Kitap Çekilişlerinin Yapılacağı Grubumuza Katılmak İçin Tıklayınız

The post 8.Sınıf İnkılap Tarihi 5.Ünite Demokratikleşme Çabaları first appeared on Evdeki Hocam.

8.Sınıf İnkılap Tarihi 5.Ünite Demokratikleşme Çabaları yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

• Masrafları (giderleri) devlet tarafından karşılanır.
• Çalışanların tek amacı topluma hizmet etmek, toplumun
  sorunlarına çözüm bulmaktır.
• Çalışma şartları ve yöntemleri devlet tarafından belirlenir.
• Çalışanlar, hizmetlerinin karşılığında “maaş” denilen ücret alırlar.
• Çalışanlar arasında mevki(makam) ve görev farkı vardır.
• Resmi kurumlara kamu kurumları da denir.
  Çalışanlarına da “kamu görevlisi” ya da “memur” denir.
  Toplumun Temel İhtiyaçlarını Karşılamak İçin Kurulan Resmi Kurumlar:
  EĞİTİM KURUMLARI:
  Toplumumuzun eğitim ve öğretim ihtiyacını karşılamak amacıyla oluşturulmuş kurumlarımızdır. Eğitim kurumlarımız Milli Eğitim Bakanlığıdır.
  MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI:
  Eğitim sisteminin belirlenmesinde, Okullarda okutulacak derslerin müfredatının hazırlanmasını ve uygulanmasını,
  Okul ihtiyacı olan yerleşim yerlerini tespit ederek okul yapılmasını,
  Okulu olmayan köylerdeki çocukları da en yakın okula taşıyarak toplumun eğitim ihtiyacını karşılamaya çalışmaktadır.
  Ülkemizdeki eğitim ihtiyacı şu eğitim kurumları tarafından sağlanmaktadır:
• Kreşler ve anaokulları,
• İlköğretim okulları,
• Ortaöğretim kurumları (Liseler)
• Üniversiteler,
• Sürücü kursları,
• Halk Eğitim Merkezleri,
• Açık öğretim Okulları.
  SAĞLIK KURUMLARI:
  Her toplum için sağlığın önemli bir yeri vardır.
  Sağlıksız nesillerin yaşadığı toplumlar ilerleyip kalkınamazlar.
  Bu nedenle ülkemizde de sağlığa önem verilmiştir.
  Devlet, topluma sağlık hizmeti vermesi için pek çok kurum oluşturmuştur. Sağlık kurumlarımız, insanların hastalıklardan korunması, teşhis ve tedavisi hizmetlerini vermek için kurulmuşlardır. Bunların başlıcaları şunlardır:
• Sağlık Bakanlığı,
• Hastaneler,
• Sağlık Ocakları,
• Dispanserler,
• Sanatoryumlar,
• Tıp merkezleri,
• Sağlık evleri,
• Eczaneler,
• Doğum evleridir.
  Adalet Kurumları:
  Adalet, hakkın gözetilmesi ve yerine getirilmesi anlamına gelir. Haklı ile haksızın ayırt edilmesi adaletle sağlanır.
  Adalet karşısında güçlü ile güçsüz, zengin ile fakir eşit haklara sahiptir.
  Adalet, hukuk kurallarına göre bağımsız yargı sonucunda oluşur. Mahkemeler, vatandaşların birbirileriyle
  anlaşmazlıklarını çözmek, suçluları kanunlara dayanarak cezalandırmak amacıyla kurulmuşlardır.
  Hakimler, savcılar, avukatlar; Adalet Bakanlığına bağlı olarak çalışırlar.
• Mahkemeler,
• karakollar,
• cezaevleri,
• Adli Tıp Kurumu,
• Anayasa Mahkemesi,
• Danıştay,
• Yargıtay gibi kurumları vardır.
  GÜVENLİK KURUMLARIMIZ:
  Devletin kuruluş amaçlarının başında güvenlik gelir. Toplumun iç ve dış çatışmalardan ve saldırılardan korunması devletin temel görevlerindendir.
  Devlet pek çok güvenlik kurum oluşturmuştur.
  Bunların başlıcaları şunlardır:
• İçişleri Bakanlığı
• Milli savunma Bakanlığı
• Türk Silahlı Kuvvetleri (Genelkurmay Başkanlığı)
• Polis Teşkilatı (Emniyet Genel Müdürlüğü)
  Haberleşme Kurumlarımız:
  Teknolojinin gelişmesi haberleşme ve iletişim imkânlarını artırmıştır.
• Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT),
• Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu,
• Cep telefonu operatörleri,
• Televizyon kanalları,
• İnternete bağlanma hizmeti veren firmalar
  ülkemizde haberleşme ve iletişim ihtiyacımızı karşılayan kurumlara örnektir.
  YERLEŞME, KONUT EDİNDİRME VE BARINMA KURUMLARI:
  Kurulacak şehirlerin nerede kurulacağı, ev yapma izinleri, yolları, planlaması, bakıma muhtaç ve kimsesizlerin kalacak yerleri
  bu kurumlar tarafından yönetilir.
• Çevre ve Şehircilik Bakanlığı,
• Toplu Konut İdaresi
  Başkanlığı(TOKİ)
• Huzurevleri,
• Çocuk Esirgeme Yurtlar
  SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI
  Sivil toplum kuruluşları toplumun birlik, beraberliği ve yardımlaşmasında önemli rol oynar.
  Toplumun farklı kesimleri yardım etme, yardım alma amacıyla bir araya gelerek birlik ve beraberlik örneği sergilerler.
  Sivil toplum örgütlerinin en önemli özelliği hizmetin para karşılığında değil de gönüllü olarak yapılmasıdır.
  Sivil toplum kuruluşları dernek, vakıf, sendika, birlik, oda adları altında faaliyet gösterirler.
  İnsanlar sivil toplum kuruluşlarına üye olup
  faaliyetlerine katılabilirler. Çalışmalara maddi ve manevi
  katkılarda bulunabilirler.
  Ayrıca sivil toplum kuruluşlarını desteklemek için üye olmak şart değildir. Hayırsever insanlar istediği
  zaman istediği sivil toplum
  kuruluşuna yardımda bulunabilirler.
  ÜLKEMİZDE BAŞLICA SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI:
  Bir toplumda sivil toplum kuruluşlarının fazla ve çeşitli olması
  toplum için yararlıdır. Ülkemizde yakın amaçlarla çeşitli alanlarda faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları vardır.
  EĞİTİM ALANINDA FAALİYET GÖSTEREN KURULUŞLAR:
• Anne Çocuk Eğitim Vakfı (AÇEV)
• Türk Eğitim Gönüllüleri Vakfı (TEGV)
• Milli Eğitim Vakfı (MEV)
• Çağdaş Eğitim Vakfı (ÇEV)
• Türk Eğitim Vakfı (TEV)
• Özel Eğitime Muhtaç Çocuklara Yardım Derneği
• Türk Eğitim Derneği (TED)
• Türkiye Can Çocuklar Eğitim Koruma ve Yaşam Vakfı (CANEV)
• Darüşşafaka
  Sağlık Alanında Faaliyet Gösteren Kuruluşlar:
• Kızılay
• Yeşilay
• Türk Kalp Vakfı
• Türk Böbrek Vakfı
• Sigarayla Savaşanlar Vakfı
• Lösemili Çocuklar Vakfı
• Türk Diyabet Vakfı
• Fiziksel Engelliler Vakfı
• Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı
  SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA ALANINDA FAALİYET GÖSTEREN KURULUŞLAR:
• Mehmetçik Vakfı
• Türk Hava Kurumu
• Kızılay
• Darülaceze
  İNSAN HAKLARI ALANINDA FAALİYET GÖSTEREN KURULUŞLAR:
• İnsan Hakları Derneği
• Kadın Haklarını Koruma Derneği
• Sokak Çocuklarını Koruma Derneği
• Tüketicileri Koruma Derneği
• Umut Çocukları Derneği
  DOĞAL AFETLERDE İLK YARDIM VE ARAMA KURTARMA ALANINDA
  FAALİYET GÖSTEREN KURULUŞLAR:
• Kızılay
• AKUT (Arama Kurtarma Timi)
• Arama Kurtarma Araştırma Derneği
• Acil Tıp Derneği
  ÇEVRE ALANINDA FAALİYET GÖSTEREN KURULUŞLAR:
• TEMA Vakfı (Türkiye Erozyonla Mücadele Ağaçlandırma Vakfı)
• Doğal Hayatı Koruma Derneği
• Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı (ÇEKÜL)
• Türkiye Çevre Koruma Vakfı (ÇEVKO)
• Türkiye Tabiatını Koruma Derneği
• Deniz Temiz Derneği
• Türkiye Çevre Koruma ve yeşillendirme Kurumu (TÜRÇEK)
• Yeşil Barış Örgütü (Greenpeace)
  BİLİM VE TEKNOLOJİ ALANINDA FAALİYET GÖSTEREN KURULUŞLAR:
• Bilim ve Sanat Vakfı (BİSAV)
• Türk Zeka Vakfı (TZV)
• Tarih Vakfı
• Türkiye Bilişim Vakfı
  YAŞADIĞIMIZ YERİN YÖNETİMİ
  Bizim belli görevlerimiz olduğu gibi, ülkemizde işleyişin
  devam edebilmesi için farklı sorunların çözümüne yardımcı olacak merkezi yönetim birimleri vardır.
  Devletin yönetimi; merkezi yönetim ve merkeze bağlı (yerinden) yönetim olmak üzere ikiye ayrılır.
  Ülkemizde devletin yönetim yapısı yasalarla belirlenmiştir.
  MERKEZİ YÖNETİM:
  Merkezi yönetim, devlet işlerinin başkentten yönetildiği idari sistemdir. Ülkemizin başkenti Ankara’dır.
  Bu nedenle ülkemizin merkezi yönetim birimleri Ankara’da bulunur.
  Ülkemizde merkezi yönetimin başında Cumhurbaşkanı ve
  Bakanlar Kurulu bulunmaktadır.
  CUMHURBAŞKANI:
  Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin başıdır.
  Türkiye Cumhuriyeti’ni ve Türk ulusunun birliğini temsil eder. Türkiye Cumhuriyeti’nin içeride ve dışarıda temsilcisidir.
  BAKANLAR KURULU:
  Cumhurbaşkanı ve bakanlardan oluşur. Bakanlar Kurulu’na hükümet de denir. Bakanlar, başında bulundukları bakanlıkların en yüksek yöneticileridir.
  Bakanların listesi, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.
  Bakanlar Kurulu Cumhurbaşkanı’nın onayından sonra göreve başlar.
  MERKEZE BAĞLI (YERİNDEN) YÖNETİM:
  Ülkemiz, devletin kamu hizmetlerini her yere daha rahat götürebilmesi, toplumun ihtiyaçlarını karşılayabilmesi
  amacıyla il ve ilçelere ayrılmıştır.
  Türkiye’de 81 ile bağlı olan toplam 923 ilçe bulunmaktadır.
  İL YÖNETİMİ:
  İllerde merkezi yönetimin temsilcisi validir.
  İlçelerde kaymakamdır. Bulundukları yeri devlet adına yönetirler.
  İl ve ilçelerin sınırları içinde bulunan köylerden hem valiler hem de kaymakamlar sorumludur.
  Her bakanlığın il ve ilçelerde müdürlükleri, müdürleri, kamu hizmetlerini yürütecek daire ve kurumları vardır.
  Merkezde, ilde ve ilçede bulunan bu kamu görevlileri bakan adına çalışırlar. Bakanlığın çıkardığı yasa ve yönetmelikleri uygularlar. İller yasa ile kurulur.
  VALİ:
• İlde yönetimin başıdır.
• Aynı zamanda ilde devletin, hükümetin yani bakanlıkların temsilcisidir.
• İlde yasaları ve hükümet emirlerini uygular.
• İl merkezi yönetimi içindeki kuruluşlar arasında iş birliğini sağlar.
  İL YÖNETİM MÜDÜRLÜKLERİ:
• İllerde bakanlıklara bağlı il örgütleri kurulur.
• Bunlar il müdürlükleri biçimindedir.
• Görevlerinden dolayı valiye karşı sorumludurlar.
• Merkezle olan yazışmalarını vali kanalıyla yaparlar.
  Bu müdürlüklerden bazıları şunlardır:
• İl Milli eğitim Müdürlüğü
• İl Sağlık Müdürlüğü
• İl Emniyet Müdürlüğü
• İl Tarım İl Müdürlüğü
• İl Kültür Turizm Müdürlüğü
  İLÇE YÖNETİMİ
  İlçeler illere bağlı idari birimlerdir.
  İlçe yönetimin başında kaymakam bulunur.
  KAYMAKAM:
• Valiye bağlı olarak görev yapar.
• Yasalarla kendine verilen görevleri yerine getirir.
• Kendisine bağlı kuruluşları denetler, bunlar arasında iş birliği sağlar.
• Askeri kuruluşlar ve yargı kuruluşları kaymakamın denetimi dışındadır.
• İç İşleri Bakanlığı ve cumhurbaşkanının onayı ile gerçekleşir.
  İLÇE YÖNETİM MÜDÜRLÜKLERİ :
• İlçe Milli eğitim Müdürlüğü
• İlçe Sağlık Müdürlüğü
• İlçe Emniyet Müdürlüğü
• İlçe Tarım İl Müdürlüğü
• İlçe Kültür Turizm Müdürlüğü
  YEREL YÖNETİMLER:
  İllerde, ilçelerde ve köylerde yaşayanlara o bölgelerin gerektirdiği bazı hizmetlerin götürülmesini sağlamak amacı ile
  kurulan yönetim örgütlerine yerel yönetimler denir.
  BELEDİYELER
  Nüfusu 2000’in üzerinde olan yerler ile nüfuslarına bakılmaksızın il ve ilçe merkezlerinde halkın temel ihtiyaçlarını
  karşılamak üzere hükümet kararıyla kurulmuş yerel yönetim birimidir. Bir şehrin belediye başkanı o şehirde oturan insanlar tarafından seçilir.
  Toplam nüfusu 750.000 üzerinde olan şehirler büyükşehir belediyesi statüsünde yer alır.
  KÖY VE MAHALLE YÖNETİMİ:
  Köy, en küçük yönetim birimleridir. Köy ve mahalle yönetiminin başında muhtar bulunur. Muhtar yerel seçimlerle belirlenir.
  Devletin kendisine verdiği görevleri yapar.
  TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİMİZ
  Hak ve Özgürlük
  İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’ne göre insanların başka insanların özgürlüğünü kısıtlamadan
  dilediğini yapabilmesi hak ve özgürlük olarak tanımlanmıştır.
  Kişilerin sahip olduğu haklar,
  başka insanların özgürlüklerine zarar vermeyecek biçimde düzenlenerek güvence altına alınmıştır.
  Demokrasi ile yönetilen ülkelerde tüm insanlar eşit
  hak ve özgürlüklere sahiptir.
  Eşitlik dinî inançları, dili, cinsiyeti, siyasi düşüncesi ve benzeri özellikleri nedeniyle ayrım gözetilmeksizin herkesin yasalar
  önünde eşit haklara sahip olmasıdır. Yasalar önünde eşit hak ve özgürlüklere sahip bireyler, başka bireylerin hak ve
  özgürlüklerine zarar veremez. Hiç kimse yasalara aykırı hareket edemez.
  Hak ve özgürlükler, ülkelerin anayasalarında “Temel Haklar” olarak yer almış ve güvence altına alınmıştır.
  Temel hakların korunmasında devletin ve bireylerin önemli görev ve sorumlulukları vardır.
  TEMEL HAKLAR:
• Konut dokunulmazlığı
• Özel yaşamın gizliliği
• Sağlık hakkı
• Eğitim hakkı
• Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı
• Haberleşme özgürlüğü
• Yerleşme ve seyahat özgürlüğü
• Yaşama hakkı
• Kişi dokunulmazlığı hakkı
• Din ve vicdan özgürlüğü
• Düşünce özgürlüğü
  Temel hak ve özgürlükler savaş hâli, seferberlik hâli, sıkıyönetim hâli ve olağanüstü hâllerde kısmen ya da tamamen durdurulabilir.
  Yaşama hakkı insanların sahip olduğu en doğal ve temel haktır.
  Savaş hâllerinde ve olağanüstü hâllerde bile yaşama hakkının korunması gerekir.
  Kişi dokunulmazlığı hakkı bireylerin maddi ve manevi
  varlıklarının korunması hakkıdır.
  Din ve Vicdan Özgürlüğü Laiklik ilkesinin benimsendiği demokratik ülkelerde herkes din ve vicdan özgürlüğüne sahiptir.
  Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 24. maddesinde “Kimse; ibadete, dinî ayin ve törenlere katılmaya, dinî inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; dinî inanç ve kanaatlerinden dolayı kınanamaz ve suçlanamaz.” denilmektedir.
  Düşünce Özgürlüğü Demokrasi ile yönetilen toplumlarda insanlar düşünce özgürlüğüne sahiptir.
  Bu nedenle herkes özgürce düşünebilir ve düşüncesini açıklayabilir. Anayasamızda düşünce ve düşünceyi açıklama özgürlüğünün sınırlandırılabileceği bazı durumlar vardır.
  Bunlar; suçların önlenmesi, suçluların cezalandırılması, devlet sırrı niteliğindeki bilgilerin açıklanması,
  başka insanların özel hayatları ve meslekleri ile ilgili bilgilerin açıklanması gibi durumlardır.
  BAYRAĞIMIZ VE İSTİKLAL MARŞIMIZ
  Ulusal Egemenlik ve Ulusal Bağımsızlık:
  Ulus, millet demektir.
  Egemenlik ise devlet yönetme gücüdür. Bir devletin yasama, yürütme ve yargı güçleri ile silahlı güçlerinin tümüdür.
  Egemenlik tüm bu güçleri kullanabilme, emretme ve emirlerini yerine getirebilme gücüdür.
  Egemenlik, bir milletin geleceği ile ilgili son sözü söyleme ve son kararı verebilme yetkisi ve gücüdür.
  Ulusal Egemenlik ise devlet yönetme gücünün millete(ulusa) ait olmasıdır. Devleti yönetme yetkisine sahip olanların (devlet yöneticilerinin),
  bu yetkiyi ulustan almalarıdır.
  Devleti yönetecek kişilerin, millet tarafından seçilmesi demektir.
  Ulusal bağımsızlık; başka devletlerin sömürgesi olmamak,
  hür yaşamak demektir.
  BAĞIMSIZLIK SEMBOLLERİMİZ:
  Bir ülkenin özgür ve bağımsız olduğunu gösteren çeşitli semboller vardır. Bu semboller değerlidir. Devletler için çok önemlidir.
  Özgür bir şekilde yaşamımızı sürdürebilmek için onları korumalı
  ve saygı göstermeliyiz.
  Devletimizin bağımsızlık sembolleri şunlardır:
  Bayrağımız, İstiklal Marşımız, Atatürk ve Anıtkabir, Dilimiz, Cumhurbaşkanlığı Forsu, Başkentimiz,
  Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türk Lirası (Paramız) Anayasamız, Milli Takımlarımız, Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramımız
  BAYRAĞIMIZ:
  Ülkemizin en önemli bağımsızlık sembolüdür. Rengini vatan için can veren şehitlerimizin kanından alan bayrağımız bizim için çok kutsaldır.
  Bayrağımızdaki ay bağımsızlığın, yıldız da şehitlerimizin simgesidir. Bayrağımızdaki kırmızı renk eski Türk
  geleneklerine göre hâkimiyeti anlatır. Beyaz renk güç, ululuk ve adaletin yanında temizliği de ifade eder.
  Bayrağımızın resmi şekli 29 Mayıs 1936 yılında çıkarılan “Bayrak Kanunu” ile belirlenmiştir.
  İSTİKLÂL MARŞIMIZ:
  İstiklal Marşımız da bayrağımız gibi ulusal
  egemenlik sembollerindedir. İstiklal Marşı’mızın yazarı
  Mehmet Akif ERSOY’dur.
  Marşı’mız TBMM tarafından 12 Mart 1921 tarihinde kabul edilmiştir. Törenlerde söylediğimiz şekliyle 1930 yılında
  Osman Zeki ÜNGÖR
  tarafından bestelenmiştir.
  Bayrağa ve İstiklal Marşı’na saygı her Türk’ün milli görevidir.

The post 5.Sınıf Sosyal Bilgiler 6.Ünite Etkin Vatandaşlık first appeared on Evdeki Hocam.

5.Sınıf Sosyal Bilgiler 6.Ünite Etkin Vatandaşlık yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

6. ÜNİTE
   ATATÜRK DÖNEMİ TÜRK DIŞ POLİTİKASI
   TÜRK DIŞ POLİTİKASININ TEMEL İLKELERİ
   Tam Bağımsızlık: Bir ülkenin tam bağımsız olabilmesi için siyasi, askerî, ekonomik vb. alanlarda kendi iradesiyle ve kendi menfaatlerine göre hareket edebilmesi gerekir. Millî Mücadele
   yıllarında “tam bağımsızlık” ilkesiyle hareket eden milletimiz, başka bir milletin mandası altına girmeyi reddetmiş ve
   bağımsızlığa olan inancını “Ya istiklal ya ölüm” parolasıyla dile getirmiştir. Lozan Antlaşması
   Türkiye’nin sadece siyasi değil ekonomik bağımsızlığına da katkı sunmuştur. Bu antlaşma ile kapitülasyonlar ve Düyûn-u Umûmiye
   Teşkilatı kaldırılarak Türkiye’nin ekonomik açıdan da
   bağımsızlığı sağlanmıştır.
   Gerçekçilik: Atatürk, dış politikada gerçekleşmeyecek hayaller peşinde koşmak yerine gerçekçi olmanın ve mevcut şartların gereklerine göre hareket etmenin önemine inanmıştır.
   Akılcılık: Geçmişin sorunlarına saplanıp kalmak yerine mevcut şartları değerlendirerek geleceğe yönelik kararlar almaktır. Değişen
   şartları iyi analiz etmek ve bu şartlar altında en doğru adım atmayı gerektirir. Atatürk, dünyadaki gelişmeleri yakından takip
   etmiş ve bu gelişmelerden yararlanıp Türkiye lehine adımlar atmıştır. Dış politikadaki gelişmeleri iyi takip eden Atatürk, izlediği akılcı politika sonucu Hatay’ın Türkiye’ye katılmasını sağlamıştır.
   Mütekabiliyet (Karşılıklılık): Türkiye dış politikada barışçıl yöntemler takip etmiş, devletler arasında iş birliğinin gelişmesine önem vermiştir. Türkiye kendisine dostça yaklaşan ülkelerle iyi ilişkiler geliştirmiş ancak düşmanca tavır sergileyen ülkelere gerekli
   karşılığı vermekten çekinmemiştir.
   Millî Menfaatleri Esas Alma: Devletler arası ilişkilerde sürekli dostluklar olmadığı gibi sürekli düşmanlıklar da yoktur. Ülke menfaatlerinin gerektirdiği şekilde hareket etmek, Atatürk’ün dış politikadaki temel ilkelerinden biri olmuştur.
   Barış: “Millet hayatı tehlikeye uğramadıkça harp bir cinayettir.” diyen Atatürk’ün sözüne uygun olarak Türkiye yayılmacı bir politika takip etmemiş, devletler arasındaki sorunların diplomasi ile
   çözülmesinden yana olmuştur.
   Uluslararası ilişkilerde, tarihî dostluk ve düşmanlık yerine, değişen şartlar ve karşılıklı yarar ilişkileri esas
   alınarak birçok ülkeyle dostluklar kurulmuştur.
   Türk ve Dünya Kamuoyunu Dikkate Alma: Atatürk, halkın desteğini almayan hiçbir politikanın başarılı olamayacağına inanmıştır. Atatürk’ün takip ettiği politika, gücünü milletten almakta ve millî menfaatlere göre şekillenmektedir. Atatürk; yaptığı yurt gezilerinde halkın beklentilerini görmüş, iç ve dış politikasını kamuoyunun bu beklentilerini dikkate alarak şekillendirmiştir. Atatürk dünyada
   olup bitenleri de yakından takip etmiş ve dış politikada adım atarken bu gelişmeleri de dikkate almıştır.
   DIŞ POLİTİKADA YAŞANAN GELİŞMELER
   LOZAN ANTLAŞMASI’NIN TÜRK DIŞ POLİTİKASINA YANSIMALARI
   Lozan Barış Antlaşması, Türkiye ile itilaf Devletleri arasında eşit şartlara göre yapılmıştır.
   Bu antlaşma, Türkiye’nin uluslararası ilişkilerinin temelini oluşturmuştur. Böylece Türkiye,
   dünya devletleriyle yeni bir siyasi ve hukuki düzen kurmuştur. Bu düzen, siyasi yönüyle günümüzde de devam etmektedir.
   Lozan Barış Antlaşması’nın ardından stratejik
   önemi artan Türkiye sağlam temellere dayalı bir dış politika izlemeye başlamıştır. Bu yeni dönemde Atatürk’ün
   söz ve düşünceleri dış politikaya yön vermiştir. Bu politika, her şeyden önce ülke sınırlarını korumaya dayalıdır.
   Türkiye, yeni toprak kazanma amacında olmamış, komşularıyla barışın korunması için çalışmıştır.
   Türkiye, uluslararası toplantılar ve ziyaretlerle dünya devletleri ile iyi
   ilişkiler kurmuştur.
   LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI’NDA ÇÖZÜMLENEMEYEN MESELELER
   1- Yabancı Okullar sorunu ( Fransa- İngiltere)
   2- Musul Sorunu (İngiltere)
   3- Nüfus Mübadelesi (Yunanistan)
   4- Boğazlar Sorunu (Boğazlar komisyonu)
   5- Hatay Sorunu (Fransa-Suriye)
   6-Yabancı Okullar Sorunu
   Avrupalı devletler kapitülasyonlar aracılığıyla Osmanlı
   Devleti’nde pek çok farklı okullar açmışlar ve çeşitli haklara sahip olmuşlardır. Bu okullar, zamanla Osmanlı Devleti’ne
   karşı bazı zararlı faaliyetlerde bulunmaya başlamışlardır. Lozan Barış Antlaşması’yla; bu okullarla ilgili tek yetkili
   kurumun TBMM olmasına karar verilmiş ve bu okulların eğitim sistemini düzenleme yetkisi TBMM’ye verilmiştir. 3 Mart 1924 tarihinde
   Tevhidi-Tedrisat Kanunu’nun çıkarılmasıyla tüm okullar Millî Eğitim Bakanlığına bağlanmıştır.
   Lozan’da yabancı okulların Türk milli eğitim sistemine bağlanması kararlaştırılmış, Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile de bu durum pekiştirilmiştir. Fransa ile papalık yabancı okullarda Türk öğretmenlerin görev yapmasına
   ve bazı derslerin Türkçe okutulmasına karşı çıktılar. Türkiye, bu sorunun kendi iç meselesi olduğunu bildirdi. Bu
   okullarda tarih, coğrafya, Türkçe derslerinin Türk öğretmenlerce okutulması, Türk müfettişlerince denetim
   yapılması kararlaştırıldı
   IRAK SINIRI VE MUSUL MESELESİ
   Lozan Barış Antlaşması’yla Musul sorunu çözüme kavuşturulamamıştır. Türk Hükümeti, Musul halkının çoğunun Türk olmasından dolayı Musul’un kendisine bırakılmasını istiyordu.
   İngiltere ise bölgenin zengin petrol yataklarına sahip olması ve ekonomik çıkarları dolayısıyla Musul« topraklarını bırakmak istemiyordu.
   Lozan’da Musul sorununun iki taraf arasında yapılacak karşılıklı görüşmelerle halledilmesine karar verilmişti.
   İkili görüşmeler sırasında bir çözüm sağlanamamış ve durum Milletler Cemiyetine götürülmüştü.
   İngiltere’nin uzlaşmaz tutumu üzerine Türkiye, bölgeye müdahale kararı almış, fakat bu sırada Şeyh Sait İsyanı’nın çıkması, müdahalenin gerçekleşmesini engellemişti. Sonuç olarak 5 Haziran 1926’da iki ülke arasında Ankara Antlaşması imzalanmış ve
   Musul sorunu çözülmüştür. Türkiye, Şeyh Said isyanıyla uğraştığı için gerekli askeri müdahalede bulunamadı
   ANKARA ANTLAŞMASI (1926)

• Türkiye ile İngiltere arasında yapıldı.
• Musul, İngiliz mandasındaki Irak’a verildi.
• Musul’un petrol gelirlerinin % 10’u yirmi beş yıllığına Türkiye’ye verildi.
• Türkiye beş yüz bin İngiliz sterlini karşılığı bu hakkından vazgeçti.
  Önemi
• Türk—İngiliz anlaşmazlığı sona erdi.
• Musul’un kaybıyla Misak-ı Milli’den taviz verildi.
• Musul’daki Türkleri koruyucu kararlar alınmadı.
  DIŞ BORÇLAR SORUNU
  Fransa ile aramızda sorun oldu. Türkiye’den alacağı en fazla devlet olan Fransa, borçların altın olarak ödenmesini istedi. Türkiye ise
  borçların kâğıt para olarak ve Fransız frangı şeklinde ödenmesini kabul ettirdi. Türkiye borçların ana parasını 1954’e,
  faizlerini ise 1984’e kadar ödedi. 1929’da başlayan dünya ekonomik bunalımı Türkiye’nin borçlarını geç ödemesinde etkili oldu.
  NÜFUS MÜBADELESİ SORUNU
  Nüfus mübadelesi Yunanistan’la aramızda sorun olmuştur. Lozan Antlaşması’na göre İstanbul Rumlarıyla Batı Trakya
  Türkleri hariç diğer Türk ve Rumların yer değiştirmesi kararlaştırılmıştı.
  Yunanistan, özellikle İstanbul’da daha çok Rum bulundurmak istiyordu. Sorun, Milletler Cemiyeti ve Lahey Adalet Divanı’nda da
  çözümlenemedi Türk-Yunan ilişkilerini bu durum gerginleştirdi. Türkiye ile Yunanistan 10 Haziran 1930’da antlaşma yaptı.
  İstanbul Rumlarının ve Batı Trakya Türklerinin yerleşme tarihlerine bakılmaksızın yerlerinde kalmaları kabul edildi.
  BOĞAZLAR SORUNU VE MONTRÖ BOĞAZLAR SÖZLEŞMESİ
  Lozan’da Boğazlar sorunu Türkiye’nin aleyhine çözümlenmiş, tam egemenlik hakkı verilmemişti.
  Lozan Barış Antlaşması’nda Boğazların yönetiminin Türkiye’nin başkanlığını yapacağı uluslararası komisyona verilmesi ve Boğazların her iki yakasında asker bulundurmaması
  Türkiye’nin Boğazlar üzerindeki egemenlik haklarını sınırlandırmaktaydı. 1930’lu yıllarda Almanya’nın hızla silahlanması,
  İtalya’nın Habeşistan’ı işgali, Japonya’nın Mançurya’ya saldırması karşısında Milletler Cemiyeti hiçbir şey yapamadı. Türkiye’nin isteği ile İsviçre’nin Montrö şehrinde bir konferans toplandı.
  Konferansa katılanlar; Türkiye – Yunanistan – İngiltere – Fransa – Sovyet Rusya -Yugoslavya – Japonya.
  İtalya 1938’de bu sözleşmeyi imzalamıştır. Rusya’nın karşı çıkmasına rağmen İngiltere ve Fransa’nın desteğiyle
  Türkiye’nin boğazlardaki hâkimiyeti kabul edildi.
  Bu sözleşmeye göre;
  Boğazlar komisyonu kaldırılarak yetkileri Türkiye’ye devredildi.
• Ticaret gemileri serbest geçebilecekti.
• Boğazların iki yakasındaki askersiz yerlere asker yerleştirilebilecekti.
• Barış zamanında ticaret gemilerinin geçişine izin verilecek,
• Savaş gemilerinin geçişine sınırlandırmalar getirilecek,
• Savaş durumunda Türkiye isterse Boğazları kapatabilecektir.
  Önemi:
• Boğazlar kesin olarak Türkiye’nin kontrolüne girdi.
  Türkiye’nin Akdeniz’deki güvenliği artmıştır.
  Boğazlar Sorunu, Misakı Millî’ye uygun bir şekilde çözüme kavuşturulmuştur.
  TÜRKİYE’NİN MİLLETLER CEMİYETİ’NE GİRMESİ
  (18 Temmuz 1932)
  Milletler Cemiyeti, I. Dünya Savaşı sonrasında uluslararası barışın korunması ve iş birliğinin sağlanması için galip
  devletler tarafından kurulmuştu (1920). Bir müddet sonra büyük devletlerin çıkarlarını koruyan bir kurum hâline gelmişti.
  Türkiye, Milletler Cemiyeti’nin Musul sorunundaki taraflı tutumu yüzünden cemiyete giriş için acele etmemişti. Ancak
  1930’dan sonra Türkiye’nin uluslararası politikada ağırlığını hissettirmesi, barışçı bir politika izlemesi, Batılı
  devletlerle sorunlarını halletmesi Milletler Cemiyeti’ne üyelik için davet edilmesine yol açmıştır. Cemiyet 6 Temmuz 1932 tarihli
  genel kurulunda ispanya temsilcisinin teklifi ile Türkiye’yi davete karar verdi. TBMM, 9 Temmuz’da daveti kabul etmiş, 18 Temmuz
  1932’de alınan genel kurul kararıyla Milletler Cemiyeti’ne üye olmuştur.
  Türkiye Milletler Cemiyeti’ne üyelikle dünya barışına
  katkıda bulunmayı ve güçlü devletler arasına girerek
  dış politikada karşılaştığı sorunları çözmek için diplomatik
  destek sağlamayı hedeflemiştir.
  BALKAN ANTANTI (9 Şubat 1934)
  Dünya Savaşı’ndan sonra imzalanan antlaşmalar kalıcı bir barış sağlayamamıştır. Avrupa’da devam etmekte olan
  silahlanma yarışı ve Almanya ile İtalya’nın yayılmacı politikaları Balkanları ve Orta Doğu’yu tehdit etmekteydi.
  Bu gelişmeler karşısında Milletler Cemiyeti
  kuruluş amacına uygun olarak devletler arası anlaşmazlıkları çözmede etkisiz kalmıştır. Bu gelişmeler üzerine Türkiye,
  Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında Balkan Antantı imzalanmıştır. Bu antlaşmayla Balkan ülkeleri karşılıklı
  olarak sınırlarını güvence altına almayı ve çıkabilecek tehlikeleri birlikte önlemeyi amaçlamışlardır. Bulgaristan Balkanlardaki
  emellerinden dolayı ittifaka katılmamıştır. Arnavutluk ise
  İtalya’dan çekindiği için tarafsız kalmıştır. Türkiye, Balkan Antantı’nı imzalayarak batı sınırını güvence altına almıştır.
  Dünya Savaşı’nın çıkması üzerine ittifak dağılmıştır.
  SADABAT PAKTI (8 Temmuz 1937)
  1935 yılında İtalya’nın Habeşistan’a saldırması, Akdeniz
  ve Ortadoğu güvenliğinin tehlikeye düşmesine neden olmuştur. Bu yüzden Balkan Antantı’na benzer bir antlaşmanın
  Orta Doğu’da da gerçekleştirilmesi için faaliyetlere başlanmıştır. Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında Sadabat
  Paktı imzalanmıştır. Bu antlaşmaya göre üye ülkeler; Karşılıklı
  olarak birbirlerinin sınırlarına saygılı olmayı, İç işlerine
  karışmamayı, Ortak çıkarlar doğrultusunda dostluk ve
  iş birliklerini geliştirmeyi kabul etmiştir. Bu antlaşma ile
  Türkiye, doğu sınırlarının güvenliğini sağlamış oldu.
  MİSAK-I MİLLÎ’NİN SON ZAFERİ: HATAY
  HATAY TÜRKİYE’YE KATILIYOR
  Türkiye, Sakarya Savaşı’nın kazanılmasından sonra Fransa ile 20 Ekim 1921 tarihinde Ankara Antlaşması’nı imzaladı. Bu antlaşma ile Hatay, bazı koşullarla Fransa’nın mandası
  altındaki Suriye’ye bırakıldı. Buna göre:
  Fransa, bölgede özel bir yönetim kuracak ve Türk kültürünün gelişmesine engel olmayacaktı.
  Lozan Antlaşması’nda da Ankara Antlaşması
  hükümleri aynen kabul edildi.
  Fransa 1936 yılında Suriye’nin bağımsızlığını tanıyınca Türkiye de
  Hatay’ın bağımsızlığı için harekete geçti. Konu, Milletler Cemiyetine taşındı. Türkiye’nin bu kararlı tutumunu gören
  Milletler Cemiyeti, Hatay’a, iç işlerinde bağımsız, dış işlerinde Suriye’ye bağlı bir statü tanıdı.
  Ancak Türkiye’nin
  istediği Hatay’ın tam bağımsızlığıydı. Avrupa’da savaş tehlikesinin de büyümesiyle Fransa, Doğu Akdeniz’in
  güvenliğini düşünerek Hatay meselesi için Türkiye ile görüşmeyi kabul etti. Türkiye ve Fransa arasında 4 Temmuz 1938 tarihinde bir dostluk antlaşması imzalandı.
  Hatay’ın bağımsızlığı bu iki devletin
  güvencesi altına alındı; Aynı gün Türk askerleri Hatay’a girdi.
  24 Ağustos 1938 tarihinde Hatay’da seçimler tamamlandı. 2 Eylül’de toplanan Hatay Meclisi bağımsız devlet için “Hatay Cumhuriyeti”
  adını kabul ederek cumhurbaşkanlığına Tayfur Sökmen ’i seçti. Hatay Millet Meclisi, 23 Haziran 1939 tarihinde Türkiye’ye katılma kararı aldı. 7 Temmuz 1 939’da Hatay, Türkiye’nin bir vilayeti haline geldi.
  NOT: Atatürk’ün ölmeden önce uğraştığı en son
  mesele Hatay meselesidir.
  NOT: Atatürk “Kırk yıllık Türk yurdu düşman elinde esir kalamaz” diyerek Hatay konusundaki kararlılığını ortaya koymuştur. Hatay’ın Anavatana katılması Atatürk’ün ileri görüşlülüğünü kanıtlar.

The post 8.Sınıf İnkılap Tarihi 6.Ünite Ders Notu Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası first appeared on Evdeki Hocam.

8.Sınıf İnkılap Tarihi 6.Ünite Ders Notu Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

The post 5.Sınıf Sosyal Bilgiler 5.Ünite Üretim, Dağıtım ve Tüketim first appeared on Evdeki Hocam.

5.Sınıf Sosyal Bilgiler 5.Ünite Üretim, Dağıtım ve Tüketim yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

8.SINIF LGS TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

2. ÜNİTE MİLLİ UYANIŞ

I. DÜNYA SAVAŞI SAVAŞIN SEBEPLERİ

Sömürge Rekabeti: Sanayi İnkılabı sonucunda gelişen sömürgecilik anlayışı ile devletlerin hem sanayileri için gerekli olan ham maddeyi bulmak hem de ürettikleri malları satmak için sömürge arayışına başlamaları.

Almanya – Fransa çekişmesi: Fransa’nın 1871 yılında Almanya’nın eline geçen taş kömürü yataklarıyla ünlü Alsas – Loren bölgesini geri almak istemesi.

Balkanlardaki çekişme: İngilizlerin Balkanlarda Rusları serbest bırakması ve Rusya’nın Panslavizm politikası ile Avusturya – Macaristan imparatorluğu içerisinde yaşayan Slav ve Ortodoks asıllı milletleri kendi yanına çekmek istemesi.

Devletlerarası bloklaşma: Avrupa devletlerinin çıkarları doğrultusunda kendi aralarında bloklaşmalarıdır.

Bunlar;

• ÜÇLÜ İTİLAF (ANLAŞMA) DEVLETLERİ:

İngiltere, Fransa, Rusya.

• ÜÇLÜ İTTİFAK (BİRLEŞME) DEVLETLERİ:

Almanya, Avusturya – Macaristan imparatorluğu İtalya’dır.

SAVAŞIN BAŞLAMASI VE GELİŞMESİ

1.Dünya Savaşı’nı başlatan olay, 28 Haziran 1914’te Saraybosna’yı ziyaret eden Avusturya – Macaristan veliahdının bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesidir.

Bunun üzerine, 28 Temmuz 1914’te Avusturya, Sırbistan’a savaş ilan etti. Rusya, Sırbistan’ın; Almanya, Avusturya-Macaristan’ın yanında yer aldı.

İngiltere ve Fransa’nın savaşa girmesiyle I. Dünya Savaşı resmen başladı. İtalya önce tarafsız kaldı sonra da İtilaf Devletlerinin Batı Anadolu’daki toprak vaatleri nedeniyle İtilaf grubuna katıldı.

I. DÜNYA SAVAŞI’NDA OSMANLI DEVLETİ

OSMANLI DEVLETİ’NİN I. DÜNYA SAVAŞI’NA GİRİŞİ

Savaşın başlangıcında tarafsızlığını açıklayan Osmanlı Devleti aynı zamanda seferberlik ilan etti.

Bu durum, yakın bir gelecekte savaşa girme ihtimalinin olduğunu göstermekteydi.

Osmanlı Devleti ilk ittifak teklifini İtilaf Devletlerine yaptı ancak Rusya’nın olumsuz tavrı ve İngiltere ve Fransa’nın Osmanlı topraklarını paylaşma düşüncesi nedeniyle İtilaf Devletlerinden olumsuz yanıt aldı.

Bunun sonucunda Osmanlı Devleti Almanya’nın da isteği doğrultusunda İttifak grubunda yer aldı.

ALMANYA’NIN OSMANLI DEVLETİ’Nİ KENDİ YANINDA SAVAŞA KATMAK İSTEMESİNDE;

– Savaşı daha geniş alanlara yayarak savaş yükünü hafifletmek istemesi,

– Osmanlı Devleti’nin jeopolitik konumundan yararlanmak istemesi,

– Osmanlı halifesinin dinî gücünden yararlanmak istemesi,

– Rusya’ya, Boğazlar yoluyla yardımda bulunulmasını engellemek istemesi etkili oldu.

OSMANLI DEVLETİ’NİN ALMANYA YANINDA SAVAŞA KATILMASINDA;

– Savaşa Almanya’nın yanında girerse önemli kazançlar elde edeceğini düşünmesi,

– Kaybettiği yerleri geri almak istemesi,

– İngiliz, Fransız ve Rus sömürgesi altında yaşayan Müslüman milletleri bağımsızlıklarına kavuşturmak istemesi,

– Siyasi yalnızlıktan kurtulmak istemesi,

– İngiltere, Fransa ve Rusya’nın Osmanlı Devleti’ne karşı düşmanca politikalar izlemesidir.

– Osmanlı subaylarının Almanya’ya duydukları hayranlık etkili oldu.

2 Ağustos 1914’te Osmanlı Devleti ile Almanya arasında gizli bir antlaşma yapıldı.

Daha sonra Goben ve Breslav zırhlılarının Türk sularına sığındı.

Osmanlı Devleti gemileri satın aldığını söyleyerek isimlerini Yavuz ve Midilli olarak değiştirdi.

Bu gemiler Karadeniz’e açılarak Rus limanlarını bombalamaları üzerine Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı’na resmen girmiş oldu (12 Kasım 1914).

1.DÜNYA SAVAŞI’NDA OSMANLI DEVLETİ’NİN SAVAŞTIĞI CEPHELER

KAFKASYA (DOĞU) CEPHESİ

– Osmanlı Devleti’nin savaştığı ilk cephedir (22 Aralık 1914).

– Bu cephede Osmanlı Devleti, Ruslar ve onları destekleyen Ermenilerle savaştı.

– Cephe Almanların isteği üzerine açıldı.

– Cephenin açılma nedeni; Almanya’nın Bakü petrollerini ele geçirmek istemesi; Enver Paşa’nın Orta Asya Türklerini Osmanlı Devleti çatısı altında toplamak istemesi. (Turancılık)

– Savaşı, kış şartlarının ağır olmasından dolayı Osmanlı Devleti kaybetti.

– Sonuçları; Ruslar, Muş, Bitlis, Erzurum ve Erzincan’ı ele geçirdiler;

İtilaf Devletleri Çanakkale’yi geçemediler ve Rusya’ya yardım gönderemediler.

Bunun sonucunda Rusya’da ihtilal çıktı ve Rusya savaştan çekilmek zorunda kaldı (Brest-Litowsk Antlaşmasını imzalayıp savaştan çekildi (3 Mart 1918).

NOT: Daha sonra bu cepheye komutan olarak atanan M. Kemal, Rus ilerleyişini durdurdu, Muş ve Bitlis’i geri aldı.

KANAL CEPHESİ

– Almanların isteği ile açıldı (14 Ocak 1915).

– Bu cephede Osmanlı Devleti İngilizlerle savaştı.

– Nedeni; Osmanlı Devleti’nin Mısır’ı geri almak istemesi; Süveyş Kanalı’nı ele geçirip, İngilizlerin Hindistan sömürgeleri ile bağlantısını kesmek istemesi.

– Savaşı, Osmanlı Devleti kaybetti (iklim koşulları, insan ve malzeme yetersizliği nedeniyle).

IRAK CEPHESİ

– İngiltere’nin, Türk kuvvetlerinin Hindistan’ı tehdit etmesini önlemek,

– Bölgedeki petrol yataklarını ele geçirmek

– Rusya ile birleşip bölgedeki Türk kuvvetlerini etkisiz hale getirmek istemeleridir.

– İngiltere, Güney Irak’a ve Aden’e asker çıkardı.

Ancak Kutül-Amare adı verilen bölgede Türk kuvvetleri tarafından durduruldu.

– Bölgeye yeni kuvvetler gönderen İngilizler Bağdat’ı ele geçirerek Musul’a kadar ilerledi.

SURİYE – FİLİSTİN CEPHESİ

– Süveyş Kanalı’ndan kuzeye doğru ilerleyen İngiltere’yi durdurmak için açıldı.

Türk ordusunun başında Alman General Liman Van Sanders bulunuyordu.

Alman generalin başarısız olması üzerine cepheye gönderilen Mustafa Kemal İngiliz kuvvetleri karşısında Türk askerlerini esir düşmekten kurtardı.

– Bu cepheler Mondros Ateşkes Antlaşması ile kapandı.

HİCAZ-YEMEN CEPHESİ

– Nedeni; Osmanlı Devleti’nin İngiliz ve Arapların elindeki kutsal yerleri ele geçirmek istemesi.

– Osmanlı Devleti, İngiliz ve İngilizler tarafından kışkırtılan bazı Arap kabileleriyle savaştı.

– Bu cephelere yardım ulaştırılamaması sebebiyle Osmanlı Devleti başarılı olamadı

ÇANAKKALE CEPHESİ

– Cephe İtilaf Devletleri tarafından açılmıştır (1915).

– Nedeni; Çanakkale ve İstanbul Boğazlarını alıp İstanbul’u ele geçirmek; Rusya’ya yardım götürmek; Anadolu ve Rumeli arasındaki bağlantıyı kesmek; Osmanlı’yı savaş dışı bırakmak.

– 18 Mart 1915’teki deniz harekâtında hüsrana uğrayan İtilaf Devletleri 25 Nisan günü Gelibolu Yarımadası’na asker çıkarmasıyla kara muharebeleri başladı.

Burada da Türk ordusu tarihin en büyük savunmalarından birisini yaparak düşmana geçit vermedi

– Rusya’ya yardım gönderilemediği için ihtilal çıktı ve Rusya savaştan çekildi (Rusya’da Bolşevik İhtilali çıktı, Çarlık rejimi yıkıldı.

3 Mart 1918’de Brest-Litowsk anlaşması imzalandı ve Rusya savaştan çekildi)

– I. Dünya Savaşı uzadı ve geniş bir alana yayıldı.

– Bulgaristan İttifak Devletleri tarafına geçti.

– Yaklaşık 500 bin insan hayatını kaybetti.

– İtilaf Devletleri amaçlarına ulaşamadılar.

– Mustafa Kemal bu cephedeki başarılarından dolayı tanındı (Kurtuluş Savaşı’nda lider olarak kabul edilmesine neden oldu).

– Türklerin bu cephedeki başarıları diğer devletlere örnek oldu ve bu devletler bağımsızlık mücadelesi başlattı.

I. DÜNYA SAVAŞI’NIN SONA ERMESİ

1914’te başlayan I. Dünya savaşı dört yıl sürdü. Amerikan kuvvetlerinin savaşa girmesiyle Almanların batı cephesi çöktü. Böylece Almanya, Avusturya-Macaristan, Bulgaristan ve Osmanlı Devleti’nin içinde yer aldığı İttifak Devletleri yenildi.

I. DÜNYA SAVAŞI SONUNDA YAPILAN BARIŞ ANTLAŞMALARI

– Versay Antlaşması: Almanya ile İtilaf Devletleri arasında,

– Sen Jermen Antlaşması: Avusturya ile İtilaf Devletleri arasında,

– Nöyyi Antlaşması: Bulgaristan ile İtilaf Devletleri arasında,

– Triyanon Antlaşması: Macaristan ile İtilaf Devletleri arasında,

– Sevr Antlaşması: Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanmıştır. (10 Ağustos 1920)

ÖNEMLİ! Ancak İtilaf Devletleri I. Dünya Savaşı’ndan sonra Osmanlı Devleti’ni aralarında nasıl paylaşacaklarına karar veremediklerinden Sevr Antlaşması hazırlanıncaya kadar ön antlaşma olan Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzaladılar.

I. DÜNYA SAVAŞI’NIN SONUÇLARI:

– ABD’nin savaşa girmesi ile savaş, İtilaf Devletleri lehine sonuçlanmıştır.

– Milyonlarca insan hayatını kaybetmiş, dünya barışı tehlikeye girmiştir.

– Avusturya-Macaristan, Osmanlı Devleti, Rus Çarlığı, Alman İmparatorluğu yıkıldı.

– Litvanya, Çekoslovakya, Polonya, Macaristan, Türkiye devletleri kuruldu.

– Dünya barışını korumak için Cemiyet-i Akvam (Milletler Cemiyeti) kuruldu.

– Dünyaya faşizm, sosyalizm gibi düşünce akımları yayılarak, yeni yönetim şekilleri ortaya çıkmıştır.

– Dünyadaki siyasi ve askeri güç dengeleri değişmiştir.

– Dünya Savaşı’ndan en karlı çıkan devletler İngiltere ve Fransa oldu,

WİLSON İLKELERİ (8 OCAK 1918)

Bu ilkelerin yayınlanma amacı, dünya barışını sağlamak, ülkeler arası mücadelelere son vermektir. Wilson ilkelerine göre;

– Bütün milletler, kendi geleceğine kendisi karar verecektir.

– Dünya Savaşı’nda yenen devletler, yenilenlerden savaş ve toprak tazminatı almayacaktır.

– Dünya barışını tehdit eden silahlanmaya son verilecektir.

– Devletlerarası barışı sağlamak için Milletler Cemiyeti kurulacaktır.

Wilson ilkeleri görünürde dünya barışını sağlamaya yöneliktir. Fakat sömürgeci devletler bu ilkeleri kendi lehlerine çevirmişlerdir.

Bunun yanında Wilson ilkelerine uymayarak, kendi çıkarları doğrultusunda hareket etmişler ve dünya barışını tehlikeye sokmuşlardır.

MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI VE İŞGALLER

MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI (30 EKİM 1918)

Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşından yenik çıktıktan sonra, ölüm fermanı olan Mondros Ateşkes Antlaşmasını imzalamak zorunda kalmıştır.

İtilaf Devletleri savaş devam ederken, Osmanlı

Devleti’nin topraklarını kendi aralarında paylaşmışlardı. Artık Mondros Antlaşması ile birlikte, Osmanlı Devleti’nin toprakları resmen işgale hazır hale gelmiştir.

Bu antlaşmaya göre;

– Boğazlar bütün devletlere açık olacak ve yönetimi İtilaf devletlerinde bırakılacak.

– Osmanlı ordusu terhis edilecek ve orduya ait cephaneye el konulacak.

– Ulaşım yolları İtilaf Devletleri’nin denetimine bırakılacak.

– Donanma, İtilaf Devletleri’nin kontrolünde olacak.

– İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit edecek bir durumda karşılaşırsa, herhangi stratejik bir bölgeyi işgal edebilecekti. (7. madde)

– Doğu Anadolu’daki 6 ilde (Bitlis, Erzurum, Sivas, Diyarbakır, Elazığ, Van-BESDEV) karışıklık çıkarsa, İtilaf Devletleri buraları işgal edebilecekti (24. madde)

Önemi:

– Osmanlı Devleti fiilen sona ermiştir.

– Osmanlı Devleti, boğazlar üzerindeki hâkimiyetini kaybetmiştir.

– Anadolu toprakları işgale açık hale gelmiştir.

– Osmanlı ordusunun terhis edilmesi, ulaşım ve iletişim bölgelerin kaybedilmesi, donanmanın İtilaf devletlerinin elinde olması Osmanlı Devleti’ni savunmasız bırakmıştır.

– İtilaf Devletleri 7.madde ile birlikte işgallere zemin hazırlamıştır.

– 24. madde ile Doğu Anadolu Bölgesi’nde bir Ermeni devleti kurmak amaçlanmıştır.

İtilaf Devletleri’nin, bu ateşkes antlaşmasından sonra Anadolu’yu işgallere başlaması asıl emellerini ortaya koymuştur.

PARİS BARIŞ KONFERANSI (18 OCAK 1919)

– I.Dünya Savaşı’nı sona erdirecek barış antlaşmaların metninin hazırlanması için toplanılmıştır.

– İtilaf Devletleri; Arapları, Ermenileri ve Rumları Osmanlı toprakları üzerinde çoğunlukta oldukları yerleri ispat etmeye çağırmıştır.

– Konferansta pek çok sahte belge kullanılmıştır.

– Wilson İlkeleri’ne ters düşmemek için manda ve himaye düşüncesi kabul edilmiştir.

– İzmir ve çevresi ile İstanbul’a kadar Doğu Trakya Yunanlara bırakılmıştır.

– Batı Akdeniz İtalya’ya bırakılmıştır.

– Doğu Anadolu’da bir Ermeni Devleti kurulması kararlaştırılmıştır.

– Urfa, Antep, Maraş ve Suriye ile Lübnan Fransa’nın mandasına verilmiştir.

– Irak ve Filistin İngilizlerin mandasına verilmiştir.

ANADOLU İŞGAL EDİLİYOR

– İlk işgal edilen Türk toprağı Musul’dur. (3 Kasım 1918)

– 60 parçalık İtilaf devletleri donanması 13 Kasım 1928’de İstanbul Limanına demirledi. Boğazlar işgal edildi, Osmanlı Hükümeti denetim altına alındı.

– İstanbul fiilen işgal edilmeye başlandı. Bu arada Fransız generali Franchet Esperery’nin Rumların hediye ettiği beyaz bir atla (Fatih’in İstanbul’a girişini taklit ederek) İstanbul caddelerinde azınlıkların taşkınlıkları arasında törenle dolaşması ibret vericidir.

7.madde gerekçe gösterilerek;

– İngilizler; Musul, İskenderun, Antep, Maraş, Batum ve Kars’ı işgal ettiler. Samsun, Merzifon, Eskişehir, İzmit ve Afyon’a askeri kıtalar gönderdiler.

– İngilizler daha sonra yaptıkları bir antlaşma ile (15 Eylül 1918) Maraş, Antep ve Urfa’yı Fransızlara terk ettiler.

– Fransızlar; Dörtyol, Mersin, Adana’yı işgal ettiler; Afyon’a askeri birlik gönderdiler.

– İtalyanlar; Antalya, Burdur, Isparta, Muğla, Marmaris ve Kuşadası’nı işgal ettiler; Konya’ya askeri birlik sevk ettiler.

– Yunanlılar; Trakya, Uzunköprü ve Hadımköy demiryollarını işgal ettiler.

İZMİR’İN İŞGALİ (15 MAYIS 1919)

Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’nda yenilmesi Yunanistan’a Megola İdeasını gerçekleştirme fırsatı tanımıştır. Yunanlılar, Osmanlı Devleti’nin zor durumdan olmasından yararlanarak Batı Anadolu ve Trakya’yı topraklarına katma, Doğu Karadeniz’de Pontus Devleti kurma çalışmalarını başlatmışlardır.

Bu hedeflerine ulaşmak için Mondros Ateşkes Anlaşması’ndan sonra bu bölgelere Rum göçmenleri yerleştirmeye başlamış, yerli Rumları örgütleyerek Türk köylerine saldırılmalarına neden olmuşlardır. Paris Barış Konferansı’nda İtilaf Devletleri’nin de desteğini alınca 15 Mayıs 1919’da İzmir’i işgal etmişlerdir.

İşgalin Önemi:

– Milli bilinç uyandı ve halkı Milli Mücadele için örgütlemek kolaylaştı

– Kuvayı Milliye birlikleri ortaya çıkmaya başladı

– İstanbul ve Anadolu’da Mitingler düzenlendi

– Redd-i İlhak Cemiyeti kuruldu

– Halk, işgalcilere güvenilemeyeceğini anladı.

CEMİYETLER VE KUVA-YI MİLLİYE

CEMİYETLER

Zararlı Cemiyetler

A. Azınlıklar Tarafından Kurulan Zararlı Cemiyetler

MAVRİ MİRA CEMİYETİ:

İstanbul Fener-Rum Patrikhanesine bağlı olarak kurulmuştur. Amacı, Bizans İmparatorluğunu yeniden canlandırmaktır (Megali İdea) Çeteler kurarak Yunan hükümeti lehine Propaganda faaliyetlerinde bulunmuştur.

PONTUS RUM CEMİYETİ:

Fener Rum Patrikhanesine bağlı olarak çalışmıştır. Batum’dan Sinop’a kadar olan Karadeniz kıyılarında bir Rum devleti kurmayı amaçlamıştır.

HINÇAK-TAŞNAK CEMİYETİ:

Doğu Anadolu’da bağımsız bir Ermeni Devleti kurmayı amaçlamıştı. Faaliyet gösterdiği bölgede silahlı çeteler kurarak yurdun güvenliğini bozmaya çalışmıştır.

ETNİK-İ ETERYA CEMİYETİ:

Rumların kurduğu cemiyettir. Yunanistan’ın bağımsızlığına kavuşmasını sağlamıştır. Türkleri en çok uğraştıran cemiyettir.

BAZI TÜRK VE MÜSLÜMANLARIN KURDUKLARI ZARARLI CEMİYETLER

KÜRT TEALİ CEMİYETİ:

1919’da İstanbul’da kurulan bu cemiyetin amacı, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da sınırları tam olarak saptanmamış İngiliz mandası altında ayrı bir devlet kurmaktı.

HÜRRİYET VE İTİLAF CEMİYETİ:

1911 yılında İttihat ve Terakki Cemiyetine karşı kuruldu. Anadolu halkını Milli Mücadele’ye karşı kışkırtan bir cemiyettir

İNGİLİZ MUHİPLER CEMİYETİ:

İstanbul’da 1919 yılında halifenin etrafında bütünleşerek bir İngiliz mandası sağlamak amacıyla kurulmuşlardır.

İSLAM TEALİ CEMİYETİ:

İstanbul medreselerinin bazı müderrisleri tarafından kuruldu. İngilizlerin desteğini alan bu cemiyet Saltanat ve Hilafeti koruyucu bir yol izledi. Anadolu’da başlayacak milli harekete cephe aldı. Halkın dini duygularını kullanarak amacına ulaşmaya çalıştı

SULH VE SELAMETİ OSMANİYE CEMİYETİ:

Vatanın kurtuluşunun padişah ve halifenin emirlerine bağlı kalmakla mümkün olabileceğini savunmuştur.

MİLLİ (YARARLI) CEMİYETLER

ANADOLU KADINLARI MÜDAFA-İ VATAN CEMİYETİ:

1919 yılında Sivas’ta kurulan bu cemiyet memleketin bağımsızlık ve bütünlüğünü savunmak ve Anadolu’nun birliği için çalışmak gayesiyle mitingler düzenledi.

TRAKYA PAŞAELİ MÜDAFAA-İ HUKUK CEMİYETİ:

1918 yılında Mondros Ateşkesinden sonra kurulan ilk cemiyetlerdendir. Trakya’nın Yunanistan’a verilmesi tehlikesi karşısında kurulmuştur.

İzmir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: 1918 yılında kurulmuş olan bu cemiyet, İzmir’in düşman işgaline girmesini engellemeyi amaçlamıştır.

Kuva-yı Milliye hareketinin oluşmasında etkili olmuştur. Kuva-yı Milliye birliklerine silah ve cephane sağlamıştır. İzmir’in işgali üzerine Reddi İlhak adını almış ancak etkinliğini kaybetmiştir

VİLAYET-İ ŞARKIYE MÜDAFA-İ HUKUK-I MİLLİYE CEMİYETİ:

Aralık 1918 de İstanbul’da kuruldu. Çıkardıkları Fransızca La Pays(Vatan) ve Türkçe Hadisat gazeteleri ile doğu illerimizin Türk yurdunun ayrılmaz bir parçası olduğunu savunmuştur.

TRABZON MUHAFAZA-İ HUKUK-İ MİLLİYE CEMİYETİ:

Şubat 1919 ‘da Trabzon ve çevresini Rum ve Ermenilere karşı korumak için Trabzon’da kurulmuştur. Erzurum Kongresi’nin toplanmasına katkıda bulunmuştur.

KİLİKYALILAR CEMİYETİ:

Aralık 1918’de Fransız ve Ermenilerin Adana ve çevresine yönelik emellerine tepki olarak, o emelleri engellemek için İstanbul’da kurulmuştur. Daha sonra merkezini Adana’ya nakletti.

MİLLİ KONGRE CEMİYETİ:

Kasım 1918’de İstanbul’da 70 kadar cemiyetten ikişer temsilcinin katılması ile cemiyetler üstü bir teşkilat olarak kuruldu. Amacı dünyada Türkler hakkında yapılan haksız ve yalan propagandalara yayın yoluyla cevap vermekti.

MİLLİ CEMİYETLERİN ÖZELLİKLERİ

– Milli cemiyetler faaliyet gösterdikleri bölgeleri kurtarma amacında idiler.

– İşgalcileri yurttan tamamen temizlemek için yeterli değildi.

– Bulundukları bölgelerin düşman işgaline uğramasını engellemişlerdir.

– Tüm bu cemiyetler Sivas Kongresi’nde ulusal bütünlüğün sağlanması amacıyla birleştirilmiş, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adını almıştır

KUVA-YI MİLLİYE

Mondros Ateşkes Antlaşması’nın imzalanmasından sonra başlayan düşman işgaline karşı, İstanbul hükümetinin sessiz kalması üzerine, halkın vatanını korumak üzere işgalci güçlere başlattığı silahlı direniş hareketine verilen addır.

Osmanlı Devleti’ne bağlı olmayan bu kuvvetler Türk milletine dayanan ve onun adına faaliyet gösteren bir direniş hareketidir.

KUVAYI MİLLİYE’NİN ÖZELLİKLERİ

– Bölgesel amaçlıdır. Kendi bölgelerini korumak amacıyla kurulmuştur.

– Disiplinli ve düzenli birlikler değillerdir.

– İşgallere karşı vatanı korumak amacıyla kurulan birliklerdir. Milliyetçilik duygusu hâkimdir.

– Askerlik bilgi ve teknik bakımından eksik birliklerdir.

– Belli bir merkeze bağlı değildirler.

– Düzenli ordunun temelini oluşturmuşlardır.

– Düzenli ordu kuruluncaya kadar düşmanı oyalamışlar, TBMM’ye karşı çıkan ayaklanmaları başarıyla bastırmışlardır.

MİLLİ MÜCADELE HAZIRLIK DÖNEMİ

ATATÜRK’ÜN SAMSUN’A ÇIKIŞI

I.Dünya Savaşı’nda Suriye’de görev yapan Mustafa Kemal, Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası İstanbul’a geldi. İstanbul’dan vatanın kurtuluşunu mümkün görmeyen Mustafa Kemal Anadolu’ya geçmeye karar verdi.

Samsun ve çevresinde Türkler ile Rumlar arasındaki çatışmaları önlemek isteyen İstanbul Hükümeti, Mustafa Kemal’i 9.Ordu Müfettişi olarak görevlendirdi.

Mustafa Kemal, Doğu Anadolu’da sivil ve askeri kurumlara emretme yetkisini de alarak 16 Mayıs 1919 tarihinde Samsun’a hareket etti.

Asıl amacı milli mücadeleyi başlatmak ve organize etmek olan Mustafa Kemal arkadaşlarıyla birlikte 19 Mayıs 1919 tarihinde Samsun’a ayak bastı. Bu tarih, Kurtuluş Savaşı’nın başlangıç tarihi olarak kabul edilir.

GENELGELER VE KONGRELER

HAVZA GENELGESİ (28 MAYIS 1919)

Samsun İngiliz işgali altında olduğu için Havza’ya gelen Mustafa Kemal Paşa burada askeri ve sivil makamlara yayınlandığı genelgede;

– Anadolu’nun her köşesinde işgalleri kınayan (özellikle İzmir’in işgalini) protesto mitingleri yapılmalı, hükümete ve İtilaf Devletleri temsilcilerine protesto telgrafları çekilmelidir. (Milli bilinci uyandırmak amaçlanmıştır)

– Gösteriler sırasında, azınlıklara ve İtilaf subaylarına zarar verilmemelidir. ( Mustafa Kemal Paşa bu madde ile itilaf Devletleri’ne işgal bahanesi yaratılmamasını istemiştir.)

– Milli Cemiyetlerin kurulmasına hız verilmelidir.

– Mondros hükümlerine uyulmamalı ve askerlerin terhis önlenmelidir. maddelerine yer vermiştir.

Türk halkı bu genelgeden hemen sonra başta İstanbul olmak üzere birçok yerde protesto mitingleri yapmıştır.

Önemi:

– Havza Genelgesi Mustafa Kemal’in Samsun’a çıktıktan sonra işgallere karşı ilk resmi tepkisidir.

– Milli bilinci uyandırmak amaçlanmıştır.

AMASYA GENELGESİ (22 HAZİRAN 1919)

Amasya Genelgesi, Mustafa Kemal tarafından hazırlanmıştır. Mustafa Kemal, genelgenin halkın gözündeki önemin artırmak ve İstanbul basınının kendisi aleyhindeki propagandasını kırmak için halkın güvenini kazanmış olan Rauf Orbay, Refet Bele, Ali Fuat Cebesoy, Kazım Karabekir ve Cemal Paşa gibi kişilere genelgeyi imzalattırmıştır.

Genelgenin amacı; İşgallere karşı Anadolu’da başlayan direniş hareketini tek merkezden yönetmek, bunu sağlamak için de ulusal bir kongrenin toplanmasını sağlamaktır.

Maddeleri:

– Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir. (Gerekçe)

– İstanbul Hükümeti, üzerine düşen görev ve sorumluluğunu yerine getirememektedir. Bu durum milletimiz yok olmuş gibi göstermektedir. (Gerekçe)

– Milletin geleceğini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. (Amaç ve yöntem)

– Her türlü etki ve denetimden uzak bir kurul oluşturulmalıdır. (Temsil Kurulu)

– Anadolu’nun en güvenilir yeri olan Sivas’ta milli bir kongre düzenlenmeli, bunun için de her bölgeden üç delege Sivas’ta olacak şekilde yola çıkmalıdır.

– Delegelerin seçimlerini Redd-i İlhak, Müdafaa-i Hukuk cemiyetleri ve belediyeler yapacaktır.

– Doğu illeri için 10 Temmuz’da Erzurum’da bir kongre toplanacaktır.

– Mevcut askeri ve milli örgütler kesinlikle dağıtılmayacak, komuta bırakılmayacak ve başkalarına teslim edilmeyecektir.

– Bu genelge sır olarak tutulmalı ve delegeler kimliklerini gizli tutarak seyahat etmelidirler.

Önemi:

– Amasya Genelgesi Milli Mücadelede atılan ilk önemli adımdır.

– Kurtuluş savaşının gerekçesi, yöntemi ve amacı belirtilmiştir.

– İlk defa millet egemenliğine dayanan yönetimden bahsedilmiştir.

Not: Amasya Genelgesi’ni yayınlamakla Mustafa Kemal Paşa görev ve yetkilerini aştığından İstanbul Hükümeti Mustafa Kemal’in müfettişlik görevine son vermiştir (7–8 Temmuz 1919).

Bunun üzerine Mustafa Kemal İstanbul’a gönderdiği telgrafta hem resmi görevinden hem de askerlik görevinden istifa ettiğini bildirmiştir

ERZURUM KONGRESİ (23 TEMMUZ 1919)

Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra antlaşmanın 24.maddesi ile İtilaf Devletleri’nin desteğini alan Ermeniler, Doğu Anadolu Bölgesi’nde devlet kurma faaliyetlerine başladılar. Bu nedenle Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin girişimleri ile bölgedeki Ermeni tehlikesine karşı yürütülecek mücadelenin niteliğini belirlemek amacıyla Erzurum Kongresi düzenlenmiştir.

Kongre’ye Mustafa Kemal ile birlikte Kazım Karabekir davet edilmiş ve delegeler Mustafa Kemal’i başkanlığa getirilmişlerdir.

Bu kongrenin toplanmasına Mustafa Kemal’in doğrudan bir katkısı yoktur.

Alınan Kararlar

– Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz. (Milli sınırlar kavramıyla Türklerin çoğunlukta olduğu yerler ifade edilerek Türk vatanının bölünmez bir bütün olduğu vurgulanmıştır.)

– Her türlü yabancı işgal ve müdahalesine karşı ve İstanbul Hükümeti’nin dağılması hâlinde, millet topyekûn kendisini savunacak ve direnecektir. (İşgallere karşı direniş hareketlerinin birleştirilmesi amaçlanmıştır.)

– Vatanı korumaya ve istiklâli elde etmeye İstanbul Hükümeti muktedir olamadığı takdirde bu amaca ulaşmak için geçici bir Hükümet kurulacaktır. Bu hükümet üyeleri millî kongrece seçilecektir.

Kongre toplanamazsa, bu seçimi Heyet-i Temsiliye (Temsilciler Kurulu) yapacaktır. (İstanbul Hükümetinin teslimiyetçi politikası nedeniyle böyle bir karar alınmıştır.)

– Kuvâ-yı Milliye’yi tek kuvvet tanımak ve millî iradeyi hâkim kılmak temel ilkedir. (Milli bağımsızlık ve millet egemenliği temel amaç olarak belirlenmiştir.)

– Hıristiyan azınlıklara siyasî hâkimiyet ve sosyal dengemizi bozacak ayrıcalıklar verilemez. (Azınlıkların bağımsız devlet kurmak istemelerine karşı çıkılmıştır.)

– Manda ve himaye kabul olunamaz. (Tek koşul tam bağımsızlıktır.)

– Millî Meclisin derhal toplanmasını ve hükümet içlerinin Meclis denetiminde yürütülmesini sağlamak için çalışılacaktır. (Halkın yönetim üzerindeki etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.)

Önemi:

– Toplanış açısından bölgesel aldığı kararlar bakımından ulusal bir kongredir.

– Kongrede alınan kararları uygulamak amacıyla 9 kişiden oluşan Temsil Heyeti burada oluşturuldu ve başkanlığına Mustafa Kemal seçildi. Bu heyet milleti temsil edecek ve hükümet gibi çalışacaktı.

– Manda ve himaye ilk kez Erzurum Kongresinde reddedildi.

– İlk kez milli sınırlardan bahsedilmiştir.

– Azınlıklara yeni haklar verilemeyeceği belirtildi.

SİVAS KONGRESİ (4 EYLÜL 1919)

Erzurum Kongresinden sonra Sivas Kongresinin toplanması ile ilgili çalışmalara devam edildi. Bununla beraber İstanbul Hükümeti ve işgal kuvvetleri de kongreyi engellemek için faaliyetlerine devam etmekteydi.

İstanbul Hükümeti Elazığ Valisi Ali Galip’i kongreyi engellemekte görevlendirmiş ancak başarılı olamamıştır. Sivas Kongresi 4 Eylül tarihinde başladı. Mustafa Kemal başkanlığa seçildi. Kongreye 38 kişi katıldı. 11 Eylül 1919 günü sona eren Sivas Kongresi’nde, Erzurum Kongresi’nin kararları tamamen kabul edilmekle beraber bazı değişiklikler yapıldı.

Alınan Kararlar

– Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti” tüzüğü, ülkeyi ve milleti kapsayacak şekilde değiştirilerek kabul edildi.

– Yurdun çeşitli yerlerinde kurulmuş olan bütün Milli Cemiyetler, Anadolu ve Rumeli Müdafa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirildi. (Mustafa Kemal’in birleştiriciliği, bütünleştiriciliği ve liderliğinin göstergesidir.)

– Temsil Heyeti, Doğu İllerinin tamamını temsil eder.” ifadesi, “Tüm yurdu temsil eder.” şeklinde değiştirildi.

– Erzurum Kongresi’nde yalnız Ermeni ve Rum örgütlerinin işgaline karşı müdafaa kararı düşünülmüştü. Sivas Kongresi’nde ise her türlü işgal ve müdahaleye karşı koyma kararı alındı.

– Kongre başkanlığına Mustafa Kemal Paşa getirildi. Erzurum Kongresi’nde seçilen Temsil Heyeti’nin üye sayısı on beşe çıkarıldı.

– Ayrıca, Ankara’da bulunan Ali Fuat (Cebesoy) Paşa, Batı Anadolu Milli Kuvvetler Genel Komutanlığı’na atandı.

3 Eylül 1919’da Milli Mücadelenin yayın organı olmak üzere İrade-i Milliye adlı gazete Sivas’ta çıkarıldı.

Önemi:

– Toplanış ve aldığı kararla bakımından ULUSAL bir kongredir.

– Manda ve himaye kesin olarak reddedilmiştir. Tek koşul TAM BAĞIMSIZLIK’TIR.

– Milli cemiyetler “Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti” adı altında birleştirildi. Böylece Milli Mücadelenin tek merkezden yönetilmesi ve ülke bütünlüğünü koruma çabaları Mustafa Kemal’in iyi bir yönetici ve devlet adamı olduğunu gösterir.

– Ali Fuat Paşa Batı Cephesi komutanlığına atandı. Bu da Temsil Heyetinin hükümet gibi hareket ettiğini yürütme yetkisini kullandığını gösterir.

AMASYA GÖRÜŞMELERİ (20 – 22 EKİM 1919)

Temsil Heyeti adına Mustafa Kemal ile İstanbul hükümeti adına Salih Paşa arasında yapılan bu görüşmelerde aşağıdaki kararlar alınmıştır

– İstanbul Hükümeti Erzurum ve Sivas Kongrelerinde alınan kararları aynen kabul edecek.

– Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, hukuki bir kuruluş olarak İstanbul Hükümeti’nce tanınacaktır.

– Meclis-i Mebussan derhal toplanmalıdır.

– Temsil Heyeti’nin görüşü alınmadan İstanbul Hükümeti hiçbir uluslararası barış antlaşmasını imzalamayacaktır.

– Meclis-i Mebusan’ın güvenli olmayan İstanbul da toplanması uygun değildir.

Önemi:

– İstanbul Hükümeti bu görüşmeler ile Temsil Heyetini resmen tanımış oldu.

– Tek kabul edilen karar Mebusan Meclisi’nin açılması olmuştur.

MEBUSAN MECLİSİ’NİN TOPLANMASI VE MİSAK-I MİLLİ’NİN KABULU

TEMSİL HEYETİ’NİN ANKARA’YA GELİŞİ ( 27 Aralık 1919):

Mustafa Kemal, gelişmeleri yakından izleyebilmek için Temsil Heyeti ile birlikte Ankara’ya geldi. Çünkü:

– Ankara, ulaşım ve haberleşmenin iyi olması,

– İstanbul’a ve Batı Cephesine yakın olması,

– Yurdun ortasında ve güvenlikli bir konuma sahipti. Henüz işgale uğramamıştı.

SON OSMANLI MEBUSAN MECLİSİ ve MİSAK-I MİLLİ KARARLARI

Mustafa Kemal İstanbul’un işgal altında olması nedeniyle buradaki meclisin rahat çalışamayacağını, sağlıklı kararlar alamayacağını, alınsa bile uygulanamayacağını söylemiştir.

Başşehrin İstanbul olması, padişahın varlığı ve anayasa gereği meclis,12 Ocak 1920’de İstanbul’da toplandı.

Kendisi İstanbul’a gidemeyen Mustafa Kemal, meclis başkanı seçilmek ve Müdafaai Hukuk Grubu kurulmasını istediyse de bu mümkün olmadı. Osmanlı meb’usları, kendi aralarında Felah-ı Vatan Grubu’nu oluşturdular. Bu grup, Misak-ı Milli adlı bir bildiri yayınlayarak bunu mecliste ilan ettiler.

MİSAK-I MİLLİ KARARLARI (28 OCAK 1920)

– Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığında işgal altında olmayan Türk vatanının tümü ayrılmaz bir bütündür.

(Milli sınırlar çizilerek ülke bütünlüğü vurgulanmıştır.)

– Osmanlı Devletinin yalnızca Arap çoğunluğu bulunan ve Mondros Ateşkes Antlaşması imzalanması sırasında İtilaf Devletleri ordularının işgalinde olan Arap memleketlerinin durumu, halkın serbestçe verecekleri oya göre tespit edilmesi gereklidir.

– Batı Trakya’nın durumunun tespitinde halkoyuna başvurulmalıdır. (Çoğunluğu Türk olmasına güvenilmiştir.)

– Kendi istekleriyle ana vatana katılmış olan Kars, Ardahan ve Batum için gerekirse halkın oyuna başvurulmalıdır. (Çoğunluğu Türk olmasına güvenilmiştir.)

– İstanbul ve Marmara denizinin güvenliği sağlandıktan sonra Boğazların dünya ticaretine ve ulaşımına açılması sağlanacaktır.

– Müslüman olmayan azınlıkların hakları komşu ülkelerdeki Müslüman halkı da aynı haktan yararlanmaları koşuluyla kabul edilecektir.

– Milli ve ekonomik gelişmemizi mümkün kılmak amacıyla siyasi, adli, mali gelişmemize engel olan kapitülasyonlar kaldırılmalıdır.

Önemi:

Misak-ı Milli, Mustafa Kemal’in fikirlerinin ve Sivas Kongresi kararlarının, Osmanlı parlamentosunca kabul edilmesidir.

– İtilaf Devletleri ile yapılacak barışın esasları dünyaya duyurulmuştur.

– Misak-ı Milli Türk vatanının sınırlarını belirliyordu. Vurgulanan VATANIN PARÇALANMAYACAĞIDIR.

– Ulusal egemenlik ve bağımsızlığın önemli olduğu açıkça ifade ediliyordu. Bu kararlar ile yurdumuzun işgaline açıkça karşı çıkılıyordu.

– Bağımsızlık için her şeyin yapılacağı açıkça belirtiliyordu.

– Sivas Kongresinden sonra ilk siyasal zaferdir.

İSTANBUL’UN İŞGALİ (16 MART 1920):

Misak-ı Milli kararlarını beklentilerine aykırı bulan itilâf Devletleri: İstanbul’u resmen işgal ettiler. Mebuslar Meclisi’ni basarak, Temsil Heyeti’nin görüşleri doğrultusunda çalışan Mebusları tutukladılar. Bazıları Anadolu’ya kaçtılar.

Anadolu’da sürdürülen millî mücadeleden vazgeçilmezse, İstanbul’u tamamen alacaklarını ilân ettiler.

Sultan Vahdettin, Mebuslar Meclisini kapattı. (11 Nisan 1920). Böylece II. Meşrutiyet’te resmen sona erdi.

Ali Rıza Paşa, Hükümet Başkanlığından istifa etti. Salih Paşa Hükümeti kuruldu. O da istifa etti ve yerine

tekrar Damat Ferit Paşa geçti.

İSTANBUL’UN İŞGALİNE KARŞI MUSTAFA KEMAL’İN ALDIĞI ÖNLEMLER:

– Durumu vatanın her tarafına duyurdu ve protesto etti.

– İstanbul ile telgraf ve telefon haberleşmesinin kesilmesini istedi.

– İstanbul’daki tutuklamalara karşı, Anadolu’daki İtilâf Devletleri subaylarının tutuklanmasını istedi.

– Anadolu’dan İstanbul’a her türlü malî kaynak gönderimini durdurdu.

– İşgal güçlerinin İstanbul ve Adana’dan Anadolu’ya yapacakları sevkiyata engel olmak için Geyve ve Ulukışla demiryollarını tahrip ettirdi.

BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NİN AÇILMASI (23 NİSAN 1920)

Mustafa Kemal, İstanbul’un işgal edilmesi üzerine 19 Mart 1920’de bir genelge yayımlayarak Ankara’da yeni bir meclisin açılacağını bildirdi. BMM, Anadolu’nun çeşitli yerlerinden seçilen milletvekilleri ile İstanbul’dan kaçabilen milletvekillerin Ankara’da toplanmasından sonra 23 Nisan 1920’de açıldı.

Mustafa Kemal, 24 Nisan 1920 günü yapılan toplantıda kendi öncülüğünde kurulan meclise başkan seçildi. Meclis başkanlığı görevini cumhurbaşkanı seçildiği 29 Ekim 1923 tarihine kadar devam ettirdi.

Mustafa Kemal’in 24 Nisan 1920’de meclise verdiği önerge ile meclisin hukuki ve siyasi yapısı düzenlenmiştir.

Bu önergenin maddeleri:

– Hükümet kurmak zorunludur.

– Geçici bir meclis başkanı veya padişah vekili atamak doğru değildir.

– Meclisten seçilecek bir heyet meclise vekil olarak hükümet işlerini görür. Meclisin başkanı hükümetin de başkanıdır.

– MECLİS HÜKÜMETİ SİSTEMİ BENİMSENMİŞTİR.

MECLİS HÜKÜMETİ SİSTEMİ: Bakanlar tek tek milletvekilleri arasından mecliste yapılan oylama ile seçilir. Yürütme gücü meclise ait olduğu için meclis başkanı da hükümetin doğal başkanıdır. Cumhuriyetin ilanına kadar bu sistem uygulanmıştır.)

– Mecliste ortaya çıkan millet iradesi yurdun kaderine el koymuştur. BMM’nin üstünde bir güç yoktur.

– BMM yasama ve yürütme yetkilerini kendisinde toplamıştır.

– Güçler birliği ilkesi (yasama, yürütme ve yargı güçlerinin bir mecliste toplanması) kabul edilmiştir.

– Padişah ve halifenin durumu, ülke işgalden kurtulduktan sonra, meclisin vereceği kararla belirlenecektir.

İLK MECLİSİN ÖZELLİKLERİ

– BMM’nin açılması ile milli egemenliğe dayalı yeni Türk Devleti kurulmuştur.

– Misak-ı Milli’yi ilke edinmiştir. Öncelikle bağımsızlık hedeflemiştir.

– Kurtuluş Savaşı’nı yönetmiş ve kazanmıştır.

– BMM’nin açılmasıyla Temsil Heyeti’nin görevi sona ermiştir.

BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NE KARŞI ÇIKAN AYAKLANMALAR

BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NE KARŞI ÇIKAN İSYANLAR

BMM’nin açılış hazırlıklarının yapıldığı dönemde Damat Ferit Paşa İtilaf Devletleri tarafından tekrar sadrazamlığa getirildi.

Damat Ferit Paşa, Anadolu’daki Milli Mücadele’yi durdurmak için İngilizlerin de desteğini alarak harekete geçti.

Şeyhülislam’dan Mustafa Kemal’i ve Milli Mücadele’ye katılanları padişaha karşı gösteren bir fetva aldı.

Bu fetva Anadolu’nun her yerine dağıtıldı. Ayrıca yerel ayaklanmalar el altından desteklendi.

Onlarından sonuç getirmeyeceği anlaşılınca Kuvay-ı İnzibatiye adı verilen bir ordu kurdu.

Bu ordu Kuvay-ı Milliye engellemek, Kuvay-ı Milliye‟ye karşı ayaklananları desteklemek için kurulmuştu.

Başlayan isyanlar BMM’ni uzun süre uğraştırdı.

Düşmanla mücadele edileceği yerde kardeşkanı dökülmesine ve Kurtuluş Savaşının kazanılmasının gecikmesine neden oldu.

Sebepleri

 – İstanbul hükümetinin kışkırtması

 – İtilaf devletlerinin kışkırtması ve desteklemesi

 – Şeyhülislamın fetvasının rolü

 – Halkın askerlikten ve savaştan bıkması

 – Kuva-yi milliye birliklerinin halka karşı bazı olumsuz davranışlarda bulunması

 – Azınlıkların çalışmaları ve bağımsızlık istemeleri

İstanbul Hükümetinin Çıkarttığı Ayaklanmalar

– Ahmet Anzavur Ayaklanması

– KUVA-Yİ İNZİBATİYE (HALİFE ORDUSU):

Kuva-yi Milliye’yi dağımak için Damat Ferit Paşa kurdu. Bu ordu, Kuva-yi Milliye birliklerine saldırdı ise de püskürtüldü.

İSTANBUL HÜKÜMETİ İLE İŞGALCİ GÜÇLERİN BİRLİKTE ÇIKARTTIĞI AYAKLANMALAR

– Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı ayaklanması

– Konya ayaklanması (Delibaş)

– Afyon ayaklanması ( Çopur Musa)

– Millî aşireti ayaklanması (Urfa)

– Yozgat ayaklanması

AZINLIKLARIN ÇIKARTTIĞI AYAKLANMALAR

– Pontus Rum Ayaklanması

– Ermeni intikamcıları

KUVA-Yİ MİLLİYE YANLISI OLUP, SONRADAN AYAKLANANLAR

– Çerkez Ethem ayaklanması (Yunanlılara sığındı. I. İnönü Savaşında isyan bastırıldı.)

– Demirci Mehmet Efe ayaklanması

** Kuva-yi Milliyeciler düzenli orduya girmemek için ayaklandı.

BMM’NİN İSYANLARA KARŞI ALDIĞI ÖNLEMLER

– İstanbul’la her türlü bağlantı kesildi.

– Şeyhülislamın fetvasına karşılık Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi’den yaklaşık yüz elli müftünün imzaladığı fetva alınmıştır.

– Olumsuz propagandalarına karşı halka gerçekleri anlatacak Anadolu Ajansı kurulmuştur (6 Nisan 1920).

– Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarıldı. (29 Nisan 1920).

– Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nu uygulamak için İstiklal Mahkemeleri kuruldu.

Sonuçları

 – Milli mücadelenin kazanılmasını geciktirmiştir.

 – Anadolu’daki işgalleri kolaylaştırmıştır.

 – Çok sayıda Müslüman Türk insanı şehit düşmüştür.

 – Maddi yönden büyük kayıplara neden olmuştur

 – Ayaklanmaların bastırılması BMM’nin otoritesini ve gücünü artırmıştır.

 – Ayaklanmaların bastırılmasıyla milli birliğin sarsılıp yok olmayacağı anlaşılmıştır.

 – Ayaklanmaların bastırılması hilafeti, saltanatı ve Osmanlı hükümetinin otoritesini zayıflatmıştır.

GEÇERSİZ ANTLAŞMA: SEVR ANTLAŞMASI

BARIŞ ANTLAŞMASI MI, ÖLÜM FERMANI MI?

İtilaf Devletleri, yenilen devletlerle yapılacak barışın esaslarını Paris Barış Konferansı’nda belirlemişlerdi. Ancak Osmanlı Devleti ile yapılacak barışın esasları belirlenemedi.

Çünkü İtilaf Devletleri Osmanlı topraklarının paylaşılması konusunda anlaşmazlığa düşmüşlerdi. İtilaf Devletleri İtalya’nın San Remo şehrinde 18-26 Nisan 1920 tarihinde barış taslağına son şeklini verdiler. İstanbul Hükümeti, anlaşma taslağındaki bazı şartların kabul edilemez olduğunu bildirdi.

Osmanlı Devleti’ni barışa zorlamak için Yunanlılar Balıkesir, Bursa ve Edirne’ye, İngilizler ise Bandırma ve Mudanya’ya asker çıkardılar. Bu gelişmeler karşısında İstanbul Hükümeti, antlaşmayı imzalamak zorunda kaldı. (10 Ağustos 1920)

MADDELERİ:

– İstanbul, Osmanlı Devletinin başkenti olarak kalacak, fakat Osmanlı Devleti azınlıkların haklarını gözetmezse İstanbul, Türklerin elinden alınacaktı.

– Boğazlar, her zaman bütün devletlerin gemilerine açık bulundurulacak ve “Boğazlar Komisyonu” nün idaresinde bulunacak.

– Doğu Anadolu’da Kürdistan ve Ermenistan devletleri kurulacak.

– İzmir dâhil, Ege bölgesinin büyük bir bölümü ile Midye – Büyük çekmece çizgisinin batısında kalan bütün Trakya, Yunanlılar’a verilecek.

– Antalya ve Konya yöresi, İtalyanlara verilecek.

– Adana, Malatya ve Sivas dolaylarını birleştiren bölgeler ile Suriye Fransızlar’a verilecek.

– Arabistan ve Irak, İngilizlere verilecek.

– Askerlikte, mecburi hizmet olmayacak. Elli bin kişilik bir ordu bulundurulacak. Bu ordunun, Tank ağır makineli tüfek, top ve uçağı olmayacak.

– Azınlıklara geniş haklar verilecek. Müslüman milletlerden de azınlık ihdas edilecek.

ÖNEMİ:

– Türk Milletine yaşama hakkı tanımayan ve Türk vatanının parçalanmasını öngören bir antlaşmadır.

– Müslüman azınlıklar iddiası ile Türk milletinin de parçalanması plânlanmıştır.

– BMM bu antlaşmayı tanımadı. Çünkü Antlaşmayı kendisi değil, İstanbul Hükümeti imzalamıştı.

Mustafa Kemal BMM Başkanı olur olmaz bu konuda gerekli duyuruyu yapmıştı.

Ayrıca, Türk milletini yok sayan, Türk vatanının parçalanmasını öngören bu antlaşma kabul edilemezdi.

– İmzalayan ve onaylayanlar vatan haini kabul edildi.

– Sevr Antlaşmasını BMM kabul etmediği için yürürlüğe girememiştir.

The post 8.Sınıf İnkılap Tarihi 2.Ünite Özeti Milli Uyanış: Bağımsızlık Yolu first appeared on Evdeki Hocam.

8.Sınıf İnkılap Tarihi 2.Ünite Özeti Milli Uyanış: Bağımsızlık Yolu yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

* Yaşanan bir olayın her yönüyle anlaşılması için sorulan sorulara 5N 1K soruları denir.

* Özellikle haber yazılarında kullanılan sorulardır.

* Bu sorular yaşanan bir olayın yerini, zamanını, nedenini, olayı yapanı, ne yapıldığını ve nasıl yapıldığını veren
sorulardır.

Kim? Ne? Nerede? Ne Zaman? Nasıl? Niçin?

KİM?: Bir olay yazısında işi yapanı gösteren sorudur.
Ahmet kitapları topladı. (Kim? Ahmet)

NE?: Yapılan işten etkilenen varlık ve durumu veren sorudur.
Sabahtan beri odasında soru çözüyor. (Ne? Soru)

NEREDE?:Olayların yaşandığı mekanı öğrenmeyi sağlayan sorudur.
İstanbul’da kar yağmış. (Nerede? İstanbul’da)

NE ZAMAN?: Yaşananların zamanını bulduran sorudur.
Hafta sonu maçımız var. (Ne Zaman? Hafta sonu)

NASIL?: Olayın oluş biçimini öğrenmek için sorulan sorudur?
Ayağı kayarak düştü. (Nasıl? Ayağı kayarak)

NİÇİN? Olayın sebebini öğrendiğimiz sorudur.
Hastalandığından gelemedi?

(Niçin? Hastalıktan)

ÖRNEK:
Köpeği kaybolan beşinci sınıf öğrencisi Saim, köpeğini bulmak umuduyla gün boyunca hiç tanımadığı sokaklarda elindeki resmi insanlara göstererek köpeğini aradı.

Kim? Saim

Ne Zaman? Gün boyunca

Nerede? Sokaklarda

Nasıl? Elindeki resmi göstererek

Ne? Köpek

Niçin? Köpeğini bulmak umuduyla

The post 5.Sınıf Türkçe 5N 1K Soruları first appeared on Evdeki Hocam.

5.Sınıf Türkçe 5N 1K Soruları yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

Buluş yapan kişiler mucit olarak adlandırılır.
Buluşlar, genellikle insanların gereksinimleri doğrultusunda ortaya çıkmıştır.
Buluşlar insanların ihtiyaçlarını karşılamak dışında çeşitli keşiflerin yapılmasını, yani önceden var olsa bile var olduğu bilinmeyen şeylerin ortaya çıkarılmasını da sağlamıştır.

5.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

Örneğin Amerika kıtasının keşfi, ancak pusulanın icadından sonra gerçekleşebilmiştir. Keşif yapan kişilere ise kâşif adı verilir.

BULUŞLAR, TEKNOLOJİK GELİŞMELER VE YAŞANTIMIZ
Buluşlar ve teknolojik gelişmeler yaşamımızı kolaylaştırır ve değiştirir.
Örneğin besinlerin pişirilmesi ve saklanması, evlerimizin aydınlatılması ve ısıtılması, hastalıkların teşhis ve tedavi edilmesi gibi çoğu şeyi buluşların ve teknolojik gelişmelerin yardımı ile gerçekleştiririz.

BULUŞLARIN VE TEKNOLOJİK GELİŞMELERİN TOPLUM HAYATINA ETKİSİ
Buluşlar ve teknolojik gelişmeler, toplumları çeşitli alanlarda etkilemiş ve toplum hayatında önemli değişikliklere neden olmuştur.Evdekihocam.com

Örneğin tekerleğin icadının ardından geliştirilen arabalar sayesinde yüklerin taşınması kolaylaşmış, uzak mesafeler kısa zamanda aşılabilir olmuştur.

Ayrıca tekerleğin üzerine basit dişliler eklenmesi ile elde edilen dişli çarklar sayesinde bisiklet ve saat gibi mekanik aletler üretilmeye başlanmıştır.

Yakın geçmişte de toplumların hayatını etkileyen çeşitli buluşlar gerçekleştirilmiştir.
Örneğin buhar gücüyle çalışan makinelerin icadı ile sanayileşme hız kazanmıştır.

Bu gelişmeye paralel olarak fabrikalar kurulmuştur.
Fabrikalarda gerçekleştirilen seri üretim ile ürünler çok daha ucuza üretilmeye başlanmış, böylelikle insanlar ürünleri daha ucuza elde edebilmişlerdir.Evdekihocam.com

BULUŞLARIN VE TEKNOLOJİK GELİŞMELERİN OLUMSUZ ETKİLERİ
Buluşların ve teknolojik gelişmelerin olumlu etkilerinin yanı sıra, olumsuz etkileri de olabilmektedir.
Örneğin bilgisayar birçok alanda hayatımızı kolaylaştırırken, gereğinden fazla kullanıldığında sosyal hayatımızda sorunlar yaşamamıza neden olur.

Cep telefonu da iletişim alanında hayatımızı kolaylaştıran bir araçtır. Fakat yaydığı radyasyon nedeniyle uzun süre kullanıldığında sağlığımızı olumsuz yönde etkiler.

Fabrikalar ise seri üretim yaparak ürünleri daha ucuza almamızı sağlarken, doğaya bıraktıkları atıklar nedeniyle doğal yaşama zarar verir. Evdekihocam.com

Bunların dışında, buluşların ve teknolojik gelişmelerin silah yapımı gibi alanlarda kullanılması da insan yaşamını olumsuz yönde etkiler.

DOĞRU VE GÜVENİLİR BİLGİ
Bilgi, tüm toplumlar için oldukça önemli bir kaynaktır. Çağımızdaki teknolojik gelişmelerle birlikte bilgiye ulaşma yolları da değişmiştir. Eskiden daha çok kitap, ansiklopedi ve dergi gibi basılı kaynaklar kullanılırken, artık bilgi edinmek için en önemli araç olarak İnternet görülmektedir. İnternet sayesinde her türlü bilgiye dünyanın her yerinden ulaşmak mümkündür.

Basılı kaynaklardan farklı olarak İnternete bilgi eklemek ve bu bilgiyi insanlarla paylaşmak da oldukça kolaydır. Fakat bu bilgilerin birçoğunun İnternete eklenirken herhangi bir kontrolden geçmemesi yeni bir sorun ortaya çıkarmıştır. İlgi çekici, resmî ya da çok profesyonel gibi görünen yazıları kimin yazdığından, yazan kişinin uzmanlığından asla emin olamayabilirsiniz. Peki, o zaman İnternette yer alan bilgilerin hangisi doğrudur?

Doğru ve güvenilir bilgiye ulaşmak için aşağıdaki önerileri uygulayabilirsiniz.
• İnternetten elde edilen bilgiler farklı İnternet sitelerindeki bilgilerle, kitap, ansiklopedi gibi kaynaklarla ve uzman görüşleriyle karşılaştırılmalıdır.
• Güvenilir İnternet sitelerinden yararlanılmalıdır. Örneğin “gov” uzantılı siteler resmî, ‘‘edu’’ uzantılı siteler ise eğitim siteleridir.
• Bilgi almak istenilen konu başlığını, arama motoruna tırnak içinde (“ ”) yazmak daha doğru sonuçlara ulaşılmasına yardımcı olur.
• Ulaştığımız bilgi, “Ne? Nerede? Ne zaman? Nasıl? Niçin/Neden? Kim?” sorularına doğru ve tutarlı cevaplar verebilmelidir.Evdekihocam.com
• İnternete eklenme tarihi kontrol edilerek bilgilerin güncel olup olmadığı incelenmelidir.

SANAL ORTAMDA GÜVENLİK

İnternetteki tehlikeler nelerdir?

Hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelen internet sayesinde ihtiyacımız olan bilgiye bilgisayar, cep telefonu ve tablet cihazlardan çok hızlı bir şekilde ulaşabiliyor, ihtiyacımız olan her şeyi alışveriş sitelerinden kredi kartıyla alabiliyoruz.

Ayrıca bankacılık işlemlerini de artık bankaya gitmeden mobil bankacılık uygulamaları ile internet üzerinde yapabiliyoruz.Evdekihocam.com

Fakat, hayatımızı kolaylaştıran interneti doğru ve güvenli bir şekilde kullanmadığımızda sanal ortamda birçok tehlikeyle karşı karşıya kalabiliriz.

Örneğin, ihtiyacımız olan bilgiye ulaşmak için birçok internet sitesini ziyaret ederiz. Fakat ulaştığımız sitelerdeki bilgiler eksik ya da yanlış olabilir.

Bu durum doğru bilgiye ulaşmamızı engeller. İnternet üzerinde yaşımıza uygun olmayan sitelere yanlışlıkla bile girmek kötü durumlarla karşılamamıza neden olur.

İnternette üye olduğumuz siteler üzerinden bizimle arkadaşlık kurmak isteyen kötü niyetli kişiler; kişisel bilgilerimizi, fotoğraflarımızı, telefon ve şifrelerimizi ele geçirip kötü amaçlar için kullanabilirler. Kötü amaçları olan bu kişiler banka hesaplarımızı ele geçirip bizim adımıza alışveriş yapabilir, hesabımızdaki paralarımızı çalabilirler. İnternet üzerinden indirilen korsan film, müzik ve programlar bilgisayarımıza virüs bulaşmasına neden olur. İnterneti doğru ve güvenli kullanmak için neler yapabiliriz? İnternette ulaştığımız tüm bilgiler doğru olmayabilir.

Doğru bilgiye ulaşmak için ‘’edu’’ ve ‘’gov’’ uzantılı sitelere bakabiliriz.
İnternette yaşınıza uygun olmayan sitelerden korunmak için anne veya babanızla birlikte güvenli siteleri belirleyip bilgisayarınıza kayıt edebilirsiniz.Evdekihocam.com

İnternette kişisel bilgilerinizi korumak için, sizden kimlik bilgilerinizi isteyen sitelere karşı dikkatli olmalısınız.

Bu sitelerin güvenli olup olmadığını ailenize ya da öğretmeninize sorarak öğrenebilirsiniz.

Bankalar sizden e-posta yoluyla kimlik bilgilerinizi istemez, bu nedenle bu epostaları açmadan bilgisayarınızdan silmelisiniz. ‘’Çekilişte bir hediye kazandınız!’’ şeklindeki reklam ve haberler virüslü reklamlardır.

Bu reklamlara tıklamayın. İnternetten film, müzik ve program indirmek suçtur ve bilgisayarınıza virüs bulaşmasına neden olabilir. İstediğiniz film ve müzikleri güvenli sitelerden ücretini
ödeyerek satın alabilirsiniz.

İnternette gezinirken virüs programları kullanarak bilgisayarımızı koruyabiliriz.

İnternette güvende olmanın yollarından biri de güçlü şifreler oluşturmaktır. Harf, rakam ve özel ifadelerden oluşan şifreler oluşturarak bilgilerimizi koruyabiliriz.

Sosyal paylaşım siteleri üzerinden sizinle arkadaşlık kurmaya çalışan tanımadığınız kişilere karşı çok dikkatli olmalısınız.Evdekihocam.com

Kişisel bilgilerinizi, fotoğraflarınızı ve hesabınızı ele geçirebilirler. Bu kişilerin arkadaşlık tekliflerini kabul etmeyin.

İnternette güvende olmak için gerçek hayatta yapmayacağınız bir şeyi internette de yapmayın.

BİLİM İNSANLARININ ORTAK ÖZELLİKLERİ
Bilim insanları, insanların ihtiyaçlarını karşılayabilmek ve hayatlarını kolaylaştırmak amacıyla sistemli bir şekilde bilimsel araştırmalar yapan kişilerdir. Kendilerini insanlığa hizmet etmeye adamış kişiler olan bilim insanları, yalnızca günümüz için değil, gelecek için de çalışırlar.

Bilim insanlarının bazı ortak ve belirgin özellikleri vardır.

Bilim insanı;
• Gözlemcidir.
• Meraklı ve araştırmacıdır.
• Deneycidir.
• Sabırlı ve kararlıdır.
• Akılcıdır.
• Tarafsızdır.

Bazı Bilim İnsanları
THOMAS EDİSON: Amerikalı bir bilim insanı olan Thomas Edison, elektrik akımı elde etmeye
yönelik araştırmaları ile tanınmıştır.

Döneminde üretilmiş olan bir lambadan çok etkilenerek, bundan daha güvenli olan ve daha basit bir yöntemle çalışan bir elektrik lambası geliştirme çalışmasına girişmiştir. Bu girişimde başarılı olmuş ve ampul gibi önemli bir buluşa imza atmıştır.Evdekihocam.com

ALEXANDER GRAHAM BELL: Telefonun icat etmiştir. Graham Bell aslında, sağırların sessizliğini ortadan kaldırmaya çalışıyordu. Bunu başaramadı ama telefonla birbirinden kilometrelerce uzaktaki insanların birbirlerini duymalarını sağlayan telefonu bulmuştur.

Galileo Galilei: Modern fiziğin ve astronomi biliminin kurucularından sayılan Galilei; fizik, matematik, geometri ve astronomi alanlarında yaptığı çalışmaları ile tanınmıştır.

Galilei’nin bilim dünyasına başlıca katkıları arasında; gökyüzünü gözlemlemek için kendi adıyla anılan bir teleskop geliştirmesi, geliştirdiği teleskobu kullanarak Dünya’nın ve gezegenlerin hareketleri hakkında önemli tespitlerde bulunması sayılabilir.

ISAAC NEWTON: İngiltere’de doğmuştur. Fizik, matematik, astronomi alanlarında buluşlar yapan, büyük bir mucittir.Evdekihocam.com

Bilimin gelişmesine büyük katkısı olmuştur.

Fiziğin en temel konularından biri olan madde-enerji arasındaki ilişkiyi açığa çıkarmaya çalışmıştır.
Aynalı teleskopu geliştirmiştir.
Evrensel kütle çekim kanununu ortaya atmıştır.

Louis Pasteur:

Pasteur, tıp tarihinde isim yapmış, önemli bir bilim insanıdır.
Bakterileri detaylı inceleyerek, hastalıkların ortaya çıkışı ile ilgili çalışmalar gerçekleştirmiştir. Hastalıklarla savaşmak için aşılar üretmiştir. Kuduz aşısını bulan kişi olarak tanınmıştır. Fizik ve kimya alanlarında da çalışmalar yapmıştır. Sütün bozulmasını engelleyen pastörize etme yönetimini geliştirmiştir.

ALBERT EİNSTEİN:

Tüm zamanların en büyük fizikçilerinden biri olan Albert Einstein, modern fizik kuramlarının oluşmasına büyük katkıları olan bir bilim insanıdır. Işığın tanecikli yapısına ilişkin çalışmaları ve ünlü görelilik kuramıyla tanınır. 1921 yılında Nobel Fizik Ödülü’nü alan Einstein, fizik alanında yaptığı çalışmalarıyla, dünyanın en büyük bilim insanlarından birisi olarak hâlâ gururla anılmaktadır.Evdekihocam.com

İBN-İ SİNA:

İbn-i Sina, bilimsel çalışmaları ile insanlığa hizmet etmiş Müslüman bir Türk bilginidir.
Felsefe, matematik, astronomi, fizik, kimya, tıp ve müzik gibi birçok alanda çalışmalar yapmış olmakla birlikte, en çok tıp alanındaki çalışmalarıyla tanınmıştır. İyi bir hekim olan İbn-i Sina’nın yazmış olduğu “Tıp Kanunu” adlı eser, Avrupa üniversitelerinde ders kitabı olarak okutulmuş ve 17. yüzyılın ortalarına kadar tıp biliminde temel eser olarak kabul edilmiştir.Evdekihocam.com

FARABİ:

Farabi, bir İslam felsefecisidir. Aristo’dan sonraki önemli felsefecilerden biri olarak kabul edilmiştir.
Felsefe, mantık, matematik, tıp, siyaset ve müzik alanlarında eserler yazmıştır. Yaptığı çalışmalar sonunda bilimleri fizik, matematik ve metafizik olmak üzere 3’e ayırmıştır. Bu sınıflandırma, Avrupalı bilginler tarafından da kabul edilmiştir.Evdekihocam.com

CAHİT ARF:

Matematik alanında yaptığı çalışmalarıyla tanınan Cahit Arif’in, özellikle geometri problemlerinin cetvel ve pergel yardımıyla çözüle bilirliği konusundaki çalışmaları öne çıkmıştır. Cahit Arf ayrıca, kendi adıyla anılan “Hasse-Arf Teoremini matematiğe kazandırmıştır.Evdekihocam.com

BİLİMSEL ETİK

Bilgi Kaynaklarımız Araştırma Yapma
Araştırma yapmaya başlamadan önce neyi, nasıl ve ne zaman yapacağımızı planlamak; araştırmamızı zamanında ve eksiksiz olarak tamamlamamız için bize yol gösterici olur. Planımızda ilk adım olarak araştırmamızda kullanacağımız kaynakları belirlemeli ve bulmalıyız.Evdekihocam.com

Bir sonraki adımda ise bulduğumuz kaynakları incelemeli ve bu kaynaklardan elde ettiğimiz bilgileri kullanarak bir rapor oluşturmalıyız. Bu raporu oluştururken bulduğumuz bilgilerin benzer ve farklı yönlerini değerlendirmeliyiz.Evdekihocam.com
Araştırmamızın son adımında ise çalışmamızda kullandığımız kaynakları belirten bir kaynakçaya yer vermeliyiz.

KÜTÜPHANELERDEN VE İNTERNETTEN YARARLANMA
Araştırma yaparken çeşitli kaynaklardan yararlanmamız gerekebilir. Bu kaynaklara kütüphaneler ve İnternet gibi farklı yollardan ulaşabiliriz.Evdekihocam.com

Kütüphanelerdeki kaynaklar raflara konularına ve başlıklarının alfabetik sırasına göre dizilmiştir.
Ayrıca bu kaynaklara kolayca ulaşmamızı sağlayacak elektronik ve basılı kataloglar hazırlanmıştır. Öte yandan İnternet üzerinden de farklı kaynaklara ulaşmak mümkündür.

Türkçe arama motorlarında konumuzla ilgili anahtar kelimeleri aratarak çeşitli sitelere ulaşabiliriz. Ancak yararlandığımız sitelerin güvenilir olmasına dikkat etmemiz gerekir. Bunun için “k12.tr” ve “edu.tr” uzantılı eğitim sitelerini tercih edebiliriz.Evdekihocam.com

Belirtilen siteler dışında farklı sitelerdeki bilgilerden de yararlanmak istiyorsak bu bilgilerin doğruluğu kontrol etmeliyiz.

YARARLANDIĞIMIZ KAYNAKLAR
Araştırma yaparken kullandığımız kaynaklar birinci elden ve ikinci elden kaynaklar olmak üzere iki gruba ayrılır.Evdekihocam.com

Hakkında bilgi verilen kişi, olay ya da çalışmaya tanıklık etmiş insanlar tarafından ortaya konan yazılı, sözlü ve görsel eserler birinci elden kaynaklardır.

Otobiyografiler, günlükler, bir nesneye ait resimler veya fotoğraflar birinci elden kaynaklara örnek olarak gösterilebilir. İkinci elden kaynaklar ise birinci elden kaynaklarda verilen bilgilerin bir başkası tarafından bir araya getirilerek yorumlandığı eserledir. Sözlükler, ansiklopediler ve ders kitapları ikinci elden kaynaklara örnek olarak gösterilebilir.

BİLGİ HIRSIZLIĞI
Araştırmalarımızda kullandığımız kaynakları belirtmemiz gerekir. Bu kaynakları belirtmediğimiz zaman araştırmamızda yer verdiğimiz düşünce ve bilgilerin bize ait olduğu düşünülebilir.

Başkasının verdiği bilgileri ve düşüncelerini bizimmiş gibi göstermek bilgi hırsızlığına girer ve bu bir suçtur.

Bu hataya düşmemek ve suç işlememek için araştırmamızın sonuna hangi bilgiyi nereden aldığımızı gösteren bir kaynakça eklememiz gerekir.Evdekihocam.com

5.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

KİTAP ÇEKİLİŞLERİNİN YAPILACAĞI GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN TIKLAYINIZ

The post 5.Sınıf Sosyal Bilgiler 4.Ünite Özeti: Bilim, Teknoloji ve Toplum first appeared on Evdeki Hocam.

5.Sınıf Sosyal Bilgiler 4.Ünite Özeti: Bilim, Teknoloji ve Toplum yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

AVRUPA’DA YAŞANAN GELİŞMELER

Coğrafi Keşifler: XV. yüzyılda Avrupa’da yaşanan gelişmelerden biri de Coğrafi Keşifler oldu. Coğrafi Keşifler sonucu okyanuslara açılan Avrupalı devletler hem Amerika kıtasını keşfettiler hem de doğunun zenginlik kaynağı olarak bilinen Hindistan’a denizden ulaştılar.

Keşfedilen bu bölgelerdeki kaynakları kendi ülkelerine taşıyarak zenginleştiler.

Rönesans ve Reform: Avrupa’da ekonomik kalkınmayla birlikte bilim, sanat ve edebiyat da hızla gelişti. Bu gelişmelerin yaşandığı döneme “yeniden doğuş” anlamına gelen Rönesans adı verildi. Rönesans’la akıl ve bilim ön plana çıktı ve dogmatik düşünceler sorgulanmaya başlandı.

Tepkiler arttıkça Katolik Kilisesi toplum üzerindeki gücünü ve denetimini kaybetmeye başladı. Nihayet Reform adı verilen sürecin ardından Katolik Kilisesi kendisini düzeltmek, siyasi ve ilmî alanlardan elini çekmek zorunda kaldı.

Aydınlanma Çağı: Katolik Kilisesinin baskısından kurtulan Avrupalılar, aklın ve bilimin rehberliğinde hızla gelişmeye ve aydınlanmaya başladılar. Aydınlanma Çağı denilen bu dönemde (XVII – XVIII. yüzyıllar) bilimsel gelişmeler de hız kazandı.

Fransız İhtilali: 1789’da Fransa’da halkın mevcut yönetime karşı çıkmasıyla başlayan ayaklanmalar sonucu krallık rejimi yıkılarak Fransız İnsan Hakları ve Yurttaşlık Bildirgesi yayınlandı.

Yayınlanan bu bildirgeyle kısa sürede dünyada hak, eşitlik, adalet, özgürlük düşüncelerinin yayılmasını sağladı.

Fransız İhtilali ile her milletin kendi bağımsız devletini kurma hakkına sahip olduğunun vurgulanması, milliyetçilik fikrinin yayılmasına ve imparatorlukların dağılma sürecine girmesine yol açtı.

Sanayi İnkılâbı: Avrupalı devletler zamanla bilimsel bilgiyi teknolojiye aktarıp buhar gücüyle çalışan gemiler icat ettiler ve dokuma fabrikaları kurdular.

Böylece Sanayi İnkılâbı doğdu. Küçük üretim atölyelerinin yerini büyük fabrikalar, insan gücünün yerini makine gücü aldı.

Makineler sayesinde üretim hızla arttı. Artan üretimle birlikte ham madde ve pazar ihtiyacı da arttı. Avrupalı devletler ihtiyaç duydukları ham maddeyi henüz sanayileşmemiş ülkelerden karşılayıp ürettikleri ürünleri de aynı ülkelerde pazarladılar Böylece Sömürgecilik doğdu.

SARSILAN OSMANLI XX. Y.Y BAŞLARINDA OSMANLI DEVLETİ

Osmanlı Devleti, XX. yy a gelindiği zaman siyasî ve askeri üstünlüğünü kaybetmiş ve ayakta kalabilmek için uluslar arası denge siyaseti izlemiştir.

Avrupa’da ortaya çıkan Fransız İhtilali, Sanayi İnkılâbı Osmanlı Devleti’ni olumsuz etkilemiştir. Fransız İhtilali ile birlikte milliyetçilik akımları, Osmanlı Devleti’ndeki azınlıklar arasında yayılmış ve Osmanlı içerisinde birçok ayaklanma çıkmıştır.

Sanayi İnkılâbı ile Avrupa’da fabrikalar kurulmuş üretim artmış, mallar hızla ve ucuz bir şekilde piyasaya sürülmüştür.

Üretilen malları satmak için pazar arayışına gidilmiş ve böylece sömürgecilik yarışı başlamıştır. Bu durumda Osmanlı Devleti hammadde ve pazar açısının önemli bir konumdaydı.

Osmanlı Devleti’ne giren ucuz mallar Osmanlı ekonomisini olumsuz etkilemiştir.

XIX. yüzyılda Avrupalı devletlerden yüksek faizle borç alınarak giderler karşılanmaya çalışıldı. İlk kez Kırım Savaşı sırasında alınan borçlar büyük oranda israf edildi.

Devlet, otuz yıl içinde borçlarının faizini dahi ödeyemez hâle gelerek iflas etti.

Bunun üzerine alacaklı devletler – Osmanlı yönetiminin çağrısıyla bir araya gelerek Düyûn-u Umûmiye adında uluslararası bir teşkilat kurdular (1881).

Osmanlı gelir kaynaklarının büyük bir kısmına el koyan bu teşkilat, vergileri topluyor ve alacaklı devletler arasında paylaştırıyordu.

Osmanlı Devleti kapitülasyonlar ve Düyûn-u Umûmiye teşkilatının etkisiyle ekonomik bağımsızlığını kaybetti. Bu durum devletin siyasi bağımsızlığına da zarar verdi.

DAĞILMAYA KARŞI ALINAN ÖNLEMLER

Tanzimat Fermanı: Osmanlı devlet adamları da azınlık isyanlarını önleyebilmek için çeşitli çalışmalar yaptılar.

Padişah iradesiyle yayınlanan Tanzimat Fermanı (1839) ile azınlıkların zaten var olan hakları yasal güvence altına alındı. Bu yolla azınlıkların devlete olan bağlılığını artırmak ve devleti dağılmaktan kurtarmak istediler.

Ancak bağımsızlık hayaline kapılan azınlıklar, atılan bu adımlara rağmen isyan etmekten vazgeçmediler.

Islahat Fermanı: Azınlık isyanlarının önüne geçemeyen Osmanlı Devleti 1856’da Avrupalı devletlerin de baskısıyla Islahat Fermanı adıyla yeni bir ferman yayınlandı.

Bu fermanla azınlıkların hakları Müslümanlarla eşit hâle getirildi. Buna rağmen azınlık isyanları önlenemedi.

1.Meşrutiyetin İlanı: Tanzimat Dönemi’nde ve sonrasında yapılan yenilikleri yeterli görmeyen bazı Osmanlı aydınları, Genç Osmanlılar (Jön Türkler) adıyla örgütlendi.

Bu aydınlar, Osmanlı Devleti’nde meşrutiyet yönetimine geçilmesi halinde ülkedeki karışıklıkların ve isyanların sona ereceğine inanıyorlardı.

Genç Osmanlılar kendileriyle aynı fikri paylaşmayan Padişah Abdülaziz’i tahttan indirdiler ve V. Murat’ı tahta çıkardılar.

Ancak daha sonra Genç Osmanlılar ile anlaşan ve 1876’da tahta çıkan Padişah II. Abdülhamit tarafından Osmanlı Devleti’nin ilk anayasası Kanun-i Esasi ilan edildi. Anayasaya göre Mebusan Meclisi açılarak halk kısmi olarak yönetime katıldı.

2. Meşrutiyet’in İlanı: 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın başlaması ve meclis ile Hükûmet arasındaki ilişkilerin bozulması üzerine padişah, meclisi kapattı.

Anayasayı yürürlükten kaldırdı ve meşrutiyet yönetimine son verdi. II. Abdülhamit, 1908 yılına kadar devleti mutlakiyetle yönetti. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin meşrutiyeti yeniden getirmek için yürüttüğü mücadele sonucunda II. Abdülhamit, 23 Temmuz 1908’de meşrutiyeti yeniden ilan etti. Böylece II. Meşrutiyet Dönemi başladı. Anayasada önemli değişiklikler yapıldı, padişahın yetkileri sınırlandırıldı ve meclisin yetkileri artırıldı. Ayrıca ilk kez siyasi partilerin kurulması sağlandı.

DAĞILMAYI ÖNLEMEYE KARŞI GELİŞEN DÜŞÜNCE AKIMLARI

Osmanlıcılık: Osmanlı sınırlarında yaşayan herkesi dini, dili, ırkı ne olursa olsun Osmanlı sayan, yani herkesi eşit kabul eden düşünce akımıdır. Bu fikrin başlıca temsilcileri Şinasi, Namık Kemal ve Ziya Paşa’dır. Bu düşünce akımının etkisiyle Tanzimat ve Islahat Fermanları ile I. ve II. Meşrutiyet ilan edilmiştir.

İslamcılık (Ümmetçilik): Devletin parçalanmasını engellemek için Müslüman milletler Osmanlı halifesinin liderliğinde tek bir çatı altında birleşmelidir görüşünü savunan düşünce akımıdır. Cemalettin Afgani, Sait Halim Paşa ve Mehmet Akif Ersoy bu görüşü savunan önemli kişilerdendir. Özellikle II. Abdülhamit zamanında uygulanmaya çalışılmıştır.

Batıcılık: Osmanlı Devleti’nin kurtuluşunun tek yolunun batıya ayak uydurmaktan geçtiğini savunan düşünce akımıdır. En önemli temsilcisi Tevfik Fikret’tir. Bu akım özellikle Atatürk döneminde yapılan inkılaplar üzerinde etkili olmuştur.

Türkçülük ( Turancılık): Bütün Türkleri tek bir devlet ve bayrak altında toplamak isteyen düşünce akımıdır. Bu fikir akımının amacı büyük Turan İmparatorluğunu kurmaktır. Bu düşünce akımının önemli temsilcileri Ziya Gökalp, Yusuf Akçura, Mehmet Emin Yurdakul’dur.

Not: Bu düşünce akımlarından hiçbirisi Osmanlı Devleti’ni dağılmaktan kurtaramamıştır.

MAVİ GÖZLÜ ÇOCUK: MUSTAFA BATIYA AÇILAN KENT: SELANİK

Osmanlı Devleti’nin Rumeli deki önemli Şehirlerinden olan ve batıya açılan kapısı olan Selanik; Gelişmiş bir limana sahipti. [Ekonomik olarak gelişmiş bir şehirdi. Şehirde gelişmiş bir ticaret hayatı vardı.] Avrupa’nın önemli şehirleri ve İstanbul ‟la demiryolu bağlantısı vardı. [Avrupa’daki gelişmeler bu sayede kısa sürede şehre geliyordu.]

Şehirde çoğunluğu Türkler olmak üzere Rum, Sırp, Bulgar, Ermeni vb. uluslar yaşıyordu. [ Bu çok uluslu yapı Şehrin zengin bir kültürel yapıya sahip olmasını sağlamıştır.]

MUSTAFA KEMAL’İN ÇOCUKLUĞU

Mustafa Kemal, 1881‟de Selanik’te doğmuştur. Mustafa Kemal ‟in ailesi Rumeli’nin fethi sonrasında Selanik’e yerleşen Türk boylarına mensuptur. Babası Ali Rıza Efendi’nin ailesi Söke (Aydın) annesi Zübeyde Hanım’ın ailesi de Konya’dan Rumeli ‟ye göç eden bir aileye mensuptur.

MUSTAFA KEMAL’İN OKUL HAYATI

Mustafa’nın okul çağı gelince annesi ile babası arasında anlaşmazlık yaşandı.

Ali Rıza Efendi Mustafa’nın yeni yöntemlerle eğitim almasını istiyordu. Zübeyde Hanım ise Mustafa’nın Mahalle Mektebine gitmesini ve dini eğitim almasını istiyordu. Bu anlaşmazlığı Ali Rıza Efendi ustaca halletti. Önce annesinin istediği gibi Mahalle Mektebine başlayan Mustafa iki gün sonra buradan alınarak Şemsi Efendi İlkokuluna başladı.

Mustafa Kemal’in okuduğu okullar şöyledir:

Mahalle Mektebi: Mustafa, önce annesinin isteğiyle mahalle mektebine gitti.

Şemsi Efendi İlkokulu: Mahalle mektebinde modern eğitim uygulanmadığından Şemsi Efendi İlkokulu’na başladı. Şemsi Efendi İlkokuluna devam ederken babasını kaybetti. Bunun üzerine kısa bir süre öğrenimine ara vermek zorunda kaldı.

Babasının ölümüyle aile zor durumda kaldı. Zübeyde Hanım, oğlu Mustafa ve kızı Makbule ile birlikte Selanik yakınlarında çiftlik işleten kardeşinin yanına gitti.

Selanik Mülkiye Rüştiyesi: Mustafa’nın öğrenim görmemesi annesini çok üzüyordu. Bu nedenle Zübeyde Hanım oğlunu öğrenimine devam etmesi için tekrar Selanik’e gönderdi. Mustafa, Selanik’te Mülkiye Rüştiyesine (sivil ortaokul) yazıldı (1892).

Selanik Askeri Rüştiyesi: Mustafa Kemal’in arzusu asker olmaktı. Askerî okul sınavına girdi ve başarılı oldu. Selanik Askerî Rüştiyesine (Selanik Askerî Ortaokulu) kaydoldu.

Mustafa bu okulda, zekâsı ve üstün yetenekleriyle öğretmenlerinin sevgisini kazandı.

Doğduğunda kendisine “Mustafa” adı verilmişti. “Kemal” adını ise bu okuldaki matematik öğretmeninden almıştır.

Manastır Askerî İdadisi: Mustafa Kemal, Selanik Askerî Rüştiyesini bitirince Manastır Askerî İdadisine yazıldı (1895).

Manastır kenti ve girdiği bu okul Mustafa Kemal’in ülke sorunları, vatan ve millet sevgisi, milliyetçilik, bağımsızlık, özgürlük gibi düşüncelerinin gelişmesinde önemli rol oynamıştır.

Harp Okulu: Mustafa Kemal, Manastır Askerî İdadisini bitirdik ten sonra İstanbul’a gelerek Harp Okulunun piyade sınıfına girdi (1899). Mustafa Kemal bu okuldan teğmen rütbesiyle mezun oldu.

Harp Akademisi: Harp Okulundan sonra öğrenimine İstanbul Harp Akademisi, kurmay sınıfında devam etti. (1902). Derslerinin yanı sıra, ülkenin içinde bulunduğu siyası durum ve sorunları ile yakından ilgilendi. Mustafa Kemal, Harp Akademisini kurmay yüzbaşı olarak bitirdi (11 Ocak 1905). Böylece orduda görev almaya hazır bir kurmay subay oldu.

MUSTAFA KEMAL’İN FİKİR HAYATI

MUSTAFA KEMAL’İN FİKİR HAYATINI ETKİLEYEN KİŞİLER

Namık Kemal: Mustafa Kemal’in okuyup etkilendiği düşünürlerden biri “Vatan Şairi” olarak tanınan Namık Kemal’dir. Vatan sevgisi ve hürriyet gibi konuları coşkun bir şekilde işleyen Namık Kemal, genç Mustafa’nın kalbinde vatan sevgisi ve hürriyet aşkı gibi duyguların yerleşmesine yardımcı olmuştur.

Mehmet Emin Yurdakul: Mustafa Kemal’in fikirlerinin oluşumunda etkili olan düşünürlerden biri de Mehmet Emin Yurdakul’dur. “Ordunun Destanı” adlı şiirinde Mustafa Kemal’e de yer veren Yurdakul, eserlerinde vatan, millet ve millî birlik gibi kavramları yoğun bir şekilde işlemiştir. Mustafa Kemal hayatı boyunca bu duyguları kalbinde taşımıştır.

Ziya Gökalp: Mustafa Kemal’in, fikirlerinden faydalandığı bir diğer düşünür Ziya Gökalp’tir. Ziya Gökalp’ın fikirleri, özellikle cumhuriyetin ilk dönemlerinde, devletin kültür politikaları belirlenirken etkili olmuştur.

Tevfik Fikret: Batı medeniyetinin örnek alınması gerektiğini savunan Tevfik Fikret’in bu yöndeki fikirleri, Mustafa Kemal üzerinde özellikle inkılaplar yapılırken etkili olmuştur. Mustafa Kemal “Ben inkılap ruhunu ondan aldım.” diyerek Tevfik Fikret’ten nasıl etkilendiğini ifade etmiştir.

Montesquieu ve Jean Jocques Rousseau: Mustafa Kemal yabancı yazarların fikirlerinden de istifade etmiştir. Özellikle Fransız İhtilali’ne zemin hazırlayan Montesquieu (Monteskiyö) ve Jean Jocques Rousseau’nun (Jan Jak Russo) fikirleri Mustafa Kemal üzerinde etkili olmuştur. Mustafa Kemal “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.” Sözünü Rousseau’dan esinlenerek söylemiştir.

MUSTAFA KEMAL’İN ASKERLİK HAYATI

İlk Görev Yeri “Şam”: 1905’te ”kurmay yüzbaşı” rütbesiyle Harp Akademisinden mezun olan Mustafa Kemal, kurmaylık stajı için Şam’daki 5.Ordu emrine atandı Şam’da iken Vatan ve Hürriyet Cemiyetini kurdu. 1907 yılına kadar Şam’da kalan Mustafa Kemal, buradan merkezi Manastır’da bulunan 3. Ordu Karargâhının Selânik şubesine atandı.

31 Mart Vakası: Mustafa Kemal, Selânik’te iken İttihat ve Terakki Cemiyetine üye oldu. Bu Cemiyet’in çalışmaları sonucu ülkede yeniden Meşrutiyet ilan edildi. Ancak bir süre sonra Meşrutiyet karşıtları İstanbul’da ayaklanma çıkardılar.

31 Mart Vakası adı verilen isyanı bastırmak için Selanik’te, Hareket Ordusu adıyla bir ordu hazırlandı. Bu ordunun ismini Mustafa Kemal koydu. Kurmay başkanlığını Mustafa Kemal’in yaptığı Hareket Ordusu İstanbul’a gelerek isyanı bastırdı. Mustafa Kemal, İstanbul’daki görevini tamamladıktan sonra tekrar Selanik’e döndü (1909).

Fransa Picardie: Mustafa Kemal 1910 yılında orduyu temsilen Picardie’de (Pikardi) yapılacak askeri manevraları izlemesi amacıyla Fransa’ya gönderildi

TRABLUSGARP SAVAŞI:

Sanayi İnkılabını geç tamamlayan İtalya Osmanlı Devleti’nin Kuzey Afrika’daki toprağı olan Trablusgarp’ı ele geçirmek ve sömürgeleştirmek için Trablusgarp’a saldırdı. Osmanlı Devleti Trablusgarp’ı savunmak için karadan asker gönderemedi; çünkü Mısır İngilizlerin elindeydi. Deniz gücü çok zayıf olduğu için denizden de yardım gönderemedi. Bunun üzerine Mustafa Kemal ve Enver Paşa gibi gönüllü subaylar gizlice sivil kıyafetlerle ve takma isimlerle Trablusgarp’a gitti. (Mustafa Kemal takma adı: şerif-gazeteci). Burada halkı örgütleyerek özellikle Derne ve Tobruk’ta İtalyanlara karşı savaştılar. Fakat İtalyanların 12 adaya saldırması ve bu sıralarda Balkan savaşlarının çıkması üzerine Osmanlı Devleti İtalya ile Uşi Antlaşmasını imzalamak zorunda kaldı.

Not:

– Trablusgarp savaşı Uşi Antlaşması ile sona erdi.

– Trablusgarp savaşı Mustafa Kemal’in ilk askeri başarısıdır.

– Trablusgarp İtalyanlara bırakıldı ve böylece Osmanlının Kuzey Afrika’daki son toprağı da elinden çıktı.

BALKAN SAVAŞLARI

I. Balkan Savaşının Nedenleri:

– Fransız İhtilali ile birlikte yayılan milliyetçilik akımının Osmanlı Devleti’ne olumsuz etkisi.

– Avrupa devletlerinin, Osmanlı içerisinde yaşayan azınlıkları kışkırtması

– İngiltere’nin, Rusya’yı Osmanlı üzerindeki politikasında serbest Bırakması (Panslavizm)

– Osmanlı Devleti’nin merkezi gücünün zayıflaması Osmanlı Devleti; Bulgaristan, Yunanistan, Karadağ ve Sırbistan’la mücadele etmiştir. Osmanlı Devleti, dört cephede yaptığı mücadelede başarısız olmuştur. Başarısız olmasının nedeni, ordu içerisinde karışıklıklar olması ve cephelere askeri gücün gönderilememesidir.

Londra Antlaşması:

– Midye-Enez hattının batısında kalan topraklar, Balkan devletlerine bırakılmıştır. (Edirne, Kırklareli…)

– Ege adalarının geleceği büyük devletlerin eline bırakılmıştır.

– Balkan Savaşı devam ederken Arnavutluk bağımsızlığını ilan etmiştir (Osmanlı Devleti’nden ayrılan son Balkan Devleti Arnavutluk’tur.)

Sonuçları:

– Osmanlı Devleti, Ege adalarındaki egemenliğini kaybetmiştir.

– Bulgaristan büyük topraklara sahip olarak, Ege denizine kıyısı olmuştur.

– Bab-ı Ali Baskını ile İttihat ve Terakkiciler Osmanlı yönetimini tamamen ellerine geçirmişlerdir.

– Balkanlarda Türkler azınlık durumuna düşmüş ve günümüze kadar sürecek olan azınlık sorunu ortaya çıkmıştır.

– Bu dönemde Balkanlardan Anadolu’ya büyük göçler olmuştur. Bu göçler Anadolu’da ekonomik ve toplumsal sorunları da beraberinde getirmiştir.

II. Balkan Savaşı

Nedenleri:

– I. Balkan Savaşı sonucunda, Balkanlardaki otorite boşluğu.

– Bulgaristan’ın fazla toprak almasıyla birlikte, diğer Balkan devletlerinin bu duruma tepkisi Romanya’nın Bulgaristan’a saldırması ile savaş başlamıştır. I. Balkan Savaşı

sonucunda fazla toprak alan Bulgaristan’a karşı diğer Balkan Devletleri’nin mücadelesinde, Bulgaristan mağlup olmuştur. Bu karışıklıklardan yararlanan

Osmanlı Devleti, kaybetmiş olduğu Edirne ve Kırklareli’ni geri almıştır.

Balkan Savaşlarının Genel Sonuçları

– Osmanlı Devleti Balkan topraklarındaki hâkimiyetini kesin olarak kaybetti.

– Balkanlardaki Türkler azınlık durumuna düştü ve günümüze kadar devam eden Balkan Türkleri sorunu ortaya çıktı.

– Bugünkü batı sınırımız büyük ölçüde belli oldu.

– Balkan topraklarındaki siyasi denge bozuldu.

– Balkanlardaki Türk nüfusu, yapılan göçler nedeniyle azalırken Anadolu’daki Türk nüfusu arttı.

– Türk ordusunda yenilik gereksinimi ortaya çıktı.

Not: Mustafa Kemal Balkan Savaşlarında Gelibolu’da görevliydi. Bu durum, Çanakkale savaşlarında oldukça işine yaramıştır. En azından bölgeyi ana hatlarıyla tanıma fırsatını bulmuştu

Sofya Ateşeliği: Mustafa Kemal, 27 Ekim 1913’te Sofya Askeri Ateşeliğine atanmıştır. Bir yıldan fazla süren bu görevi sırasında Atatürk, Balkanların ekonomik, politik ve sosyal ortamında bütün azınlıkları, dış güçleri, bunların emellerini ve çeşitli dinleri tanımış; bu büyük karışıklık ortamında kendini yetiştirmişti.

The post 8.Sınıf İnkılap Tarihi 1.Ünite Özeti: Bir Kahraman Doğuyor first appeared on Evdeki Hocam.

8.Sınıf İnkılap Tarihi 1.Ünite Özeti: Bir Kahraman Doğuyor yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

Damat Ferit Paşa, Anadolu’daki Milli Mücadele’yi durdurmak için İngilizlerin de desteğini alarak harekete geçti.

Şeyhülislam’dan Mustafa Kemal’i ve Milli Mücadele’ye katılanları padişaha karşı gösteren bir fetva aldı.

Bu fetva Anadolu’nun her yerine dağıtıldı. Ayrıca yerel ayaklanmalar el altından desteklendi.

Onlarından sonuç getirmeyeceği anlaşılınca Kuvay-ı İnzibatiye adı verilen bir ordu kurdu.

Bu ordu Kuvay-ı Milliye engellemek, Kuvay-ı Milliye‟ye karşı ayaklananları desteklemek için kurulmuştu.

Başlayan isyanlar BMM’ni uzun süre uğraştırdı.

Düşmanla mücadele edileceği yerde kardeşkanı dökülmesine ve Kurtuluş Savaşının kazanılmasının

gecikmesine neden oldu.

Sebepleri:

 – İstanbul hükümetinin kışkırtması

 – İtilaf devletlerinin kışkırtması ve desteklemesi

 – Şeyhülislamın fetvasının rolü

 – Halkın askerlikten ve savaştan bıkması

 – Kuvayi milliye birliklerinin halka karşı bazı olumsuz davranışlarda bulunması

 – Azınlıkların çalışmaları ve bağımsızlık istemeleri

– İstanbul Hükümetinin Çıkarttığı Ayaklanmalar

– Ahmet Anzavur Ayaklanması

Büyük Millet Meclisi’nin Açılması (23 NİSAN 1920)

Mustafa Kemal, İstanbul’un işgal edilmesi üzerine 19 Mart 1920’de bir genelge yayımlayarak Ankara’da yeni bir

meclisin açılacağını bildirdi. BMM, Anadolu’nun çeşitli yerlerinden seçilen milletvekilleri ile İstanbul’dan kaçabilen milletvekillerin Ankara’da toplanmasından sonra 23 Nisan 1920’de açıldı.

Mustafa Kemal, 24 Nisan 1920 günü yapılan toplantıda kendi öncülüğünde kurulan meclise başkan seçildi. Meclis başkanlığı görevini cumhurbaşkanı seçildiği 29 Ekim 1923 tarihine kadar devam ettirdi.

Mustafa Kemal’in 24 Nisan 1920’de meclise verdiği önerge ile meclisin hukuki ve siyasi yapısı düzenlenmiştir.

Bu önergenin maddeleri:

– Hükümet kurmak zorunludur.

– Geçici bir meclis başkanı veya padişah vekili atamak doğru değildir.

– Meclisten seçilecek bir heyet meclise vekil olarak hükümet işlerini görür. Meclisin başkanı hükümetin de başkanıdır.

– MECLİS HÜKÜMETİ SİSTEMİ BENİMSENMİŞTİR.

Meclis Hükümeti Sistemi: Bakanlar tek tek milletvekilleri arasından mecliste yapılan oylama ile seçilir. Yürütme gücü meclise ait olduğu için meclis başkanı da hükümetin doğal başkanıdır. Cumhuriyetin ilanına kadar bu sistem uygulanmıştır.)

– Mecliste ortaya çıkan millet iradesi yurdun kaderine el koymuştur. BMM’nin üstünde bir güç yoktur.

– BMM yasama ve yürütme yetkilerini kendisinde toplamıştır.

– Güçler birliği ilkesi (yasama, yürütme ve yargı güçlerinin bir mecliste toplanması) kabul edilmiştir.

– Padişah ve halifenin durumu, ülke işgalden kurtulduktan sonra, meclisin vereceği kararla belirlenecektir.

İlk Meclisin Özellikleri

– BMM’nin açılması ile milli egemenliğe dayalı yeni Türk Devleti kurulmuştur.

– Misak-ı Milli’yi ilke edinmiştir. Öncelikle bağımsızlık hedeflemiştir.

– Kurtuluş Savaşı’nı yönetmiş ve kazanmıştır.

– BMM’nin açılmasıyla Temsil Heyeti’nin görevi sona ermiştir.

BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NE KARŞI ÇIKAN AYAKLANMALAR

– KUVA-Yİ İNZİBATİYE (HALİFE ORDUSU):

Kuvayi Milliyeyi dağıtmak için Damat Ferit Paşa kurdu. Bu ordu, Kuvayı Milliye birliklerine saldırdı ise de püskürtüldü.

İSTANBUL HÜKÜMETİ İLE İŞGALCİ GÜÇLERİN BİRLİKTE ÇIKARTTIĞI AYAKLANMALAR

– Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı ayaklanması

– Konya ayaklanması (Delibaş)

– Afyon ayaklanması ( Çopur Musa)

– Millî aşireti ayaklanması (Urfa)

– Yozgat ayaklanması

AZINLIKLARIN ÇIKARTTIĞI AYAKLANMALAR

– Pontus Rum Ayaklanması

– Ermeni intikamcıları

KUVA-Yİ MİLLİYE YANLISI OLUP, SONRADAN AYAKLANANLAR:

– Çerkez Ethem ayaklanması (Yunanlılara sığındı. I. İnönü Savaşında isyan bastırıldı.)

– Demirci Mehmet Efe ayaklanması

** Kuvayı Milliyeciler düzenli orduya girmemek için ayaklandı.

BMM’NİN İSYANLARA KARŞI ALDIĞI ÖNLEMLER

– İstanbul’la her türlü bağlantı kesildi.

– Şeyhülislamın fetvasına karşılık Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi’den yaklaşık yüz elli müftünün imzaladığı fetva alınmıştır.

– Olumsuz propagandalarına karşı halka gerçekleri anlatacak Anadolu Ajansı kurulmuştur (6 Nisan 1920).

– Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarıldı. (29 Nisan 1920).

– Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nu uygulamak için İstiklal Mahkemeleri kuruldu.

Sonuçları

 – Milli mücadelenin kazanılmasını geciktirmiştir.

 – Anadolu’daki işgalleri kolaylaştırmıştır.

 – Çok sayıda Müslüman Türk insanı şehit düşmüştür.

 – Maddi yönden büyük kayıplara neden olmuştur

 – Ayaklanmaların bastırılması BMM’nin otoritesini ve gücünü artırmıştır.

 – Ayaklanmaların bastırılmasıyla milli birliğin sarsılıp yok olmayacağı anlaşılmıştır.

 – Ayaklanmaların bastırılması hilafeti, saltanatı ve Osmanlı hükümetinin otoritesini zayıflatmıştır.

The post Büyük Millet Meclisine Karşı Çıkan İsyanlar first appeared on Evdeki Hocam.

Büyük Millet Meclisine Karşı Çıkan İsyanlar yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.

Bakanlar tek tek milletvekilleri arasından mecliste yapılan oylama ile seçilir. Yürütme gücü meclise ait

olduğu için meclis başkanı da hükümetin doğal başkanıdır. (Cumhuriyetin ilanına kadar bu sistem uygulanmıştır.)

www.Evdekihocam.com

– Mecliste ortaya çıkan millet iradesi yurdun kaderine el koymuştur. BMM’nin üstünde bir güç yoktur.

– BMM yasama ve yürütme yetkilerini kendisinde toplamıştır.

– Güçler birliği ilkesi (yasama, yürütme ve yargı güçlerinin bir mecliste toplanması) kabul edilmiştir.

– Padişah ve halifenin durumu, ülke işgalden kurtulduktan sonra, meclisin vereceği kararla belirlenecektir.

8.SINIF TÜM DERSLERİN PAYLAŞILDIĞI WHATSAPP GRUBU İÇİN TIKLAYINIZ

The post Meclis Hükümeti Sistemi Nedir ? first appeared on Evdeki Hocam.

Meclis Hükümeti Sistemi Nedir ? yazısı ilk önce Evdeki Hocam üzerinde ortaya çıktı.