Bu grup, Misak-ı Milli adlı bir bildiri yayınlayarak bunu mecliste ilan ettiler.

MİSAK-I MİLLİ KARARLARI (28 OCAK 1920)

– Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığında işgal altında olmayan Türk vatanının tümü ayrılmaz bir bütündür.

(Milli sınırlar çizilerek ülke bütünlüğü vurgulanmıştır.)

– Osmanlı Devletinin yalnızca Arap çoğunluğu bulunan ve Mondros Ateşkes Antlaşması imzalanması sırasında İtilaf Devletleri ordularının işgalinde olan Arap memleketlerinin durumu, halkın serbestçe verecekleri oya göre tespit edilmesi gereklidir.

– Batı Trakya’nın durumunun tespitinde halkoyuna başvurulmalıdır. (Çoğunluğu Türk olmasına güvenilmiştir.)

– Kendi istekleriyle ana vatana katılmış olan Kars, Ardahan ve Batum için gerekirse halkın oyuna başvurulmalıdır. (Çoğunluğu Türk olmasına güvenilmiştir.)

– İstanbul ve Marmara denizinin güvenliği sağlandıktan sonra Boğazların dünya ticaretine ve ulaşımına açılması sağlanacaktır.

– Müslüman olmayan azınlıkların hakları komşu ülkelerdeki Müslüman halkı da aynı haktan yararlanmaları koşuluyla kabul edilecektir.

– Milli ve ekonomik gelişmemizi mümkün kılmak amacıyla siyasi, adli, mali gelişmemize engel olan kapitülasyonlar kaldırılmalıdır.

Önemi:

Misak-ı Milli, Mustafa Kemal’in fikirlerinin ve Sivas Kongresi kararlarının, Osmanlı parlamentosunca kabul edilmesidir.

– İtilaf Devletleri ile yapılacak barışın esasları dünyaya duyurulmuştur.

– Misak-ı Milli Türk vatanının sınırlarını belirliyordu. Vurgulanan VATANIN PARÇALANMAYACAĞIDIR.

– Ulusal egemenlik ve bağımsızlığın önemli olduğu açıkça ifade ediliyordu. Bu kararlar ile yurdumuzun işgaline açıkça karşı çıkılıyordu.

– Bağımsızlık için her şeyin yapılacağı açıkça belirtiliyordu.

– Sivas Kongresinden sonra ilk siyasal zaferdir.

İSTANBUL’UN İŞGALİ (16 MART 1920):

Misak-ı Milli kararlarını beklentilerine aykırı bulan itilâf Devletleri: İstanbul’u resmen işgal ettiler. Mebuslar Meclisi’ni basarak, Temsil Heyeti’nin görüşleri doğrultusunda çalışan Mebusları tutukladılar. Bazıları Anadolu’ya kaçtılar.

Anadolu’da sürdürülen millî mücadeleden vazgeçilmezse, İstanbul’u tamamen alacaklarını ilân ettiler.

Sultan Vahdettin, Mebuslar Meclisini kapattı. (11 Nisan 1920). Böylece II. Meşrutiyet’te resmen sona erdi.

Ali Rıza Paşa, Hükümet Başkanlığından istifa etti. Salih Paşa Hükümeti kuruldu. O da istifa etti ve yerine

tekrar Damat Ferit Paşa geçti.

İSTANBUL’UN İŞGALİNE KARŞI MUSTAFA KEMAL’İN ALDIĞI ÖNLEMLER:

– Durumu vatanın her tarafına duyurdu ve protesto etti.

– İstanbul ile telgraf ve telefon haberleşmesinin kesilmesini istedi.

– İstanbul’daki tutuklamalara karşı, Anadolu’daki İtilâf Devletleri subaylarının tutuklanmasını istedi.

– Anadolu’dan İstanbul’a her türlü malî kaynak gönderimini durdurdu.

– İşgal güçlerinin İstanbul ve Adana’dan Anadolu’ya yapacakları sevkiyata engel olmak için Geyve ve Ulukışla demiryollarını tahrip ettirdi.

BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NİN AÇILMASI (23 NİSAN 1920)

Mustafa Kemal, İstanbul’un işgal edilmesi üzerine 19 Mart 1920’de bir genelge yayımlayarak Ankara’da yeni bir meclisin açılacağını bildirdi. BMM, Anadolu’nun çeşitli yerlerinden seçilen milletvekilleri ile İstanbul’dan kaçabilen milletvekillerin Ankara’da toplanmasından sonra 23 Nisan 1920’de açıldı.

Mustafa Kemal, 24 Nisan 1920 günü yapılan toplantıda kendi öncülüğünde kurulan meclise başkan seçildi. Meclis başkanlığı görevini cumhurbaşkanı seçildiği 29 Ekim 1923 tarihine kadar devam ettirdi.

Mustafa Kemal’in 24 Nisan 1920’de meclise verdiği önerge ile meclisin hukuki ve siyasi yapısı düzenlenmiştir.

Bu önergenin maddeleri:

– Hükümet kurmak zorunludur.

– Geçici bir meclis başkanı veya padişah vekili atamak doğru değildir.

– Meclisten seçilecek bir heyet meclise vekil olarak hükümet işlerini görür. Meclisin başkanı hükümetin de başkanıdır.

– MECLİS HÜKÜMETİ SİSTEMİ BENİMSENMİŞTİR.

MECLİS HÜKÜMETİ SİSTEMİ: Bakanlar tek tek milletvekilleri arasından mecliste yapılan oylama ile seçilir. Yürütme gücü meclise ait olduğu için meclis başkanı da hükümetin doğal başkanıdır. Cumhuriyetin ilanına kadar bu sistem uygulanmıştır.)

– Mecliste ortaya çıkan millet iradesi yurdun kaderine el koymuştur. BMM’nin üstünde bir güç yoktur.

– BMM yasama ve yürütme yetkilerini kendisinde toplamıştır.

– Güçler birliği ilkesi (yasama, yürütme ve yargı güçlerinin bir mecliste toplanması) kabul edilmiştir.

– Padişah ve halifenin durumu, ülke işgalden kurtulduktan sonra, meclisin vereceği kararla belirlenecektir.

İLK MECLİSİN ÖZELLİKLERİ

– BMM’nin açılması ile milli egemenliğe dayalı yeni Türk Devleti kurulmuştur.

– Misak-ı Milli’yi ilke edinmiştir. Öncelikle bağımsızlık hedeflemiştir.

– Kurtuluş Savaşı’nı yönetmiş ve kazanmıştır.

– BMM’nin açılmasıyla Temsil Heyeti’nin görevi sona ermiştir.

BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NE KARŞI ÇIKAN AYAKLANMALAR

BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NE KARŞI ÇIKAN İSYANLAR

BMM’nin açılış hazırlıklarının yapıldığı dönemde Damat Ferit Paşa İtilaf Devletleri tarafından tekrar sadrazamlığa getirildi.

Damat Ferit Paşa, Anadolu’daki Milli Mücadele’yi durdurmak için İngilizlerin de desteğini alarak harekete geçti.

Şeyhülislam’dan Mustafa Kemal’i ve Milli Mücadele’ye katılanları padişaha karşı gösteren bir fetva aldı.

Bu fetva Anadolu’nun her yerine dağıtıldı. Ayrıca yerel ayaklanmalar el altından desteklendi.

Onlarından sonuç getirmeyeceği anlaşılınca Kuvay-ı İnzibatiye adı verilen bir ordu kurdu.

Bu ordu Kuvay-ı Milliye engellemek, Kuvay-ı Milliye‟ye karşı ayaklananları desteklemek için kurulmuştu.

Başlayan isyanlar BMM’ni uzun süre uğraştırdı.

Düşmanla mücadele edileceği yerde kardeşkanı dökülmesine ve Kurtuluş Savaşının kazanılmasının gecikmesine neden oldu.

Sebepleri

 – İstanbul hükümetinin kışkırtması

 – İtilaf devletlerinin kışkırtması ve desteklemesi

 – Şeyhülislamın fetvasının rolü

 – Halkın askerlikten ve savaştan bıkması

 – Kuva-yi milliye birliklerinin halka karşı bazı olumsuz davranışlarda bulunması

 – Azınlıkların çalışmaları ve bağımsızlık istemeleri

İstanbul Hükümetinin Çıkarttığı Ayaklanmalar

– Ahmet Anzavur Ayaklanması

– KUVA-Yİ İNZİBATİYE (HALİFE ORDUSU):

Kuva-yi Milliye’yi dağımak için Damat Ferit Paşa kurdu. Bu ordu, Kuva-yi Milliye birliklerine saldırdı ise de püskürtüldü.

İSTANBUL HÜKÜMETİ İLE İŞGALCİ GÜÇLERİN BİRLİKTE ÇIKARTTIĞI AYAKLANMALAR

– Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı ayaklanması

– Konya ayaklanması (Delibaş)

– Afyon ayaklanması ( Çopur Musa)

– Millî aşireti ayaklanması (Urfa)

– Yozgat ayaklanması

AZINLIKLARIN ÇIKARTTIĞI AYAKLANMALAR

– Pontus Rum Ayaklanması

– Ermeni intikamcıları

KUVA-Yİ MİLLİYE YANLISI OLUP, SONRADAN AYAKLANANLAR

– Çerkez Ethem ayaklanması (Yunanlılara sığındı. I. İnönü Savaşında isyan bastırıldı.)

– Demirci Mehmet Efe ayaklanması

** Kuva-yi Milliyeciler düzenli orduya girmemek için ayaklandı.

BMM’NİN İSYANLARA KARŞI ALDIĞI ÖNLEMLER

– İstanbul’la her türlü bağlantı kesildi.

– Şeyhülislamın fetvasına karşılık Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi’den yaklaşık yüz elli müftünün imzaladığı fetva alınmıştır.

– Olumsuz propagandalarına karşı halka gerçekleri anlatacak Anadolu Ajansı kurulmuştur (6 Nisan 1920).

– Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarıldı. (29 Nisan 1920).

– Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nu uygulamak için İstiklal Mahkemeleri kuruldu.

Sonuçları

 – Milli mücadelenin kazanılmasını geciktirmiştir.

 – Anadolu’daki işgalleri kolaylaştırmıştır.

 – Çok sayıda Müslüman Türk insanı şehit düşmüştür.

 – Maddi yönden büyük kayıplara neden olmuştur

 – Ayaklanmaların bastırılması BMM’nin otoritesini ve gücünü artırmıştır.

 – Ayaklanmaların bastırılmasıyla milli birliğin sarsılıp yok olmayacağı anlaşılmıştır.

 – Ayaklanmaların bastırılması hilafeti, saltanatı ve Osmanlı hükümetinin otoritesini zayıflatmıştır.

GEÇERSİZ ANTLAŞMA: SEVR ANTLAŞMASI

BARIŞ ANTLAŞMASI MI, ÖLÜM FERMANI MI?

İtilaf Devletleri, yenilen devletlerle yapılacak barışın esaslarını Paris Barış Konferansı’nda belirlemişlerdi. Ancak Osmanlı Devleti ile yapılacak barışın esasları belirlenemedi.

Çünkü İtilaf Devletleri Osmanlı topraklarının paylaşılması konusunda anlaşmazlığa düşmüşlerdi. İtilaf Devletleri İtalya’nın San Remo şehrinde 18-26 Nisan 1920 tarihinde barış taslağına son şeklini verdiler. İstanbul Hükümeti, anlaşma taslağındaki bazı şartların kabul edilemez olduğunu bildirdi.

Osmanlı Devleti’ni barışa zorlamak için Yunanlılar Balıkesir, Bursa ve Edirne’ye, İngilizler ise Bandırma ve Mudanya’ya asker çıkardılar. Bu gelişmeler karşısında İstanbul Hükümeti, antlaşmayı imzalamak zorunda kaldı. (10 Ağustos 1920)

MADDELERİ:

– İstanbul, Osmanlı Devletinin başkenti olarak kalacak, fakat Osmanlı Devleti azınlıkların haklarını gözetmezse İstanbul, Türklerin elinden alınacaktı.

– Boğazlar, her zaman bütün devletlerin gemilerine açık bulundurulacak ve “Boğazlar Komisyonu” nün idaresinde bulunacak.

– Doğu Anadolu’da Kürdistan ve Ermenistan devletleri kurulacak.

– İzmir dâhil, Ege bölgesinin büyük bir bölümü ile Midye – Büyük çekmece çizgisinin batısında kalan bütün Trakya, Yunanlılar’a verilecek.

– Antalya ve Konya yöresi, İtalyanlara verilecek.

– Adana, Malatya ve Sivas dolaylarını birleştiren bölgeler ile Suriye Fransızlar’a verilecek.

– Arabistan ve Irak, İngilizlere verilecek.

– Askerlikte, mecburi hizmet olmayacak. Elli bin kişilik bir ordu bulundurulacak. Bu ordunun, Tank ağır makineli tüfek, top ve uçağı olmayacak.

– Azınlıklara geniş haklar verilecek. Müslüman milletlerden de azınlık ihdas edilecek.

ÖNEMİ:

– Türk Milletine yaşama hakkı tanımayan ve Türk vatanının parçalanmasını öngören bir antlaşmadır.

– Müslüman azınlıklar iddiası ile Türk milletinin de parçalanması plânlanmıştır.

– BMM bu antlaşmayı tanımadı. Çünkü Antlaşmayı kendisi değil, İstanbul Hükümeti imzalamıştı.

Mustafa Kemal BMM Başkanı olur olmaz bu konuda gerekli duyuruyu yapmıştı.

Ayrıca, Türk milletini yok sayan, Türk vatanının parçalanmasını öngören bu antlaşma kabul edilemezdi.

– İmzalayan ve onaylayanlar vatan haini kabul edildi.

– Sevr Antlaşmasını BMM kabul etmediği için yürürlüğe girememiştir.

The post 8.Sınıf İnkılap Tarihi 2.Ünite Özeti Milli Uyanış: Bağımsızlık Yolu first appeared on Evdeki Hocam.

8.Sınıf İnkılap Tarihi 2.Ünite Özeti Milli Uyanış: Bağımsızlık Yolu yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

Buluş yapan kişiler mucit olarak adlandırılır.
Buluşlar, genellikle insanların gereksinimleri doğrultusunda ortaya çıkmıştır.
Buluşlar insanların ihtiyaçlarını karşılamak dışında çeşitli keşiflerin yapılmasını, yani önceden var olsa bile var olduğu bilinmeyen şeylerin ortaya çıkarılmasını da sağlamıştır.

5.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

Örneğin Amerika kıtasının keşfi, ancak pusulanın icadından sonra gerçekleşebilmiştir. Keşif yapan kişilere ise kâşif adı verilir.

BULUŞLAR, TEKNOLOJİK GELİŞMELER VE YAŞANTIMIZ
Buluşlar ve teknolojik gelişmeler yaşamımızı kolaylaştırır ve değiştirir.
Örneğin besinlerin pişirilmesi ve saklanması, evlerimizin aydınlatılması ve ısıtılması, hastalıkların teşhis ve tedavi edilmesi gibi çoğu şeyi buluşların ve teknolojik gelişmelerin yardımı ile gerçekleştiririz.

BULUŞLARIN VE TEKNOLOJİK GELİŞMELERİN TOPLUM HAYATINA ETKİSİ
Buluşlar ve teknolojik gelişmeler, toplumları çeşitli alanlarda etkilemiş ve toplum hayatında önemli değişikliklere neden olmuştur.Evdekihocam.com

Örneğin tekerleğin icadının ardından geliştirilen arabalar sayesinde yüklerin taşınması kolaylaşmış, uzak mesafeler kısa zamanda aşılabilir olmuştur.

Ayrıca tekerleğin üzerine basit dişliler eklenmesi ile elde edilen dişli çarklar sayesinde bisiklet ve saat gibi mekanik aletler üretilmeye başlanmıştır.

Yakın geçmişte de toplumların hayatını etkileyen çeşitli buluşlar gerçekleştirilmiştir.
Örneğin buhar gücüyle çalışan makinelerin icadı ile sanayileşme hız kazanmıştır.

Bu gelişmeye paralel olarak fabrikalar kurulmuştur.
Fabrikalarda gerçekleştirilen seri üretim ile ürünler çok daha ucuza üretilmeye başlanmış, böylelikle insanlar ürünleri daha ucuza elde edebilmişlerdir.Evdekihocam.com

BULUŞLARIN VE TEKNOLOJİK GELİŞMELERİN OLUMSUZ ETKİLERİ
Buluşların ve teknolojik gelişmelerin olumlu etkilerinin yanı sıra, olumsuz etkileri de olabilmektedir.
Örneğin bilgisayar birçok alanda hayatımızı kolaylaştırırken, gereğinden fazla kullanıldığında sosyal hayatımızda sorunlar yaşamamıza neden olur.

Cep telefonu da iletişim alanında hayatımızı kolaylaştıran bir araçtır. Fakat yaydığı radyasyon nedeniyle uzun süre kullanıldığında sağlığımızı olumsuz yönde etkiler.

Fabrikalar ise seri üretim yaparak ürünleri daha ucuza almamızı sağlarken, doğaya bıraktıkları atıklar nedeniyle doğal yaşama zarar verir. Evdekihocam.com

Bunların dışında, buluşların ve teknolojik gelişmelerin silah yapımı gibi alanlarda kullanılması da insan yaşamını olumsuz yönde etkiler.

DOĞRU VE GÜVENİLİR BİLGİ
Bilgi, tüm toplumlar için oldukça önemli bir kaynaktır. Çağımızdaki teknolojik gelişmelerle birlikte bilgiye ulaşma yolları da değişmiştir. Eskiden daha çok kitap, ansiklopedi ve dergi gibi basılı kaynaklar kullanılırken, artık bilgi edinmek için en önemli araç olarak İnternet görülmektedir. İnternet sayesinde her türlü bilgiye dünyanın her yerinden ulaşmak mümkündür.

Basılı kaynaklardan farklı olarak İnternete bilgi eklemek ve bu bilgiyi insanlarla paylaşmak da oldukça kolaydır. Fakat bu bilgilerin birçoğunun İnternete eklenirken herhangi bir kontrolden geçmemesi yeni bir sorun ortaya çıkarmıştır. İlgi çekici, resmî ya da çok profesyonel gibi görünen yazıları kimin yazdığından, yazan kişinin uzmanlığından asla emin olamayabilirsiniz. Peki, o zaman İnternette yer alan bilgilerin hangisi doğrudur?

Doğru ve güvenilir bilgiye ulaşmak için aşağıdaki önerileri uygulayabilirsiniz.
• İnternetten elde edilen bilgiler farklı İnternet sitelerindeki bilgilerle, kitap, ansiklopedi gibi kaynaklarla ve uzman görüşleriyle karşılaştırılmalıdır.
• Güvenilir İnternet sitelerinden yararlanılmalıdır. Örneğin “gov” uzantılı siteler resmî, ‘‘edu’’ uzantılı siteler ise eğitim siteleridir.
• Bilgi almak istenilen konu başlığını, arama motoruna tırnak içinde (“ ”) yazmak daha doğru sonuçlara ulaşılmasına yardımcı olur.
• Ulaştığımız bilgi, “Ne? Nerede? Ne zaman? Nasıl? Niçin/Neden? Kim?” sorularına doğru ve tutarlı cevaplar verebilmelidir.Evdekihocam.com
• İnternete eklenme tarihi kontrol edilerek bilgilerin güncel olup olmadığı incelenmelidir.

SANAL ORTAMDA GÜVENLİK

İnternetteki tehlikeler nelerdir?

Hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelen internet sayesinde ihtiyacımız olan bilgiye bilgisayar, cep telefonu ve tablet cihazlardan çok hızlı bir şekilde ulaşabiliyor, ihtiyacımız olan her şeyi alışveriş sitelerinden kredi kartıyla alabiliyoruz.

Ayrıca bankacılık işlemlerini de artık bankaya gitmeden mobil bankacılık uygulamaları ile internet üzerinde yapabiliyoruz.Evdekihocam.com

Fakat, hayatımızı kolaylaştıran interneti doğru ve güvenli bir şekilde kullanmadığımızda sanal ortamda birçok tehlikeyle karşı karşıya kalabiliriz.

Örneğin, ihtiyacımız olan bilgiye ulaşmak için birçok internet sitesini ziyaret ederiz. Fakat ulaştığımız sitelerdeki bilgiler eksik ya da yanlış olabilir.

Bu durum doğru bilgiye ulaşmamızı engeller. İnternet üzerinde yaşımıza uygun olmayan sitelere yanlışlıkla bile girmek kötü durumlarla karşılamamıza neden olur.

İnternette üye olduğumuz siteler üzerinden bizimle arkadaşlık kurmak isteyen kötü niyetli kişiler; kişisel bilgilerimizi, fotoğraflarımızı, telefon ve şifrelerimizi ele geçirip kötü amaçlar için kullanabilirler. Kötü amaçları olan bu kişiler banka hesaplarımızı ele geçirip bizim adımıza alışveriş yapabilir, hesabımızdaki paralarımızı çalabilirler. İnternet üzerinden indirilen korsan film, müzik ve programlar bilgisayarımıza virüs bulaşmasına neden olur. İnterneti doğru ve güvenli kullanmak için neler yapabiliriz? İnternette ulaştığımız tüm bilgiler doğru olmayabilir.

Doğru bilgiye ulaşmak için ‘’edu’’ ve ‘’gov’’ uzantılı sitelere bakabiliriz.
İnternette yaşınıza uygun olmayan sitelerden korunmak için anne veya babanızla birlikte güvenli siteleri belirleyip bilgisayarınıza kayıt edebilirsiniz.Evdekihocam.com

İnternette kişisel bilgilerinizi korumak için, sizden kimlik bilgilerinizi isteyen sitelere karşı dikkatli olmalısınız.

Bu sitelerin güvenli olup olmadığını ailenize ya da öğretmeninize sorarak öğrenebilirsiniz.

Bankalar sizden e-posta yoluyla kimlik bilgilerinizi istemez, bu nedenle bu epostaları açmadan bilgisayarınızdan silmelisiniz. ‘’Çekilişte bir hediye kazandınız!’’ şeklindeki reklam ve haberler virüslü reklamlardır.

Bu reklamlara tıklamayın. İnternetten film, müzik ve program indirmek suçtur ve bilgisayarınıza virüs bulaşmasına neden olabilir. İstediğiniz film ve müzikleri güvenli sitelerden ücretini
ödeyerek satın alabilirsiniz.

İnternette gezinirken virüs programları kullanarak bilgisayarımızı koruyabiliriz.

İnternette güvende olmanın yollarından biri de güçlü şifreler oluşturmaktır. Harf, rakam ve özel ifadelerden oluşan şifreler oluşturarak bilgilerimizi koruyabiliriz.

Sosyal paylaşım siteleri üzerinden sizinle arkadaşlık kurmaya çalışan tanımadığınız kişilere karşı çok dikkatli olmalısınız.Evdekihocam.com

Kişisel bilgilerinizi, fotoğraflarınızı ve hesabınızı ele geçirebilirler. Bu kişilerin arkadaşlık tekliflerini kabul etmeyin.

İnternette güvende olmak için gerçek hayatta yapmayacağınız bir şeyi internette de yapmayın.

BİLİM İNSANLARININ ORTAK ÖZELLİKLERİ
Bilim insanları, insanların ihtiyaçlarını karşılayabilmek ve hayatlarını kolaylaştırmak amacıyla sistemli bir şekilde bilimsel araştırmalar yapan kişilerdir. Kendilerini insanlığa hizmet etmeye adamış kişiler olan bilim insanları, yalnızca günümüz için değil, gelecek için de çalışırlar.

Bilim insanlarının bazı ortak ve belirgin özellikleri vardır.

Bilim insanı;
• Gözlemcidir.
• Meraklı ve araştırmacıdır.
• Deneycidir.
• Sabırlı ve kararlıdır.
• Akılcıdır.
• Tarafsızdır.

Bazı Bilim İnsanları
THOMAS EDİSON: Amerikalı bir bilim insanı olan Thomas Edison, elektrik akımı elde etmeye
yönelik araştırmaları ile tanınmıştır.

Döneminde üretilmiş olan bir lambadan çok etkilenerek, bundan daha güvenli olan ve daha basit bir yöntemle çalışan bir elektrik lambası geliştirme çalışmasına girişmiştir. Bu girişimde başarılı olmuş ve ampul gibi önemli bir buluşa imza atmıştır.Evdekihocam.com

ALEXANDER GRAHAM BELL: Telefonun icat etmiştir. Graham Bell aslında, sağırların sessizliğini ortadan kaldırmaya çalışıyordu. Bunu başaramadı ama telefonla birbirinden kilometrelerce uzaktaki insanların birbirlerini duymalarını sağlayan telefonu bulmuştur.

Galileo Galilei: Modern fiziğin ve astronomi biliminin kurucularından sayılan Galilei; fizik, matematik, geometri ve astronomi alanlarında yaptığı çalışmaları ile tanınmıştır.

Galilei’nin bilim dünyasına başlıca katkıları arasında; gökyüzünü gözlemlemek için kendi adıyla anılan bir teleskop geliştirmesi, geliştirdiği teleskobu kullanarak Dünya’nın ve gezegenlerin hareketleri hakkında önemli tespitlerde bulunması sayılabilir.

ISAAC NEWTON: İngiltere’de doğmuştur. Fizik, matematik, astronomi alanlarında buluşlar yapan, büyük bir mucittir.Evdekihocam.com

Bilimin gelişmesine büyük katkısı olmuştur.

Fiziğin en temel konularından biri olan madde-enerji arasındaki ilişkiyi açığa çıkarmaya çalışmıştır.
Aynalı teleskopu geliştirmiştir.
Evrensel kütle çekim kanununu ortaya atmıştır.

Louis Pasteur:

Pasteur, tıp tarihinde isim yapmış, önemli bir bilim insanıdır.
Bakterileri detaylı inceleyerek, hastalıkların ortaya çıkışı ile ilgili çalışmalar gerçekleştirmiştir. Hastalıklarla savaşmak için aşılar üretmiştir. Kuduz aşısını bulan kişi olarak tanınmıştır. Fizik ve kimya alanlarında da çalışmalar yapmıştır. Sütün bozulmasını engelleyen pastörize etme yönetimini geliştirmiştir.

ALBERT EİNSTEİN:

Tüm zamanların en büyük fizikçilerinden biri olan Albert Einstein, modern fizik kuramlarının oluşmasına büyük katkıları olan bir bilim insanıdır. Işığın tanecikli yapısına ilişkin çalışmaları ve ünlü görelilik kuramıyla tanınır. 1921 yılında Nobel Fizik Ödülü’nü alan Einstein, fizik alanında yaptığı çalışmalarıyla, dünyanın en büyük bilim insanlarından birisi olarak hâlâ gururla anılmaktadır.Evdekihocam.com

İBN-İ SİNA:

İbn-i Sina, bilimsel çalışmaları ile insanlığa hizmet etmiş Müslüman bir Türk bilginidir.
Felsefe, matematik, astronomi, fizik, kimya, tıp ve müzik gibi birçok alanda çalışmalar yapmış olmakla birlikte, en çok tıp alanındaki çalışmalarıyla tanınmıştır. İyi bir hekim olan İbn-i Sina’nın yazmış olduğu “Tıp Kanunu” adlı eser, Avrupa üniversitelerinde ders kitabı olarak okutulmuş ve 17. yüzyılın ortalarına kadar tıp biliminde temel eser olarak kabul edilmiştir.Evdekihocam.com

FARABİ:

Farabi, bir İslam felsefecisidir. Aristo’dan sonraki önemli felsefecilerden biri olarak kabul edilmiştir.
Felsefe, mantık, matematik, tıp, siyaset ve müzik alanlarında eserler yazmıştır. Yaptığı çalışmalar sonunda bilimleri fizik, matematik ve metafizik olmak üzere 3’e ayırmıştır. Bu sınıflandırma, Avrupalı bilginler tarafından da kabul edilmiştir.Evdekihocam.com

CAHİT ARF:

Matematik alanında yaptığı çalışmalarıyla tanınan Cahit Arif’in, özellikle geometri problemlerinin cetvel ve pergel yardımıyla çözüle bilirliği konusundaki çalışmaları öne çıkmıştır. Cahit Arf ayrıca, kendi adıyla anılan “Hasse-Arf Teoremini matematiğe kazandırmıştır.Evdekihocam.com

BİLİMSEL ETİK

Bilgi Kaynaklarımız Araştırma Yapma
Araştırma yapmaya başlamadan önce neyi, nasıl ve ne zaman yapacağımızı planlamak; araştırmamızı zamanında ve eksiksiz olarak tamamlamamız için bize yol gösterici olur. Planımızda ilk adım olarak araştırmamızda kullanacağımız kaynakları belirlemeli ve bulmalıyız.Evdekihocam.com

Bir sonraki adımda ise bulduğumuz kaynakları incelemeli ve bu kaynaklardan elde ettiğimiz bilgileri kullanarak bir rapor oluşturmalıyız. Bu raporu oluştururken bulduğumuz bilgilerin benzer ve farklı yönlerini değerlendirmeliyiz.Evdekihocam.com
Araştırmamızın son adımında ise çalışmamızda kullandığımız kaynakları belirten bir kaynakçaya yer vermeliyiz.

KÜTÜPHANELERDEN VE İNTERNETTEN YARARLANMA
Araştırma yaparken çeşitli kaynaklardan yararlanmamız gerekebilir. Bu kaynaklara kütüphaneler ve İnternet gibi farklı yollardan ulaşabiliriz.Evdekihocam.com

Kütüphanelerdeki kaynaklar raflara konularına ve başlıklarının alfabetik sırasına göre dizilmiştir.
Ayrıca bu kaynaklara kolayca ulaşmamızı sağlayacak elektronik ve basılı kataloglar hazırlanmıştır. Öte yandan İnternet üzerinden de farklı kaynaklara ulaşmak mümkündür.

Türkçe arama motorlarında konumuzla ilgili anahtar kelimeleri aratarak çeşitli sitelere ulaşabiliriz. Ancak yararlandığımız sitelerin güvenilir olmasına dikkat etmemiz gerekir. Bunun için “k12.tr” ve “edu.tr” uzantılı eğitim sitelerini tercih edebiliriz.Evdekihocam.com

Belirtilen siteler dışında farklı sitelerdeki bilgilerden de yararlanmak istiyorsak bu bilgilerin doğruluğu kontrol etmeliyiz.

YARARLANDIĞIMIZ KAYNAKLAR
Araştırma yaparken kullandığımız kaynaklar birinci elden ve ikinci elden kaynaklar olmak üzere iki gruba ayrılır.Evdekihocam.com

Hakkında bilgi verilen kişi, olay ya da çalışmaya tanıklık etmiş insanlar tarafından ortaya konan yazılı, sözlü ve görsel eserler birinci elden kaynaklardır.

Otobiyografiler, günlükler, bir nesneye ait resimler veya fotoğraflar birinci elden kaynaklara örnek olarak gösterilebilir. İkinci elden kaynaklar ise birinci elden kaynaklarda verilen bilgilerin bir başkası tarafından bir araya getirilerek yorumlandığı eserledir. Sözlükler, ansiklopediler ve ders kitapları ikinci elden kaynaklara örnek olarak gösterilebilir.

BİLGİ HIRSIZLIĞI
Araştırmalarımızda kullandığımız kaynakları belirtmemiz gerekir. Bu kaynakları belirtmediğimiz zaman araştırmamızda yer verdiğimiz düşünce ve bilgilerin bize ait olduğu düşünülebilir.

Başkasının verdiği bilgileri ve düşüncelerini bizimmiş gibi göstermek bilgi hırsızlığına girer ve bu bir suçtur.

Bu hataya düşmemek ve suç işlememek için araştırmamızın sonuna hangi bilgiyi nereden aldığımızı gösteren bir kaynakça eklememiz gerekir.Evdekihocam.com

5.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

The post 5.Sınıf Sosyal Bilgiler 4.Ünite Özeti: Bilim, Teknoloji ve Toplum first appeared on Evdeki Hocam.

5.Sınıf Sosyal Bilgiler 4.Ünite Özeti: Bilim, Teknoloji ve Toplum yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

Damat Ferit Paşa, Anadolu’daki Milli Mücadele’yi durdurmak için İngilizlerin de desteğini alarak harekete geçti.

Şeyhülislam’dan Mustafa Kemal’i ve Milli Mücadele’ye katılanları padişaha karşı gösteren bir fetva aldı.

Bu fetva Anadolu’nun her yerine dağıtıldı. Ayrıca yerel ayaklanmalar el altından desteklendi.

Onlarından sonuç getirmeyeceği anlaşılınca Kuvay-ı İnzibatiye adı verilen bir ordu kurdu.

Bu ordu Kuvay-ı Milliye engellemek, Kuvay-ı Milliye‟ye karşı ayaklananları desteklemek için kurulmuştu.

Başlayan isyanlar BMM’ni uzun süre uğraştırdı.

Düşmanla mücadele edileceği yerde kardeşkanı dökülmesine ve Kurtuluş Savaşının kazanılmasının

gecikmesine neden oldu.

Sebepleri:

 – İstanbul hükümetinin kışkırtması

 – İtilaf devletlerinin kışkırtması ve desteklemesi

 – Şeyhülislamın fetvasının rolü

 – Halkın askerlikten ve savaştan bıkması

 – Kuvayi milliye birliklerinin halka karşı bazı olumsuz davranışlarda bulunması

 – Azınlıkların çalışmaları ve bağımsızlık istemeleri

– İstanbul Hükümetinin Çıkarttığı Ayaklanmalar

– Ahmet Anzavur Ayaklanması

Büyük Millet Meclisi’nin Açılması (23 NİSAN 1920)

Mustafa Kemal, İstanbul’un işgal edilmesi üzerine 19 Mart 1920’de bir genelge yayımlayarak Ankara’da yeni bir

meclisin açılacağını bildirdi. BMM, Anadolu’nun çeşitli yerlerinden seçilen milletvekilleri ile İstanbul’dan kaçabilen milletvekillerin Ankara’da toplanmasından sonra 23 Nisan 1920’de açıldı.

Mustafa Kemal, 24 Nisan 1920 günü yapılan toplantıda kendi öncülüğünde kurulan meclise başkan seçildi. Meclis başkanlığı görevini cumhurbaşkanı seçildiği 29 Ekim 1923 tarihine kadar devam ettirdi.

Mustafa Kemal’in 24 Nisan 1920’de meclise verdiği önerge ile meclisin hukuki ve siyasi yapısı düzenlenmiştir.

Bu önergenin maddeleri:

– Hükümet kurmak zorunludur.

– Geçici bir meclis başkanı veya padişah vekili atamak doğru değildir.

– Meclisten seçilecek bir heyet meclise vekil olarak hükümet işlerini görür. Meclisin başkanı hükümetin de başkanıdır.

– MECLİS HÜKÜMETİ SİSTEMİ BENİMSENMİŞTİR.

Meclis Hükümeti Sistemi: Bakanlar tek tek milletvekilleri arasından mecliste yapılan oylama ile seçilir. Yürütme gücü meclise ait olduğu için meclis başkanı da hükümetin doğal başkanıdır. Cumhuriyetin ilanına kadar bu sistem uygulanmıştır.)

– Mecliste ortaya çıkan millet iradesi yurdun kaderine el koymuştur. BMM’nin üstünde bir güç yoktur.

– BMM yasama ve yürütme yetkilerini kendisinde toplamıştır.

– Güçler birliği ilkesi (yasama, yürütme ve yargı güçlerinin bir mecliste toplanması) kabul edilmiştir.

– Padişah ve halifenin durumu, ülke işgalden kurtulduktan sonra, meclisin vereceği kararla belirlenecektir.

İlk Meclisin Özellikleri

– BMM’nin açılması ile milli egemenliğe dayalı yeni Türk Devleti kurulmuştur.

– Misak-ı Milli’yi ilke edinmiştir. Öncelikle bağımsızlık hedeflemiştir.

– Kurtuluş Savaşı’nı yönetmiş ve kazanmıştır.

– BMM’nin açılmasıyla Temsil Heyeti’nin görevi sona ermiştir.

BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NE KARŞI ÇIKAN AYAKLANMALAR

– KUVA-Yİ İNZİBATİYE (HALİFE ORDUSU):

Kuvayi Milliyeyi dağıtmak için Damat Ferit Paşa kurdu. Bu ordu, Kuvayı Milliye birliklerine saldırdı ise de püskürtüldü.

İSTANBUL HÜKÜMETİ İLE İŞGALCİ GÜÇLERİN BİRLİKTE ÇIKARTTIĞI AYAKLANMALAR

– Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı ayaklanması

– Konya ayaklanması (Delibaş)

– Afyon ayaklanması ( Çopur Musa)

– Millî aşireti ayaklanması (Urfa)

– Yozgat ayaklanması

AZINLIKLARIN ÇIKARTTIĞI AYAKLANMALAR

– Pontus Rum Ayaklanması

– Ermeni intikamcıları

KUVA-Yİ MİLLİYE YANLISI OLUP, SONRADAN AYAKLANANLAR:

– Çerkez Ethem ayaklanması (Yunanlılara sığındı. I. İnönü Savaşında isyan bastırıldı.)

– Demirci Mehmet Efe ayaklanması

** Kuvayı Milliyeciler düzenli orduya girmemek için ayaklandı.

BMM’NİN İSYANLARA KARŞI ALDIĞI ÖNLEMLER

– İstanbul’la her türlü bağlantı kesildi.

– Şeyhülislamın fetvasına karşılık Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi’den yaklaşık yüz elli müftünün imzaladığı fetva alınmıştır.

– Olumsuz propagandalarına karşı halka gerçekleri anlatacak Anadolu Ajansı kurulmuştur (6 Nisan 1920).

– Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarıldı. (29 Nisan 1920).

– Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nu uygulamak için İstiklal Mahkemeleri kuruldu.

Sonuçları

 – Milli mücadelenin kazanılmasını geciktirmiştir.

 – Anadolu’daki işgalleri kolaylaştırmıştır.

 – Çok sayıda Müslüman Türk insanı şehit düşmüştür.

 – Maddi yönden büyük kayıplara neden olmuştur

 – Ayaklanmaların bastırılması BMM’nin otoritesini ve gücünü artırmıştır.

 – Ayaklanmaların bastırılmasıyla milli birliğin sarsılıp yok olmayacağı anlaşılmıştır.

 – Ayaklanmaların bastırılması hilafeti, saltanatı ve Osmanlı hükümetinin otoritesini zayıflatmıştır.

The post Büyük Millet Meclisine Karşı Çıkan İsyanlar first appeared on Evdeki Hocam.

Büyük Millet Meclisine Karşı Çıkan İsyanlar yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

Bakanlar tek tek milletvekilleri arasından mecliste yapılan oylama ile seçilir. Yürütme gücü meclise ait

olduğu için meclis başkanı da hükümetin doğal başkanıdır. (Cumhuriyetin ilanına kadar bu sistem uygulanmıştır.)

www.Evdekihocam.com

– Mecliste ortaya çıkan millet iradesi yurdun kaderine el koymuştur. BMM’nin üstünde bir güç yoktur.

– BMM yasama ve yürütme yetkilerini kendisinde toplamıştır.

– Güçler birliği ilkesi (yasama, yürütme ve yargı güçlerinin bir mecliste toplanması) kabul edilmiştir.

– Padişah ve halifenin durumu, ülke işgalden kurtulduktan sonra, meclisin vereceği kararla belirlenecektir.

8.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

The post Meclis Hükümeti Sistemi Nedir ? first appeared on Evdeki Hocam.

Meclis Hükümeti Sistemi Nedir ? yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

Büyük Millet Meclisi’nin Açılması (23 NİSAN 1920)

Mustafa Kemal, İstanbul’un işgal edilmesi üzerine 19 Mart 1920’de bir genelge yayımlayarak Ankara’da yeni bir meclisin açılacağını bildirdi.

www.Evdekihocam.com

BMM, Anadolu’nun çeşitli yerlerinden seçilen milletvekilleri ile İstanbul’dan kaçabilen milletvekillerin Ankara’da toplanmasından sonra 23 Nisan 1920’de açıldı.

Mustafa Kemal, 24 Nisan 1920 günü yapılan toplantıda kendi öncülüğünde kurulan meclise başkan seçildi. Meclis başkanlığı görevini cumhurbaşkanı seçildiği 29 Ekim 1923 tarihine kadar devam ettirdi.

Mustafa Kemal’in 24 Nisan 1920’de meclise verdiği önerge ile meclisin hukuki ve siyasi yapısı düzenlenmiştir.

Bu önergenin maddeleri:

– Hükümet kurmak zorunludur.

– Geçici bir meclis başkanı veya padişah vekili atamak doğru değildir.

– Meclisten seçilecek bir heyet meclise vekil olarak hükümet işlerini görür. Meclisin başkanı hükümetin de başkanıdır. www.Evdekihocam.com

– MECLİS HÜKÜMETİ SİSTEMİ BENİMSENMİŞTİR.

8.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

The post Büyük Millet Meclisinin Açılması first appeared on Evdeki Hocam.

Büyük Millet Meclisinin Açılması yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

8.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

Geçersiz Antlaşma: Sevr Antlaşması Barış Antlaşması Mı, Ölüm Fermanı Mı?

İtilaf Devletleri, yenilen devletlerle yapılacak barışın esaslarını Paris Barış Konferansı’nda belirlemişlerdi. Ancak Osmanlı Devleti ile yapılacak barışın esasları belirlenemedi.

Çünkü İtilaf Devletleri Osmanlı topraklarının paylaşılması konusunda anlaşmazlığa düşmüşlerdi. İtilaf Devletleri İtalya’nın San Remo şehrinde 18-26 Nisan 1920 tarihinde barış taslağına son şeklini verdiler. İstanbul Hükümeti, anlaşma taslağındaki bazı şartların kabul edilemez olduğunu bildirdi.

Osmanlı Devleti’ni barışa zorlamak için Yunanlılar Balıkesir, Bursa ve Edirne’ye, İngilizler ise Bandırma ve Mudanya’ya asker çıkardılar. Bu gelişmeler karşısında İstanbul Hükümeti, antlaşmayı imzalamak zorunda kaldı. (10 Ağustos 1920) www.Evdekihocam.com

Sevr Antlaşmasının Maddeleri:

– İstanbul, Osmanlı Devletinin başkenti olarak kalacak, fakat Osmanlı Devleti azınlıkların haklarını gözetmezse İstanbul, Türklerin elinden alınacaktı.

– Boğazlar, her zaman bütün devletlerin gemilerine açık bulundurulacak ve “Boğazlar Komisyonu” nün idaresinde bulunacak. www.Evdekihocam.com

– Doğu Anadolu’da Kürdistan ve Ermenistan devletleri kurulacak.

– İzmir dâhil, Ege bölgesinin büyük bir bölümü ile Midye – Büyük çekmece çizgisinin batısında kalan bütün Trakya, Yunanlılar’a verilecek.

– Antalya ve Konya yöresi, İtalyanlara verilecek.

– Adana, Malatya ve Sivas dolaylarını birleştiren bölgeler ile Suriye Fransızlar’a verilecek.

– Arabistan ve Irak, İngilizlere verilecek.

– Askerlikte, mecburi hizmet olmayacak. Elli bin kişilik bir ordu bulundurulacak. Bu ordunun, Tank ağır

makineli tüfek, top ve uçağı olmayacak.

– Azınlıklara geniş haklar verilecek. Müslüman milletlerden de azınlık ihdas edilecek.

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

Sevr Antlaşmasının Önemi:

– Türk Milletine yaşama hakkı tanımayan ve Türk vatanının parçalanmasını öngören bir antlaşmadır.

– Müslüman azınlıklar iddiası ile Türk milletinin de parçalanması plânlanmıştır.

– BMM bu antlaşmayı tanımadı. Çünkü Antlaşmayı kendisi değil, İstanbul Hükümeti imzalamıştı.

Mustafa Kemal BMM Başkanı olur olmaz bu konuda gerekli duyuruyu yapmıştı. Ayrıca, Türk milletini yok sayan, Türk vatanının parçalanmasını öngören tbu antlaşma kabul edilemezdi.

– İmzalayan ve onaylayanlar vatan haini kabul edildi. www.Evdekihocam.com

– Sevr Antlaşmasını BMM kabul etmediği için yürürlüğe girememiştir.

The post Sevr Antlaşması Nedir? first appeared on Evdeki Hocam.

Sevr Antlaşması Nedir? yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

8.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

Misak-ı Milli kararlarını beklentilerine aykırı bulan itilâf Devletleri: İstanbul’u resmen işgal ettiler. Mebuslar Meclisi’ni basarak, Temsil Heyeti’nin görüşleri doğrultusunda çalışan Mebusları tutukladılar. Bazıları Anadolu’ya kaçtılar.

Anadolu’da sürdürülen millî mücadeleden vazgeçilmezse, İstanbul’u tamamen alacaklarını ilân ettiler.

Sultan Vahdettin, Mebuslar Meclisini kapattı. (11 Nisan 1920). Böylece II. Meşrutiyet’te resmen sona erdi.

Ali Rıza Paşa, Hükümet Başkanlığından istifa etti. Salih Paşa Hükümeti kuruldu. O da istifa etti ve yerine

tekrar Damat Ferit Paşa geçti.

İSTANBUL’UN İŞGALİNE KARŞI MUSTAFA KEMAL’İN ALDIĞI ÖNLEMLER:

– Durumu vatanın her tarafına duyurdu ve protesto etti.

– İstanbul ile telgraf ve telefon haberleşmesinin kesilmesini istedi. www.Evdekihocam.com

– İstanbul’daki tutuklamalara karşı, Anadolu’daki İtilâf Devletleri subaylarının tutuklanmasını istedi.

– Anadolu’dan İstanbul’a her türlü malî kaynak gönderimini durdurdu.

– İşgal güçlerinin İstanbul ve Adana’dan Anadolu’ya yapacakları sevkiyata engel olmak için Geyve ve Ulukışla demiryollarını tahrip ettirdi.

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

The post İstanbul’un İşgali first appeared on Evdeki Hocam.

İstanbul’un İşgali yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

Misak-I Milli Kararları (28 OCAK 1920)

– Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığında işgal altında olmayan Türk vatanının tümü ayrılmaz bir bütündür. (Milli sınırlar çizilerek ülke bütünlüğü vurgulanmıştır.)

– Osmanlı Devletinin yalnızca Arap çoğunluğu bulunan ve Mondros Ateşkes Antlaşması imzalanması sırasında İtilaf Devletleri ordularının işgalinde olan Arap memleketlerinin durumu, halkın serbestçe verecekleri oya göre tespit edilmesi gereklidir.

– Batı Trakya’nın durumunun tespitinde halkoyuna başvurulmalıdır. (Çoğunluğu Türk olmasına güvenilmiştir.)

– Kendi istekleriyle ana vatana katılmış olan Kars, Ardahan ve Batum için gerekirse halkın oyuna başvurulmalıdır. (Çoğunluğu Türk olmasına güvenilmiştir.)

– İstanbul ve Marmara denizinin güvenliği sağlandıktan sonra Boğazların dünya ticaretine ve ulaşımına açılması sağlanacaktır. www.Evdekihocam.com

– Müslüman olmayan azınlıkların hakları komşu ülkelerdeki Müslüman halkı da aynı haktan yararlanmaları koşuluyla kabul edilecektir.

– Milli ve ekonomik gelişmemizi mümkün kılmak amacıyla siyasi, adli, mali gelişmemize engel olan kapitülasyonlar kaldırılmalıdır.

Önemi:

Misak-ı Milli, Mustafa Kemal’in fikirlerinin ve Sivas Kongresi kararlarının, Osmanlı parlamentosunca kabul edilmesidir. www.Evdekihocam.com

– İtilaf Devletleri ile yapılacak barışın esasları dünyaya duyurulmuştur.

– Misak-ı Milli Türk vatanının sınırlarını belirliyordu. Vurgulanan VATANIN PARÇALANMAYACAĞIDIR.

– Ulusal egemenlik ve bağımsızlığın önemli olduğu açıkça ifade ediliyordu. Bu kararlar ile yurdumuzun işgaline açıkça karşı çıkılıyordu.

– Bağımsızlık için her şeyin yapılacağı açıkça belirtiliyordu.

– Sivas Kongresinden sonra ilk siyasal zaferdir.

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

The post Misak-ı Milli Kararları first appeared on Evdeki Hocam.

Misak-ı Milli Kararları yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

Mustafa Kemal İstanbul’un işgal altında olması nedeniyle buradaki meclisin rahat çalışamayacağını, sağlıklı kararlar alamayacağını, alınsa bile uygulanamayacağını söylemiştir.

Başşehrin İstanbul olması, padişahın varlığı ve anayasa gereği meclis,12 Ocak 1920’de İstanbul’da toplandı. www.Evdekihocam.com

Kendisi İstanbul’a gidemeyen Mustafa Kemal, meclis başkanı seçilmek ve Müdafaa-i Hukuk Grubu kurulmasını istediyse de bu mümkün olmadı.

Osmanlı mebusları, kendi aralarında Felah-ı Vatan Grubunu oluşturdular. Bu grup, Misak-ı Milli adlı bir bildiri yayınlayarak bunu mecliste ilan ettiler.

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

The post Son Osmanlı Mebusan Meclisi first appeared on Evdeki Hocam.

Son Osmanlı Mebusan Meclisi yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.